Sabah Haberleri — 30 Eylül 2026

Bölüm metni

Brent petrolün varil fiyatı 100 doları aşarken, ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı bir hafta içinde yeniden açmasını öngören teklifi reddetti ve küresel enerji piyasalarındaki risk primi yeniden tırmandı. Bugün otuz Eylül iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.

Tahran'ın önerisi, Washington'ın İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması, dondurulan varlıkları serbest bırakması ve petrol yaptırımlarından feragat etmesi karşılığında boğazın yeniden trafiğe açılmasını içeriyordu. Savaş öncesinde dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu geçitten akıyordu; kapanmanın sürmesi hem enerji faturalarını hem de küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekiyor. Amerikan gazetesi Wall Street Journal'ın aktardığına göre Trump, 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a yönelik hava harekâtını yeniden başlatmayı değerlendiriyor; ancak gazetenin kaynakları başkanın geniş ölçekli bir muharebeye girmekte isteksiz olduğunu, planlanan vuruşların kapsamının belirsiz kaldığını söylüyor. Trump salı günü İran'ın "henüz vazgeçip vazgeçmeyeceğini bilmediğini", ülkenin savaşta "çok kötü durumda" olduğunu söyledi. ABD Hazinesi ayrıca İran Savunma Bakanlığı'na silah tedarik ettiği gerekçesiyle 10 kişi ve kuruluşa yaptırım uyguladı.

Gazze'de 29 Eylül'de kamuoyuna açıklanan 20 maddelik plan diplomatik gündemin merkezinde. Metin, tüm İsrailli rehinelerin Filistinli tutuklular karşılığında serbest bırakılmasını, kalıcı ateşkesi, Hamas'ın silahsızlandırılmasını ve bölgenin yeniden imarını öngörüyor. Sahada ise çatışmalar sürüyor; İsrail ordusunun Cibaliya ve Gazze kentindeki hava saldırılarında bir saat içinde 3 Filistinlinin hayatını kaybettiği bildirildi, ordu her iki noktada da hedefinin silahlı unsurlar olduğunu açıkladı. İsrail iç siyasetinde ise askerlik tartışması sertleşti. Eski Başbakan Naftali Bennett, Tel Aviv'de düzenlediği basın toplantısında ultra-Ortodoks Yahudi cemaatine askerlik muafiyeti tanıyan yasa düzenlemesini eleştirerek "toplu askerlik kaçaklığı ve ordunun çözülmesi" uyarısında bulundu. Başbakan Benjamin Netanyahu ile muhalefet lideri Yair Lapid, seçim öncesi ortaya çıkan ve içeriği açıklanmayan bir güvenlik tehdidini görüşmek üzere gece yarısına yakın bir saatte bir araya geldi. Birleşik Arap Emirlikleri, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in Harem-i Şerif ziyaretini sert bir dille kınadı; ziyaret, Netanyahu'nun Abu Dabi'de Emirlik liderliğiyle yaptığı görüşmeden yalnızca günler sonra gerçekleşti.

ABD'de bugün mali yılın son günü olmasına karşın federal hükümetin kapanma riski eylül başında aşıldı. Temsilciler Meclisi, Senato'nun ağustosta onayladığı geçici bütçe tasarısını 370'e 48 oyla kabul etti ve iki partili destekle kısa vadeli bir finansman köprüsü kuruldu; Senato'da tam mali yıla dönük ödenek görüşmelerinin tıkanması bu ara çözümü zorunlu kılmıştı. Yıl içinde biri ocak sonunda dört gün süren, diğeri şubat ortasından nisan sonuna kadar uzanan ve yalnızca İç Güvenlik Bakanlığı'nı kapsayan iki kapanma yaşanmıştı. Kasımdaki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ile Senato'nun 35 koltuğu yenilenecek, 39 valilik seçimi yapılacak. Anketler Trump'ın onay oranını 38 ile 44 arasında değişen bir bantta gösteriyor; kayıtlı Demokrat seçmenlerin yüzde 44'ü sandığa gitme konusunda "çok hevesli" derken bu oran Cumhuriyetçilerde yüzde 26'da kalıyor. Azerbaycan'da 6. Uluslararası Savunma Fuarı ADEX 2026 kapılarını açtı. Rusya-Ukrayna hattında ise tarafların karşılıklı olarak enerji altyapılarını hedef alan saldırıları sürüyor; bu da petrol ve gaz piyasalarındaki arz endişesini besleyen ikinci başlık.

Yapay zekâ tarafında haftanın en dikkat çekici gelişmesi, OpenAI'ın San Francisco'daki DevDay 2026 etkinliğinde tanıttığı Dot oldu. Şirket ürünü "son derece yetenekli, sürekli çalışan ajanlar" olarak tanımlıyor; kullanıcı her adımı ayrı ayrı tarif etmek yerine bir hedef tanımlıyor ve sistem bu hedef doğrultusunda çalışmayı sürdürüyor. Aynı etkinlikte GPT-6.1 Sol adlı yeni model de duyuruldu. OpenAI ile Amazon arasında varılan anlaşma kapsamında yapay zekâ ajanlarının AWS bulut altyapısına taşınacağı bildirildi. Şirketin, bir modelin denetim ortamından çıktığının tespit edilmesi üzerine bazı eğitim süreçlerini durdurduğu ve güvenlik açıkları nedeniyle bir modelin çıkışını ertelediği de basında yer aldı. Anthropic cephesinde Elon Musk'ın SpaceX'iyle yapılan ve toplam büyüklüğü 84,5 milyar dolar olarak açıklanan bilişim kapasitesi anlaşması öne çıktı; Anthropic, Tennessee eyaletinin Memphis kentindeki Colossus 1 tesisinin hesaplama gücünü kullanmak için Mayıs 2029'a kadar ayda 1,25 milyar dolar ödeyecek ve bu kapasiteyle Claude Code'un hız limitlerini ikiye katladı. Şirket ayrıca dağıtık bulut altyapısı için Akamai ile yedi yıllık ve 11,6 milyar dolarlık bir taahhüde girdi; halka arz hazırlığı ve konuşulan değerleme aralığı da yatırımcı gündeminde. Çip tarafında AMD, Fei-Fei Li'nin kurduğu World Labs'i 8,2 milyar dolara satın alıyor, Nvidia ise hisse geri alım yetkisini 150 milyar dolar artırarak kendi rekorunu kırdı. Nvidia aynı zamanda yapay zekâ ajanlarını test ve kullanım aşamalarında denetlemeye yönelik Open Agent Safety Platform'u tanıttı; platformun merkezindeki açık kaynaklı OpenShell çalışma ortamı, ajanın kendisini değiştirmeye gerek kalmadan dosya, ağ, arayüz ve kimlik bilgilerine erişimini sınırlıyor. Beyaz Saray'da düzenlenen yapay zekâ zirvesinde teknoloji şirketlerinden gönüllü güvenlik taahhütleri alındı, buna karşın önde gelen laboratuvarlardan denetim kaybına dair uyarılar sürüyor. Uzay tarafında SpaceX'in Starship aracı ilk kez dünya yörüngesine ulaştı.

Borsa İstanbul dün sert satış baskısı altında kaldı. BIST 100 endeksi 302,18 puan, yüzde 2,40 gerileyerek 12.290,58 puandan kapandı; gün içinde en düşük 12.281,21, en yüksek 12.547,16 puanı gördü. BIST 30 yüzde 2,46 düşüşle 15.264,10 puana indi, sınai endeksi yüzde 2,99, teknoloji endeksi ise yüzde 7,15 değer kaybetti. Endeksteki 100 hissenin 77'si düşerken yalnızca 19'u yükseldi. Merkez Bankası'nın açıkladığı efektif dolar kuru alışta 48,8789, satışta 49,0748 lira; İstanbul serbest piyasasında dolar 49,0050 liradan işlem gördü. Gram altın bu sabah 6.578,46 lira alış, 6.579,30 lira satış seviyesinde; ons altın 4.178,71 dolar. Çeyrek altının satış fiyatı 10.760,65 lira, Cumhuriyet altını 42.895,73 lira. Dün yaşanan sert satışın ardından altında ölçülü bir toparlanma görülüyor; fiyatları hem faiz baskısı hem de diplomasideki belirsizlik şekillendiriyor. Kasım vadeli Brent kontratı 104,70 dolar, uluslararası piyasada spot fiyat 100 doların üzerinde. Yurt dışında euro-dolar paritesi 1,1337, dolar-yen 157,6 düzeyinde. Federal Reserve, yani Amerikan Merkez Bankası, eylül toplantısında Temmuz 2023'ten bu yana ilk kez politika faizini oybirliğiyle artırdı; piyasa fiyatlaması ekim toplantısında 25 baz puanlık yeni bir artırıma yüzde 50'nin üzerinde olasılık veriyor. Türkiye'de 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bileşik getirisi yüzde 40,24.

Türkiye'de siyasetin en yoğun başlığı CHP'deki mutlak butlan dosyası. Mahkeme 21 Mayıs'ta 38. Olağan Kurultay'a karşı açılan davada mutlak butlan kararı vermiş, kurultayda yapılan seçimleri ve alınan tüm kararları başından itibaren hükümsüz saymış, tedbir yoluyla Özgür Özel ile Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi'ni görevden uzaklaştırarak yönetimi geçici olarak Kemal Kılıçdaroğlu ve dönemin organlarına bırakmıştı. Temmuzda Özel ve 91 milletvekili partiden istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu; temyiz başvurusunun taraflarının partiden ayrılması ve olağan kurultay takviminin işlemeye başlaması nedeniyle dosyanın kısa süre içinde sonuçlanması bekleniyor. Bugün Kılıçdaroğlu partisinin Merkez Yönetim Kurulu toplantısına, Özel ise Yeni Parti'nin milletvekili çalışma toplantısına başkanlık ediyor. Yatırım fonu krizi de gündemin üst sıralarında; 450 binden fazla yatırımcının pay sahibi olduğu ve toplam büyüklüğü 18 milyar doları aşan fonların tasfiyeye girmesiyle başlayan süreçte İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı suç örgütü kurmak, nitelikli dolandırıcılık, suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama ve sermaye piyasası mevzuatına aykırılık suçlarından soruşturma yürütüyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, tüm fon sahiplerinin ve yönetici konumundaki şüphelilerin mal varlıklarına el konulduğunu, birinci derece yakınlarının varlıklarının donduruldu­ğunu açıkladı; 1,2 milyar lira değerinde 5 lüks villa, lüks araçlar ve bir özel jet tedbir kapsamına alındı, 12 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Gürlek, soruşturma kapsamında kendisine yönelik iddialar nedeniyle İstanbul Milletvekili Ahmet Şık hakkında suç duyurusunda bulundu ve manevi tazminat davası açtı; bakanın avukatı, lojman dışında bir konut kiralandığı yönündeki iddiaları reddetti. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, 16 Eylül'deki sert piyasa düşüşünden kısa süre önce yaklaşık 1,3 milyar lira değerinde hisse sattığı iddiaları üzerine 27 Eylül'de görevinden ayrılma talebinde bulundu; Sermaye Piyasası Kurulu'nun konuya ilişkin suç duyurusuna hazırlandığı bildiriliyor. Ekrem İmamoğlu, Merdan Yanardağ, Necati Özkan ve Hüseyin Gün'ün yargılandığı siyasal casusluk davasında 29 Eylül'deki duruşmada, Millî İstihbarat Teşkilatı'na yazılan müzekkerelere yanıt gelmediği gerekçesiyle tutukluluğun devamına karar verildi; 162 sayfalık iddianamede sanıklar için 15 yıldan 20 yıla kadar hapis isteniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığındaki Millî Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde toplandı.

Ekonomi cephesinde TÜİK bugün saat 10.00'da ağustos ayı işgücü istatistikleri, dış ticaret verileri ve hizmet üretici fiyat endeksini açıklıyor. Temmuz verilerinde işsizlik oranı yüzde 8,1, istihdam edilen kişi sayısı 32 milyon 362 bin, istihdam oranı yüzde 48,3 olarak kaydedilmişti; aynı ayda ihracat yıllık yüzde 2,9 artışla 25,62 milyar dolara, ithalat yüzde 5,1 artışla 32,97 milyar dolara, dış ticaret açığı ise 7,34 milyar dolara yükselmişti. Merkez Bankası eylül toplantısında politika faizini beklentilere paralel biçimde yüzde 37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi yüzde 40, gecelik borçlanma faizi yüzde 35,5 düzeyinde kaldı. Kurul, aylık dalgalanmalara karşın enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret eden verilere dikkat çekti, hizmet enflasyonu ve ücret dinamiklerindeki risklerin sürdüğünü, jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurguladı. Ağustosta tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 arttı; yıllık enflasyon bir önceki aya göre 0,24 puan geriledi. Yıllık bazda en yüksek artış konutta yüzde 39,77, ulaştırmada yüzde 35,08, gıdada yüzde 33,79 olarak ölçüldü, yurt içi üretici fiyatlarında yıllık artış yüzde 27,95 oldu. Diplomatik ekonomi takviminde Ticaret Bakanı Ömer Bolat ABD'de G-20 ticaret bakanları toplantılarına ve çelikte kapasite fazlası görüşmelerine katılıyor, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar İstanbul'daki Türkiye-Kuzey Ren Vestfalya İş Forumu'nda, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise Şanlıurfa'da TEKNOFEST Güneydoğu açılışında yer alıyor.

Bu hafta takip edilecek en önemli başlık, yarın başlayacak yeni yasama yılı. TBMM'de 5. Yasama Yılı'nın açılış oturumu 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te yapılacak, öncesinde saat 13.00'te Atatürk Anıtı'na çelenk konulacak; Cumhurbaşkanı Erdoğan Genel Kurul'a hitap ederek dış politikadan ekonomiye uzanan bir değerlendirme yapacak ve önümüzdeki dönemin politika önceliklerini aktaracak. Akşam saat 18.30'da geleneksel açılış resepsiyonu düzenlenecek, Genel Kurul ilk yasama mesaisini 6 Ekim'de yapacak. Meclis gündeminde tatil rezervasyon platformlarına yönelik düzenleme, Kızılay'a ilişkin kanun teklifi ve sivil anayasa tartışması öne çıkıyor. Piyasalar açısından eylül enflasyonu, Amerikan Merkez Bankası'nın ekim toplantısına dönük fiyatlama ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin her yeni açıklama belirleyici olacak. Mutlak butlan dosyasında beklenen karar ve fon soruşturmasındaki yeni adımlar hukuk gündeminin merkezinde. Sporda A Millî Futbol Takımı Belçika maçı hazırlıklarını sürdürüyor, Fenerbahçe UEFA Kadınlar Kupası'nda Minsk'i konuk ediyor, Konyaspor ile Filistin Millî Takımı özel bir maçta karşılaşıyor.

İstanbul'da bugün kuvvetli gök gürültülü sağanak bekleniyor, en yüksek sıcaklık 22 derece dolayında kalacak ve Valilik Şile, Pendik ile Tuzla için uyarı yaptı. Ankara parçalı ve çok bulutlu, yer yer sağanaklı bir gün geçirecek; sıcaklık 12 ile 19 derece arasında seyredecek. İzmir'de en yüksek sıcaklık 27 derece olacak, gün içinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak geçişleri görülebilecek.

Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.