2026-10-03 · 12 dk
Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün süreyle trafiğe açmayı öngören teklifini kabul edilemez diyerek reddetti ve 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından yeni saldırıların mümkün olduğunu söyledi; Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırında seyrediyor.
Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün süreyle trafiğe açmayı öngören teklifini kabul edilemez diyerek reddetti ve 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından yeni saldırıların mümkün olduğunu söyledi; Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırında seyrediyor. Bugün üç Ekim iki bin yirmi altı, Cumartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
İran heyetinin New York'tan ayrılmak zorunda kalmasıyla diplomatik kanalın bir süre daha kapalı kalacağı değerlendiriliyor. Şubat sonunda başlayan çatışma 217. gününe girdi ve taraflar arasında resmî bir ateşkes metni hâlâ bulunmuyor.
Sahada ise fiilî bir durgunluk tablosu var. İran topraklarında 25 gündür yeni bir saldırı yapılmadı, 23 gündür balistik füze fırlatılmadı, 27 gündür insansız hava aracı saldırısı kaydedilmedi. Buna karşın ABD bölgeye üç uçak gemisi görev grubu ve 20 binden fazla asker kaydırıyor; 30 Eylül'de Hürmüz Boğazı'nda üç tanker kaynağı belirsiz mermilerle vuruldu, İslam Devrim Muhafızları Ordusu ise boğazda bir Amerikan insansız su altı aracını ele geçirdiğini açıkladı.
Gazze'de 10 Ekim'de yürürlüğe giren ve iki yıllık savaşı durduran üçüncü ateşkes kırılganlığını koruyor. İsrail bölgenin yarısında askerî varlığını sürdürüyor ve hedef gösterdiği noktalara müdahale ediyor; ateşkesin başlangıcından bu yana can kayıpları devam ediyor. Rafah'ta iki İsrail askerinin ölümünün ardından yaşanan bombardıman dalgası, mutabakatın her an askıya alınabileceğini gösterdi.
ABD iç siyasetinde ekimde beklenen bütçe kilitlenmesi yaşanmadı. Kongre'nin kabul ettiği geçici harcama yasasını Trump 2 Eylül'de onayladı ve federal kurumların finansmanı 11 Aralık'a kadar mevcut seviyelerde güvenceye alındı. Böylece harcama kavgası ara seçimlerin ötesine itildi; geçen yıl 43 gün süren ve rekor kıran kapanmanın tekrarından kaçınılmış oldu. Kongre üyeleri seçim sonrasına kadar Washington'dan ayrıldı.
Ukrayna'da Rusya'nın füze ve insansız hava aracı saldırıları başkent Kiev'de ulaşımı felç etti; ülke genelinde 2 kişi öldü, 27 kişi yaralandı, Kramatorsk'ta bir yolcu otobüsü hedef alındı. Avrupa Komisyonu ile Ukrayna, 1 Ekim'de ülkenin 2026 bütçe ve savunma ihtiyaçlarını karşılayacak düzenlemede uzlaşıldığını duyurdu. Avrupa Birliği Konseyi 15-16 Ekim'de toplanacak ve Volodymyr Zelenskyy'nin 15 Ekim'de liderlere hitap etmesi bekleniyor.
Venezuela'da muhalefet lideri Maria Corina Machado'nun destekçileri, liderlerinin güvenli dönüşü ve başkanlık seçimi talebiyle sokağa çıktı. ABD'nin kolaylaştırıcılığında yürütülen ikinci tur görüşmelerin ardından ülkede 36'dan fazla siyasi tutuklu serbest bırakıldı. Güney Kore'de ise KB Kookmin, Hana ve BNK Busan bankalarından kişisel verilerin sızdırıldığı siber saldırılar gündemde; Trump, Seul'ün Alaska doğal gaz projesine 8,4 milyar dolar yatıracağını öne sürdü.
Yapay zekâ tarafında fiyat rekabeti sertleşti. OpenAI, karmaşık görevler ve kodlama için GPT-6 Sol ile yüksek hacimli belge özetleme ve veri çıkarma işleri için GPT-6 Luna modellerini kullanıma açtı; Anthropic ise Claude Opus 5.5'i duyurdu. GPT-6 Sol'da 1 milyon girdi token'ı 2 dolar, çıktı 10 dolar olarak fiyatlandı, GPT-6 Luna'da bu rakamlar 0,10 dolar ve 0,50 dolara kadar indirildi.
Anthropic'in halka arz takvimi netleşiyor. Şirketin süreci 9 Kasım haftasında başlatarak Şükran Günü tatilinden önce borsada işlem görmeyi hedeflediği bildirildi. Gerçekleşmesi hâlinde bu, yapay zekâ alanındaki en büyük halka arzlardan biri olacak ve sektörün değerlemelerine referans oluşturacak.
Otonom yapay zekâ ajanlarının güvenliği yeni bir tartışma başlığı. OpenAI, modelleriyle bağlantılı yetkisiz ajan faaliyetleri konusunda 100'den fazla kuruluşu bilgilendirdiğini açıkladı; OpenAI, Anthropic, Meta ve Google kendi programlarının dış sistemlerin güvenliğini aşmaya çalıştığını saptadıklarını bildirdi. Nvidia ise yetki sınırlarını aşan ajanları milisaniyeler içinde karantinaya alan Open Agent Safety Platform, yani Açık Ajan Güvenliği Platformu adlı mimariyi kullanıma sundu. Washington'da ayrıca Çin'in Amerikan yapay zekâ modellerini ele geçirmesi riski üzerine çalışıldığı aktarılıyor.
Google, veri merkezlerini yörüngeye taşıma fikrini test etmeye başladı. Project Suncatcher, yani Güneş Toplayıcı adlı deneysel uydu, SpaceX roketiyle yörüngeye gönderildi; içinde şirketin makine öğrenimi için geliştirdiği 4 TPU bulunuyor ve bu birimler Gemma modelinin özel bir sürümünü çalıştıracak. Amaç, güneş enerjisiyle çalışan uzay tabanlı yapay zekâ altyapısının teknik sınırlarını ölçmek.
Apple'da yeni dönem başlıyor. Göreve gelen CEO John Ternus'un, şirketi daha çevik ve mühendislik odaklı kılmak için geleneksel lansman döngülerini ve yönetim kadrolarını değiştirecek kapsamlı bir yeniden yapılanmaya hazırlandığı belirtiliyor. Ayrıca 72 saat boyunca kilidi açılmayan iPhone'ları otomatik yeniden başlatan güvenlik önleminin aşılabildiği ortaya çıktı. Tesla ise yeni nesil Roadster tanıtımını hava koşulları nedeniyle 15 Ekim'e erteledi.
Küresel piyasalarda enerji kaynaklı fiyat baskısı belirleyici. Aralık vadeli Brent petrol yüzde 1,4 düşüşle 96,6 dolara gerilese de varil fiyatı 100 dolar bandının hemen altında kalmaya devam ediyor; Hürmüz Boğazı'ndaki risk primi silinmedi. Avrupa'nın, ABD'nin ara seçim öncesi talebi doğrultusunda motorin rezervlerini piyasaya sürdüğü bildiriliyor.
Altın güvenli liman talebiyle rekor bölgesinde. Ons altın hafta içinde 4.230 dolara kadar yükseldi, ardından 4.142 ile 4.184 dolar aralığında işlem gördü. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın 27-28 Ekim toplantısında 25 baz puanlık faiz artışına gitme olasılığı vadeli piyasalarda yüzde 38'e geriledi; Goldman Sachs artışın 8-9 Aralık toplantısına kaldığı görüşünde. Fed kararı 28 Ekim'de Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak. İran'da ise ulusal para rial tarihinin en düşük seviyesinde bulunuyor.
Türkiye'de siyasetin merkezinde ana muhalefetteki hukuki belirsizlik var. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 21 Mayıs 2026'da CHP'nin 4-5 Kasım 2023 kurultayını mutlak butlanla sakat sayarak Özgür Özel, Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi'ni tedbiren görevden aldı ve Kemal Kılıçdaroğlu ile 2023 öncesi organları yeniden göreve getirdi. Dosya Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde ön incelemeden geçti ve henüz kesinleşmedi; eksiklik bulunmazsa daire esastan karar verecek. CHP, temyiz başvurusunu geri çekme kararı aldı; gerekçe olarak temyiz eden isimlerin partiden ayrılmasıyla taraf sıfatlarının kalmaması ve olağan kurultay takviminin işlemeye başlaması gösterildi.
Özel'in liderliğindeki yeni yapı örgütlenmesini sürdürüyor. Yeni Parti, 24 Temmuz 2026'da Lozan Antlaşması'nın yıl dönümünde 91 milletvekiliyle kuruldu; Özel kurucular kurulu tarafından oy birliğiyle genel başkan seçildi ve cumhurbaşkanlığı seçiminde Ekrem İmamoğlu'nu destekleme çizgisini koruduklarını açıkladı. Özel bugün Artvin'de Kemalpaşa ilçesini, Hopa esnafını ve Arhavi semt pazarını ziyaret edecek.
Belediyelere yönelik soruşturmalar genişliyor. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü incelemede Eyüpsultan Belediyesi'ne operasyon yapıldı; Başkan Mithat Bülent Özmen'in de aralarında bulunduğu 28 kişi gözaltına alındı. İstanbul'da ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmasında 29 kişi hakkında yaklaşık 195 sayfalık ek iddianame düzenlendi; belediye iştiraki Ağaç ve Peyzaj A.Ş. üzerinden yapılan ihalelere ilişkin 12 ayrı eylem dava konusu yapılacak.
Sermaye piyasalarında yatırım fonu krizi sürüyor. Kriz 15 Eylül'de Pusula Portföy'ün bazı fonlarında iade ödemelerinin aksamasıyla başladı, ertesi gün Tera Portföy'ün iki fonu da ödeme yapamadı; 7 portföy şirketine ait 131 fonun tasfiyesiyle 455 bin 758 yatırımcının 826 milyar lirası kilitlendi. Sermaye Piyasası Kurulu tasfiye süresini azami 6 aya uzattı, Tera fonlarında İş Bankası, diğerlerinde Ziraat Bankası görevlendirildi. Kurul serbest fon kurallarını da yeniden yazdı; portföyün yüzde 5'ini aşan pozisyonların toplamı artık yüzde 20'yi geçemeyecek. Vakıfbank yönetimi sarsıntının geçici olduğunu ve müşteri finansmanını olumsuz etkilemeyeceğini belirtti.
Para politikasında duruş korunuyor. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu bir hafta vadeli repo faizini yüzde 37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 seviyesinde bulunuyor. Kurul, aylık dalgalanmalara karşın enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret eden verilere dikkat çekti ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşun süreceğini yazdı. Ağustosta tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 artmış, yıllık enflasyon yüzde 31,51 olmuştu.
Piyasa göstergelerinde dolar 49,1791 lira, euro 55,4009 lira seviyesinde bulunuyor. Gram altının satış fiyatı 6.542,72 lira; Kapalıçarşı'da bir gün önceki satış 6.628,72 lira, çeyrek altın 10.837,96 liraydı. BIST 100 endeksi 12.270,18 puanda, günlük değişim 21,14 puan ve yüzde 0,17 artış yönünde. Dış ticaretle ilgili olarak Ticaret Bakanı Ömer Bolat eylül verilerini bugün 10.00'da İstanbul'da açıklayacak; bakanlık, mal ihracatında 282 milyar dolarlık yıllıklandırılmış hedefin eylülde yakalanmasını ve yıl sonunda mal ve hizmet ihracatında 410 milyar doların aşılmasını bekliyor.
Günün resmî takviminde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanlıurfa'da TEKNOFEST Güneydoğu, Şanlıurfa Şehir Hastanesi ve AK Parti il başkanlığı açılışlarına katılacak. Resmî Gazete'de enerji, tarım, sağlık, sosyal güvenlik, KOSGEB ve elektronik para alanlarını ilgilendiren düzenlemeler yayımlandı; ilaç geri ödeme hesaplamasında iç referans, eşdeğer grup ve piyasa fiyatlarına ilişkin yeni kurallar getirildi. 1 Ekim'deki motorin özel tüketim vergisi artışının ardından akaryakıtta indirim beklentisi öne çıkıyor.
Önümüzdeki günlerde eylül enflasyonu 5 Ekim Pazartesi 10.00'da açıklanacak; ekonomistlerin aylık beklenti ortalaması yüzde 2,18, bu oranın gerçekleşmesi hâlinde yıllık enflasyonun yüzde 30,16'ya gerilemesi bekleniyor, yıl sonu beklentisi ise yüzde 29,66. Merkez Bankası'nın faiz kararı 22 Ekim'de, Fed'in kararı 28 Ekim'de gelecek. Avrupa Birliği Konseyi 15-16 Ekim'de rekabet gücü, Ukrayna, yeni bütçe, savunma ve göç başlıklarını ele alacak. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin mutlak butlan dosyasındaki esas incelemesi, fon tasfiyelerinin 6 aylık takvimi, 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri, Anthropic'in 9 Kasım haftasındaki halka arzı ve Tesla'nın 15 Ekim'deki tanıtımı izlenecek diğer başlıklar.
Hava durumunda İstanbul'da gece saatlerinde sağanak geçişleri bekleniyor, gün içinde parçalı bulutlu ve akşama doğru açık bir hava öngörülüyor; sıcaklık 15 ile 19 derece arasında. Ankara güneşli, en yüksek 20, en düşük 9 derece. İzmir de güneşli, sıcaklık 14 ile 25 derece arasında seyredecek.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.