2026-09-25 · 13 dk
Donald Trump ile Xi Jinping, 11 yıl aradan sonra ilk kez Beyaz Saray'da aynı masaya oturdu ve görüşmeden dünya ekonomisini rahatlatan tek somut sonuç çıktı: iki ülke arasındaki gümrük vergisi ateşkesinin 2 ay daha uzatılması.
Donald Trump ile Xi Jinping, 11 yıl aradan sonra ilk kez Beyaz Saray'da aynı masaya oturdu ve görüşmeden dünya ekonomisini rahatlatan tek somut sonuç çıktı: iki ülke arasındaki gümrük vergisi ateşkesinin 2 ay daha uzatılması. Bugün yirmi beş Eylül iki bin yirmi altı, Cuma. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Dün gerçekleşen zirve, Washington ile Pekin arasındaki derin anlaşmazlıkların çözüldüğü izlenimi vermedi; Tayvan'a silah satışı, Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki denetimi ve yapay zeka alanında kalıcı bir diyalog kurulması başlıkları masada kaldı. Zirve öncesinde Pekin'in diplomatik kanallardan, Tayvan için bekleyen 14 milyar dolarlık silah paketinin onaylanması halinde görüşmeyi iptal edebileceği yönünde uyarıda bulunduğu bildirildi. Xi'nin görüşmede iki ülkenin karşı karşıya gelmek yerine iş birliğine yönelmesi gerektiğini söylediği, Trump'ın ise ortak ilerleme vurgusu yaptığı aktarıldı.
New York'ta Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu devam ediyor ve liderlerin konuşmalarında Gazze, İran, Rusya-Ukrayna savaşı ve küresel güvenlik mimarisi öne çıkıyor. Trump, Genel Kurul'daki konuşmasında İran ve Venezuela başta olmak üzere ABD'nin askeri güç kullanımını savundu ve uluslararası toplumun bu tehditlerle baş edemediğini söyledi; konuşmadaki bazı sayısal iddialar, aralarında uyuşturucu sevkiyatına yönelik operasyonların etkisine dair verilerin de bulunduğu başlıklarda basın kuruluşlarının doğruluk denetimlerine konu oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da aynı kürsüden Birleşmiş Milletler'in reformu çağrısını yineleyerek veto mekanizmasının kaldırılmasını ve karar süreçlerinde üyelerin daha geniş temsilini savundu.
İran dosyasında dikkat çeken gelişme, ABD ve İran heyetlerinin New York'ta yaklaşık 3 saat süren bir görüşme yapması oldu. Trump görüşmeyi olumlu olarak nitelendirdi, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ise tarafların arabulucular üzerinden uzun temaslar yürüttüğünü belirtti. Buna karşın Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim ve karşılıklı tehdit söylemi sürüyor, enerji piyasaları bu başlığı yakından izliyor.
Gazze'de 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes bir yılına yaklaşırken kalıcı barış hâlâ sağlanamadı. Gazze'deki hükümetin medya ofisinin verilerine göre ateşkesin ilk 318 gününde anlaşma 4 bin 379 kez ihlal edildi, bu süreçte 1375 kişi hayatını kaybetti ve 4 bin 686 kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler çatısı altında düzenlenen yeniden imar toplantılarında Gazze'nin ayağa kaldırılması için 71,5 milyar dolarlık kaynak ihtiyacından söz edildi; Benjamin Netanyahu da Genel Kurul'da konuşan liderler arasında yer aldı.
Rusya-Ukrayna savaşında cephede belirleyici bir kırılma görünmezken çatışma Avrupa'nın hava sahasına taşıyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova'nın barışçıl çözümü desteklediğini ancak geçici ateşkesleri reddettiğini, kalıcı bir çözüm istediğini söyledi. Litvanya'da Belarus üzerinden ülke hava sahasına giren bir insansız hava aracı, NATO'nun Baltık hava savunma görevi kapsamında havalanan savaş uçaklarıyla Kaunas yakınlarında düşürüldü; Polonya da benzer ihlaller nedeniyle uçaklarını kaldırdı. NATO yetkilileri, tarafların yıl sonuna kadar kesin bir sonuç alacak asker ve mühimmat stokuna sahip olmadığı değerlendirmesini paylaşıyor. ABD'de ise federal mahkemeler, yönetimin iptal ettiği CNN, MSNBC ve Politico muhabirlerine ait Beyaz Saray akreditasyonlarının geri verilmesine karar verdi. 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesinde Kongre'deki güç dengesi tartışması giderek ısınıyor.
Teknoloji tarafında yılın en dikkat çekici hamlesi, yapay zekanın üç büyük şirketinden geldi. Google, OpenAI ve Anthropic'in, bağımsız çalışacak ortak bir güvenlik ve standartlar kuruluşu oluşturmak için görüşme yürüttüğü bildirildi; yapı için Standards Authority for Frontier AI, yani Öncü Yapay Zeka Standartları Kurumu adı değerlendiriliyor. Bu adım, kural koyucuların yetişmekte zorlandığı bir alanda sektörün kendi denetim çerçevesini kurma çabası olarak okunuyor. Aynı sektörde model yarışı da hız kesmiyor: Anthropic Claude Opus 5.5'i duyurdu, OpenAI ise GPT-6 ailesine GPT-6 Sol ve GPT-6 Luna modellerini ekledi. İki şirketin de daha düşük maliyetle çalışan modellere ağırlık vermesi, rekabetin artık yalnızca yetenek değil fiyat üzerinden de yürüdüğünü gösteriyor.
OpenAI'ın açıkladığı bir başka sonuç bilim dünyasında tartışma başlattı. Şirket, yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanını eşgüdümlü çalıştırarak matematiğin 6 Milenyum Ödülü probleminden biri olan Navier-Stokes denklemleri üzerinde 88 saatte ve 130 milyar token harcayarak bir çözüme ulaştığını duyurdu; iddianın bağımsız doğrulaması bekleniyor. Öte yandan ABD'de açılan bir davada, büyük yapay zeka şirketlerinin teknolojinin gelişim hızını yavaşlatmak üzere anlaşarak rekabet hukukunu ihlal ettiği ileri sürüldü. 3 Eylül'de OpenAI, Anthropic ve Google'ın amiral gemisi ürünlerinde aynı gün içinde yaşanan servis kesintileri de kritik altyapının tek elde yoğunlaşmasına dair endişeleri tazeledi.
Donanım cephesinde Nvidia, MediaTek'e 3,5 milyar dolarlık yatırım yapmaya hazırlanıyor; anlaşma kapsamında MediaTek şirketin NVLink Fusion bağlantı teknolojisine erişim kazanacak. Apple'ın da kendi tasarımı çiplerle çalışacak bir yapay zeka çıkarım sunucusunda veri merkezi bağlantısı için aynı teknolojiyi kullanma seçeneğini değerlendirdiği aktarıldı; şirkette Tim Cook'un görevi donanım tarafının deneyimli yöneticisi John Ternus'a devretmeye hazırlandığı yönündeki haberler de gündemde. Türkiye ayağında ise 13 Haziran 2026'da açıklanan 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı çerçevesinde yapay zeka altyapısı, bulut bilişim ve veri merkezlerinde en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı hedefleniyor, 2030'a kadar veri merkezi kurulu gücünün 1 gigavata çıkarılması planlanıyor. Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması ve kamu kurumlarının yerli çözümlerde ilk kullanıcı rolünü üstlenmesi öngörülüyor; TÜBİTAK'ın geliştirdiği Bilge modeli bu yerli hattın merkezinde duruyor.
Piyasalarda tablo sert. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi dünü yüzde 2,74 kayıpla 12.888,33 puandan tamamladı, işlem hacmi 110,6 milyar liraya ulaştı ve sektör endekslerinin tamamı geriledi. Dolar kuru 48,85 lira, euro 55,74 lira seviyesinde seyrediyor. Serbest piyasada gram altın bu sabah 6.685 lira alış ve 6.768 lira satıştan işlem görüyor; çeyrek altın 11.043 lira, tam altın 44.031 lira satış fiyatına ulaştı. Satış baskısının arkasında tek bir neden yok: yurt içinde fon piyasasındaki likidite sorunları bazı yatırımcıları pozisyon azaltmaya itiyor, küresel tarafta ise yükselen petrol fiyatları ve tahvil getirileri risk iştahını baskılıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu. Ağustos ayında yıllık enflasyon yüzde 31,51 olarak gerçekleşti; Kurul, aylık dalgalanmalara rağmen verilerin ana eğilimde düşüşe işaret ettiğini, iç talepteki zayıflamanın belirginleştiğini ve enflasyon görünümünde kalıcı bir bozulma halinde sıkılaştırıcı adımların atılacağını bildirdi. Küresel tarafta ABD Merkez Bankası 16 Eylül'de politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75 ile yüzde 4,00 aralığına yükseltti; bu, Temmuz 2023'ten bu yana ilk artırım oldu ve dolar endeksini güçlendirirken değerli metallerde geri çekilmeye yol açtı.
Ekonomi gündeminin en ağır dosyası, sermaye piyasalarındaki fon krizi. Eylül başında 131 fondaki büyüklük 800 milyar liranın üzerine çıkmış, bunun 500 milyar lirayı aşan kısmı şüpheli görülmüştü. Sermaye Piyasası Kurulu, gerçek dolaşım oranı düşük hisselerdeki olağan dışı fiyat hareketlerini tespit ettikten sonra 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketinin fonlarını işlemden aldı ve 130 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi. Balon patlayınca on binlerce yatırımcı şişkin fiyatlardan çıkamadı. İstanbul'da yürütülen soruşturmada gözaltına alınan 3 kişinin daha tutuklanmasıyla tutuklu sayısı 26'ya yükseldi; Pusula Holding ve Pusula Portföy'ün üst yöneticileri de tutuklananlar arasında. Yetkililer krizin Türkiye ekonomisi açısından sistemik bir risk oluşturmadığını vurguluyor.
Siyasette ana muhalefet cephesi yeniden şekilleniyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs 2026'da verdiği mutlak butlan kararıyla Cumhuriyet Halk Partisi'nin 38. Olağan Kurultayı ve bu kurultayda alınan tüm kararlar geçersiz sayılmış, Özgür Özel ile Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi görevden uzaklaştırılmış, parti 4 Kasım 2023 öncesindeki hukuki duruma döndürülerek geçici yetki Kemal Kılıçdaroğlu ve dönemin organlarına verilmişti. 24 Temmuz'da Özel ile birlikte 91 milletvekili partiden istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu ve Özel kurucu genel başkan oldu. CHP, 10 Eylül'deki Merkez Yönetim Kurulu toplantısında istinaf kararına karşı yaptığı temyiz başvurusundan çekilme kararı aldığını, bunun amacının en kısa sürede sağlıklı bir kurultay süreci tamamlamak olduğunu açıkladı. Dün Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın da CHP'den istifa ettiği duyuruldu; parti sözcülüğünden yapılan değerlendirmede siyasetçilerin kendi yollarını çizebileceği ifade edildi. Yeni Parti'nin adına yapılan itirazın Anayasa Mahkemesi gündeminde olduğu bildirildi.
Yargı gündeminde İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmaları ağırlığını koruyor. Görevinden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da sanıkları arasında bulunduğu çıkar amaçlı suç örgütü davasının 82. duruşması 16 Eylül'de Marmara Cezaevi karşısındaki salonda görüldü; 11 Kasım 2025 tarihli 3 bin 809 sayfalık iddianamede İmamoğlu hakkında 142 ayrı suçlamayla 849 yıldan 2 bin 430 yıl 6 aya kadar hapis cezası isteniyor. Savunma dosyanın bir kumpas olduğunu ileri sürüyor, 23 Eylül'deki bir duruşma ise ertelendi. Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesinde dün saat 10.40'ta meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki deprem çevre illerde de hissedildi; can kaybı bildirilmedi, okullar bir gün tatil edildi.
Bugün ve bu hafta izlenecek başlıklar arasında ilk sırada Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1 Ekim Perşembe saat 14.00'te açılacak yeni yasama yılı var; 28. Dönem 5. Yasama Yılı'nın açılışında Cumhurbaşkanı'nın milletvekillerine hitap etmesi bekleniyor. Genel Kurul 6 Ekim'de Kızılay'a ilişkin 9 maddelik teklifle çalışmaya başlayacak, nafaka düzenlemesini içeren 13. Yargı Paketi ve tütün ürünlerine dair teklifler gündemde olacak, 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi en geç 17 Ekim'de Meclis'e sunulacak. Bugün Türkiye İstatistik Kurumu 2025 yılı finansal aracı kuruluş istatistiklerini yayımlıyor, İstanbul'daki Kiralık Sosyal Konut Projesi'nde 1.071 konut için başvurular sona eriyor, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda pandemiye hazırlık oturumunda konuşuyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Elazığ'da hastane temel atma ve araştırma merkezi açılış programlarına katılacak, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır İstanbul'da teknoloji ekosistemi toplantısında yer alacak. Akşam ise A Milli Futbol Takımı, Uluslar Ligi'ndeki ilk maçında saat 21.45'te Kocaeli Stadyumu'nda Fransa'yı ağırlayacak. Fon soruşturmasındaki yeni tutuklamalar, ABD ve İran arasındaki temasların sürüp sürmeyeceği ve Gazze'de yeniden imar finansmanı tartışması da haftanın takip edilecek dosyaları.
Havaya gelince, İstanbul'da gün az bulutlu ve açık başlayıp zamanla parçalı bulutluya dönecek, en yüksek sıcaklık 23 derece civarında olacak. Ankara parçalı ve az bulutlu bir gün geçirecek, sıcaklık 20 derece dolayında seyredecek. İzmir'de hava az bulutlu ve açık, akşam saatlerinden sonra parçalı bulutlu olacak, en yüksek sıcaklık 26 dereceye ulaşacak. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları, Hatay kıyıları ile Erzincan ve Ardahan çevrelerinde sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış beklendiği uyarısında bulundu.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.