Sabah Haberleri — 1 Ekim 2026

Bölüm metni

Donald Trump'ın İran için "ya anlaşırız ya da onları vururuz" sözleriyle süreci bir ültimatoma bağlaması, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın aşamalı biçimde açılmasını öngören 7 günlük ateşkes planına Washington'dan gelen karşı teklifi masaya koymasıyla aynı güne denk geldi. Bugün bir Ekim iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD'nin resmî yanıtını beklediklerini belirtti; taraflar arasındaki ayrışmanın planın içeriğinden çok adımların sırası üzerinde yoğunlaştığı bildiriliyor. Trump, haziranda kendisi ile İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian arasında imzalanıp haftalar içinde çöken geçici mutabakatın yeniden kurulmasını öngören ilk öneriyi reddetmişti.

Washington, bu diplomatik hareketliliğin ortasında İran'ın askerî tedarik ağlarını hedef alan yeni bir yaptırım paketi açıkladı ve silah temininde rol aldığı belirtilen 10 kurum ve kişiyi listeye ekledi. Boğazdaki gemilere yönelik saldırılar sürerken küresel petrol akışı alternatif güzergâhlar sayesinde savaş öncesi seviyelere yaklaştı; haftalık ihracat 23,3 milyon varilden 21,8 milyon varile gerilemiş durumda. Krizin faturası bölge ekonomilerine de yansıdı: Mısır, Süveyş Kanalı'ndan elde ettiği gelirde son 7 ayda 20 milyar dolar kayıp bildirdi.

ABD ordusu, 12 yıl süren DEAŞ karşıtı görevini tamamlayarak Irak'tan askerî çekilmesini bitirdi. İran'a yakın milis grupları ise silah bırakmayacaklarını duyurdu, bu da Bağdat'ta güvenlik boşluğu tartışmasını yeniden açtı. Çekilme, Körfez'deki pazarlık masasının gölgesinde gerçekleştiği için bölgedeki dengeler açısından ayrıca okunuyor.

Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına geniş kapsamlı füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi; Kiev'de can kayıpları ve elektrik kesintileri yaşandı. Savaşın beşinci yılında 2026'nın ilk 8 ayında ölen ya da yaralanan sivil sayısı, 2025'in tamamındaki toplamı aştı. Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya ve Polonya'nın savunma bakanları Paris'te bir araya gelerek Kiev'e verilecek güvenlik garantilerini ele aldı; Volodimir Zelenski yalnızca bu yıl için savunma harcamalarına 27 milyar dolar ek kaynak bulmaları gerektiğini, ekim ve kasımda yeni insansız hava aracı siparişi verilmezse 2027 başında ciddi sıkıntı doğacağını söyledi.

Gazze'de ateşkes süreci kırılgan biçimde sürüyor; son İsrail saldırılarında 5 Filistinlinin yaşamını yitirdiği, 19 kişinin yaralandığı bildirildi. Bölgedeki insani tablo ve ateşkes ihlali iddiaları uluslararası diplomasinin gündeminde kalmaya devam ediyor. Bir başka güvenlik olayı havacılıkta yaşandı: Flydubai, bir uçağında kaçırma girişimi soruşturması başlatılmasının ardından İsrail uçuşlarını askıya aldığını duyurdu, Suudi Arabistan'a yönlendirilen uçağın yolcuları Ben Gurion Havalimanı'na ulaştırıldı.

Fas'ta Fatima Zahra Mansouri, ülkenin ilk kadın başbakanı olarak atandı. Fransa'da öğrenciler eğitim koşulları ve kaynak dağıtımı gerekçesiyle ülke çapında protestolar düzenledi. Asya tarafında Trump, Güney Kore'nin ABD'ye yönelik yatırım paketini açıkladı; pakette Alaska'da 54 milyar dolarlık sıvılaştırılmış doğal gaz projesi ve 8 büyük ölçekli nükleer santral inşası yer alıyor.

Teknolojide günün en çok konuşulan gelişmesi yapay zekâ yönetişiminde yaşandı. Beyaz Saray'da ABD'nin önde gelen teknoloji şirketleri, geliştirme süreçlerini kendi kendilerine denetlemeyi öngören bir mutabakata imza attı; şirketler iç kontrol mekanizmaları kuracak, bağımsız bir denetçiyle çalışacak ve denetçi raporlarını inceleyecek kurullar oluşturacak. Trump anlaşmanın ahlaki bağlayıcılığı olduğunu söyledi, süreci izleyecek bir danışman atayacağını belirtti ve federal kurumlara yapay zekâ yerine "süper zekâ" ifadesini kullanmalarını emreden bir başkanlık kararnamesi imzaladı.

Buna karşılık düzenleyici baskı da sertleşiyor. Federal Trade Commission, yani ABD Federal Ticaret Komisyonu, Anthropic ve OpenAI'ın da içinde olduğu yapay zekâ laboratuvarlarına yönelik sektör çapında bir soruşturma başlattı; bu adım, denetimsiz çalışan yapay zekâ ajanlarının tüketicilere yönelik riskini doğrudan ele alan ilk resmî ABD incelemesi olarak tanımlanıyor. Federal Ticaret Komisyonu'nun incelemesi, şirketlerin gönüllü taahhütleriyle aynı hafta içinde gündeme gelmesi nedeniyle sektörde "ikili sinyal" tartışması doğurdu.

Model tarafında Google, aylarca gecikmenin ardından Gemini 3.5 Pro sürümünü iptal edip doğrudan Gemini 4 Argon'u tanıttı. Şirket, modeli milyon giriş jetonu için 2 dolar, milyon çıkış jetonu için 10 dolar gibi görece agresif bir tanıtım fiyatıyla sunuyor. Anthropic ise biyoloji ve ilaç keşfi alanında çalışan doğrulanmış profesyonellere daha geniş izinlerle erişim sağlayan Life Sciences Verification Program adlı yaşam bilimleri doğrulama programını beta aşamasında kullanıma açtı.

Aynı şirketin yayımladığı ekonomik analiz, robotların ABD'deki fiziksel iş görevlerinin yüzde 75'ini teknik olarak yapabildiğini, ancak donanım maliyetleri nedeniyle bu görevlerin yalnızca yüzde 0,3'ünde maliyet açısından rekabetçi olduğunu ortaya koydu. Çip tarafında OpenAI ile Synopsys arasındaki iş birliği, tasarım süreçlerinde otonom ajan kullanımının önünü açıyor. Çin pazarında Huawei'nin Ascend serisi çipleri satış hacminde Nvidia'yı geride bıraktı; Apple'ın ise artan yapay zekâ talebi nedeniyle Nvidia ile iş birliği ve M8 Ultra çipleriyle 2029'da sunucu pazarına dönmeyi planladığı bildiriliyor. ABD'de yapay zekâ veri merkezlerinin yükünü karşılamak için elektrik şebekesine 5,25 milyar dolarlık takviye yapılması, faturalara yansıma tartışmasını da beraberinde getirdi.

Küresel piyasalarda yönü belirleyen ana unsur ABD tahvil faizleri oldu. 30 yıllık ABD Hazine tahvilinin getirisi yüzde 5,62'ye çıkarak 2002'nin ikinci çeyreğinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı; yılbaşından bu yana artış yaklaşık 0,8 puan. Yükselişin arkasında enflasyon endişeleri, para politikası beklentileri ve artan kamu borç yükü sayılıyor.

Fed, eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75 ile yüzde 4,00 aralığına çekti; oy birliğiyle alınan karar, 3 yılı aşkın sürenin ardından bankanın ilk faiz artırımı oldu. Emtia tarafında Brent petrol, Körfez'deki gerilime rağmen 96 doların altına geriledi. Altının ons fiyatı 4.181,91 dolara yükseldi ve değerli metale yönelik güvenli liman talebinin sürdüğünü gösterdi.

Türkiye piyasalarında gün satış baskısıyla geçti. BIST 100 endeksi yüzde 2,79 düşüşle 11.947,18 puana geriledi. Dolar/TL 49,0355, euro/TL 55,6091 seviyesinde işlem gördü; sterlin 65,0979 liradan fiyatlandı. Gram altın yüzde 0,64 artışla 6.593,36 liraya çıktı.

Siyasette gün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni yasama yılına başlamasıyla şekillendi. Program saat 13.00'te Atatürk Anıtı'ndaki törenle açıldı, Genel Kurul 14.00'te Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un başkanlığında toplandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, açılış için düzenlenen özel oturumda milletvekillerine hitap ederek dış politikadan ekonomiye uzanan bir çerçeve sundu; konuşmasında terörsüz Türkiye hedefi, İsrail'in İran'a saldırısının ardından yükselen enerji fiyatlarının etkisi ve dezenflasyon programının kararlılıkla sürdürülmesi başlıkları öne çıktı.

Meclis'in yeni döneme girdiği tablo, muhalefet cephesinde geçen yaz yaşanan ayrışmanın izlerini taşıyor. Özgür Özel ve 90 milletvekili, 24 Temmuz'da Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa ederek YENİ Parti'yi kurmuştu; 91 milletvekiliyle grup oluşturan parti Meclis'teki ana muhalefet konumuna geçti. Özel, açılış törenlerine katıldı ve ardından partisinin Merkez Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık etti.

Cumhuriyet Halk Partisi'nin yargı gündemi de hareketli. Parti Sözcüsü Müslim Sarı, 38. Olağan ve 21. Olağanüstü Kurultayları için "mutlak butlan" ve yönetimin tedbiren görevden uzaklaştırılması yönünde karar veren Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusundan feragat edildiğini duyurdu. Gerekçe olarak temyizde taraf olan isimlerin partiden ayrılıp yeni bir parti kurmasıyla taraf sıfatının ortadan kalkması ve incelemenin uzamasının kurultay takvimini geciktirme riski gösterildi. Parti ayrıca, başka bir partinin kurultaylarına katıldıkları gerekçesiyle İstanbul'da görev yapan üç belediye başkanını ihraç etti.

Gündemin bir diğer ağırlık merkezi, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Suç Gelirlerinin Aklanması ve Terörün Finansmanı Soruşturma Bürosu'nun yürüttüğü fon soruşturması. Soruşturma kapsamında adı geçen Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya görevinden istifa etti; savcılık, kendisi ile eşi İlyas Kaya'nın mal varlıklarının dondurulmasını talep etti. İddialara göre çift, Özata Denizcilik hisseleri üzerinden yaptığı işlemlerde toplam 163 milyon 46 bin lira yatırımla 2 milyar 170 milyon lira kazanç elde etti. Savcılık 30 kişinin mal varlığı için satış, devir ve yüksek tutarlı nakit çekim kısıtlaması istedi; listede yer alan Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı'nın oğlu Mustafa Yazıcı hakkındaki tedbir kararı ise saatler sonra kaldırıldı. Ayrıca bir hisse manipülasyonu soruşturması kapsamında şarkıcı Nil Özalp gözaltına alındı, yasa dışı bahis incelemesinde 448 kişi disiplin sürecine sevk edildi.

Ekonomi yönetiminde para politikası duruşu korunuyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 düzeyinde kaldı. Kurul, aylık dalgalanmalara karşın verilerin enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret ettiğini belirtti ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşun süreceğini yineledi. Merkez Bankası'nın eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,61'e yükselirken dolar kuru öngörüsü 51,57 liraya indi; 12 ay sonrası tüketici enflasyonu beklentisi yüzde 23,70, 24 ay sonrası beklenti yüzde 18,32 oldu.

Kamu finansmanı tarafında Hazine, ekim ayında 436,6 milyar liralık borç ödemesine karşılık 414,8 milyar liralık iç borçlanma yapmayı planlıyor. Akaryakıtta vergi ayarlaması ve kur hareketi fiyatlara yansıdı: benzinin litre fiyatına 4,27 lira zam geldi. Bugün itibarıyla benzin İstanbul Avrupa Yakası'nda 84,50 lira, Ankara'da 85,50 lira, İzmir'de 85,80 lira; motorin aynı sırayla 97,10, 98,20 ve 98,50 lira seviyesinde. Milli Güvenlik Kurulu da Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında toplanarak terörle mücadelede alınan mesafeyi ve Suriye, Irak, Gazze, Lübnan, Ukrayna ile Yemen başlıklarını değerlendirdi.

Önümüzdeki günlerde en çok izlenecek veri, eylül ayı enflasyonu olacak. Türkiye İstatistik Kurumu tüketici fiyatları ve yurt içi üretici fiyatları sonuçlarını, 3 Ekim'in cumartesiye denk gelmesi nedeniyle 5 Ekim Pazartesi saat 10.00'da açıklayacak. Bugün Merkez Bankası haftalık para ve banka istatistiklerini, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu haftalık sektör verilerini, Türkiye İstatistik Kurumu ise 2025 yılı Devlet Hesapları bültenini paylaşıyor. ABD-İran pazarlığında karşı teklife verilecek yanıt, Gazze'de ateşkesin seyri ve Meclis'in ilk hafta gündemine alacağı yasa teklifleri takip edilecek başlıklar arasında. Sporda A Milli Futbol Takımı Uluslar Ligi'nde Belçika deplasmanına hazırlanıyor, Trabzonspor sahasında Drogheda United'ı ağırlıyor, Anadolu Efes Avrupa Ligi için Belgrad'a gidiyor; Asya Oyunları'nda Güney Kore ile Japonya arasındaki futbol finali 3 Ekim'de oynanacak.

Hava koşullarında ülke genelinde sıcaklıklar mevsim normallerinin altında seyredecek. İstanbul'da gün parçalı ve çok bulutlu geçecek, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor, en yüksek sıcaklık 20 derece olacak ve kuzey, kuzeydoğu yönlü rüzgâr yer yer 40 ile 70 kilometre hıza ulaşacak. Ankara'da hava parçalı bulutlu ve yağışsız, en yüksek sıcaklık 17 derece. İzmir'de ise öğle saatlerinden sonra sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış görülebilecek, sıcaklık 25 dereceye kadar çıkacak ve kuvvetli kuzey rüzgârı etkili olacak.

**Sources:** - Bloomberg HT — Ekonomi ve siyaset gündemi, 1 Ekim 2026 - Memurlar.net — 1 Ekim 2026 önemli gündem başlıkları - Yeni Ankara — 30 Eylül 2026'da dünyada ve Türkiye'de neler oldu? - CBS News — Iran war, US negotiations, Strait of Hormuz - WNG — Wednesday morning news, September 30, 2026 - SBS — Morning Wide, October 1, 2026 - Digitimes — Google launches Gemini 4 Argon - BNN Bloomberg — FTC opens probe into AI giants - Webtekno — Apple, Nvidia ortaklığıyla sunucu pazarına dönüyor - Doviz.com — canlı kurlar, altın ve BIST 100 - AA — ABD'nin 30 yıllık tahvil faizi son 19 yılın en yükseğinde - QNB Invest — Fed Eylül 2026 faiz kararı - Forbes Türkiye — TCMB Eylül 2026 faiz kararı - Forbes Türkiye — TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi - Sabah — TBMM yeni yasama dönemi, Erdoğan Genel Kurul'a hitap edecek - TRT Haber — Özgür Özel ve 90 vekil CHP'den istifa etti - A Haber — CHP mutlak butlan davasında temyiz başvurusunu geri çekti - Cumhuriyet — Fon krizinde yeni perde - Cumhuriyet — Fatma Betül Sayan Kaya ve eşinin mal varlıkları için dondurma talebi - Dünya — 1 Ekim 2026 akaryakıt fiyatları - GZT — TÜİK Eylül ayı enflasyon rakamları ne zaman açıklanacak - Cumhuriyet — Meteoroloji 1 Ekim 2026 hava durumu raporu - Medyascope — Avrupa'nın artan Rusya endişesi

Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.