Sabah Haberleri — 24 Eylül 2026

Bölüm metni

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa edip siyasi yolunu bağımsız sürdürme kararı, aynı gün sekiz ilçe belediye başkanının da partiden ayrılmasıyla birleşti ve ana muhalefetteki mutlak butlan krizini yeni bir eşiğe taşıdı.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. Bugün yirmi dört Eylül iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.

oturumu New York'ta liderlerin katılımıyla sürüyor. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, 22 Eylül'deki konuşmasında İran'ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceğini yineledi ve Tahran ile anlaşmanın 3 Kasım'daki Kongre ara seçimlerinin hemen ardından mümkün olacağına inandığını söyledi. Trump aynı konuşmada Gazze'de savaşın sona erdirildiğini savundu, kurulan Barış Kurulu'ndan ve yeniden imar çalışmalarından söz ederek Türkiye'nin de katkı sağlayan ülkeler arasında olduğunu belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian ise kürsüden ülkesinin baskı altında diz çökmeyeceği mesajını verdi. Katar, Pakistan ve Mısır'ın arabuluculuğunda Genel Kurul kulislerinde yürüyen Amerika Birleşik Devletleri ile İran temaslarında Tahran'ın bir yol haritası sunduğu bildiriliyor. Bu haritada bölge çapında 60 güne kadar ateşkes, Hürmüz Boğazı'nın aşamalı olarak yeniden açılması ve daha geniş bir müzakere takvimi yer alıyor. Nisan ayındaki ateşkesin ardından Haziran 2026'da imzalanan mutabakat metni haftalar içinde çökmüş ve Ağustos'ta resmen sona ermişti; çatışma o günden bu yana bir yıpratma savaşına dönüşmüş durumda. Amerikan Hazine Bakanı Scott Bessent, 23 Eylül'den itibaren tüm İran havayolu şirketlerinin faaliyetlerinin kapatıldığını duyurdu.

Ukrayna cephesinde diplomasi ve saldırılar iç içe geçti. Kiev, 23 Eylül'de koşulsuz ateşkes önerisini açıkladı ve öneri 50 ülkenin ortak bildirisiyle desteklendi; ancak Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov müzakere sürecinde ateşkes fikrini reddetti. Volodymyr Zelenskyy, Genel Kurul'da yaptığı konuşmada desteğin sürmesini istedi ve halkının direnişi sürdüreceğini söyledi. Trump ile Zelenskyy'nin enerji tesislerine yönelik saldırıların karşılıklı durdurulmasını konuşmasından saatler sonra Rusya, gece boyunca 161 insansız hava aracıyla saldırdı; Kiev'de 2, cephe hattındaki Donetsk bölgesinde 4 kişi yaşamını yitirdi. Kaliningrad yakınlarındaki Braniewo bölgesinde bir Rus Mi-8 helikopterinin Polonya hava sahasını ihlal etmesi, Kuzey Atlantik İttifakı ülkeleriyle yaşanan gerilimde yeni bir tırmanma olarak değerlendirildi.

Washington'da basın özgürlüğü tartışması yargıya taşındı. Başkent bölge mahkemesi yargıcı Tim Kelly, Trump'ın üç haber kuruluşunu Beyaz Saray'dan men etme kararının Anayasa'ya aykırı olup olmadığını ele aldığı duruşmayı karara varmadan kapattı; yargıç, yönetimin yasal gerekçesini yeterince ortaya koyamadığına işaret etti. CNN, MSNOW ve Politico, muhabirlerinin erişiminin geri verilmesi için geçici ihtiyati tedbir talep etmişti. Beyaz Saray basın ofisinin bu kuruluşlara gönderdiği mektuplarda ulusal güvenlik konularında doğrulanabilir yanlışlar yayma ve hassas belge yayımlama suçlamaları yer alıyor.

Doğu Pasifik'te Polo Kasırgası, on yılların en güçlü sistemlerinden biri haline geldi. Amerikan National Hurricane Center, yani Ulusal Kasırga Merkezi, uçakla yapılan ölçümlere göre saatteki rüzgâr hızının 290 kilometreye ulaştığını, sistemin Meksika'nın Zihuatanejo kentinin 338 kilometre güneyinde neredeyse durağan konumda bulunduğunu bildirdi. Bu, sezonun üçüncü beşinci kategori kasırgası. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, uzmanların karaya çıkma olasılığını zayıf gördüğünü açıkladı; Guerrero ve Michoacán eyaletlerinde 8 ila 15 santimetre yağış bekleniyor. Nepal'de ise Rasuwa bölgesinde ani sel ve heyelanların ardından ordu arama kurtarma çalışması yürütüyor, Himalayalar'daki baraj ve hidroelektrik inşaatlarının etkisi yeniden tartışılıyor.

Avrupa'da gündem enerji faturası. Avrupa Merkez Bankası Başekonomisti Philip Lane, yeni enerji fiyatı dalgalarının Euro Bölgesi enflasyonunu beklenenden uzun süre yüksek tutacağını söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, akaryakıt fiyatlarındaki artışı dizginlemek için Avrupa Birliği'nin motorin ve mazot standartlarının geçici olarak esnetilmesini istedi. Birlik içinde ekonomiyi canlandırma yöntemi konusunda Paris ile Berlin ve Roma arasındaki görüş ayrılığı, ortak borçlanma ve Mercosur ticaret anlaşması başlıklarında sürüyor.

Teknolojide haftanın en dikkat çeken hamlesi yapay zekâ modellerinde başlayan fiyat rekabeti oldu. OpenAI, karmaşık kodlama işlerine odaklanan GPT-6 Sol ile belge özetleme ve bilgi çıkarma gibi yüksek hacimli görevler için tasarlanan GPT-6 Luna modellerini duyurdu; bu modellerin arayüz fiyatları önceki kuşağın kampanyalı seviyesine göre yüzde 50 daha düşük olacak. Anthropic ise aynı gün Claude Opus 5.5'i tanıttı ve modelin düşünme ile yanıt üretme süreçlerini verimlileştirerek çalıştırma maliyetini yaklaşık yüzde 40 azaltmayı hedeflediğini açıkladı. Rekabetin ham güçten maliyet ve verimlilik tarafına kaymış olması, kurumsal kullanımın önündeki en büyük engelin fiyat olduğu değerlendirmelerini güçlendirdi.

Çip tarafında Nvidia, 18 milyondan fazla geliştiricinin kullandığı model ve veri kümesi platformu Hugging Face'i 12,93 milyar dolara satın aldı ve platformun açık yapısını koruyacağını taahhüt etti. Meta, yapay zekâ asistanı Muse için avuç içi boyutunda ayrı bir cihaz olan Muse Charm'ı sahnede tanıttı; ürün, Mark Zuckerberg tarafından duyuruldu ve şirketin Alan Dye yönetimindeki yeni tasarım laboratuvarı ile süper zekâ ekibinin ortak işi olarak sunuldu. Alphabet'in robotik şirketi Intrinsic, Toronto'daki ROSCon 2026 etkinliğinde donanımdan bağımsız gerçek zamanlı kontrol, poz tahmini, hareket ve kavrama planlaması ile simülasyon hizmetlerini bir arada sunan Intrinsic Core ortamını açık kaynak lisansıyla yayımladı.

Yapay zekânın güvenlik boyutu da masaya geldi. Eylül ayında Güvenlik Konseyi başkanlığını yürüten Fransa, yapay zekâ ve uluslararası güvenlik konulu özel bir oturum düzenledi; oturuma OpenAI Genel Müdürü Sam Altman ile Anthropic'in üst düzey temsilcilerinin yanı sıra Çinli geliştiricilerin katılması bekleniyordu. Amerikan Kongresi'nde Senatör Bernie Sanders ile Temsilci Greg Casar, süper zekâ geliştirilmesini kalıcı olarak yasaklayan, en ileri sistemleri ise yeni bir federal düzenleyici güvenlik kuralları belirleyene kadar geçici olarak durduran bir yasa teklifi hazırladı. Tüketici tarafında Apple, iPhone 18 serisini 2 nanometre üretim teknolojisiyle yapılan A20 çipiyle sattığa çıkardı ve Apple Intelligence paketine bu yıl Türkçe dil desteği ekledi.

Piyasalarda yönü belirleyen iki başlık faiz ve petrol. Amerikan Merkez Bankası Federal Reserve, yani Fed, 16 Eylül'deki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına çıkardı; karar oy birliğiyle alındı ve 2023'ten bu yana ilk faiz artırımı oldu. Yeni projeksiyonlarda yetkililerin çoğunluğu yılın kalanında bir artırım daha öngörüyor. Enerji tarafında İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları, Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisinin vurulduğunu bildirdi; Brent petrolün varili 101,45 dolara kadar tırmandıktan sonra diplomatik çözüm sinyalleriyle yüzde 2'nin üzerinde gerileyerek 98,53 dolar seviyesine indi.

Petrolün 100 doları aştığı seansta Amerikan borsaları satıcılı kapandı. Dow Jones yüzde 0,15 düşüşle 52.707,90 puana, S&P 500 yüzde 0,17 kayıpla 7.660,68 puana, Nasdaq ise yüzde 0,36 gerilemeyle 26.325,06 puana indi. Değerli metalde jeopolitik risk primi korunuyor; ons altın 4.300 dolar civarında, tarihi zirvelerine yakın seyrediyor.

Yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Eylül toplantısında bir hafta vadeli repo faizini yüzde 37'de sabit bıraktı; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 düzeyinde kaldı. Kurul, aylık dalgalanmalara karşın son verilerin enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret ettiğini, iç talebin zayıf seyrettiğini, ancak jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek kalan enerji fiyatlarının risk oluşturduğunu belirtti. Ağustos ayında yıllık enflasyon yüzde 31,51 olarak ölçülmüştü. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi 23 Eylül'de 53,01 puan kazanarak yüzde 0,40 artışla 13.251,85 puandan kapandı; BIST 30 yüzde 0,94 yükselişle 16.370,07 puana çıktı. Dolar 48,84 lira seviyesinde işlem görüyor, Merkez Bankası'nın efektif satış kuru 48,9110 lira olarak açıklandı. Gram altının satış fiyatı bu sabah 6.738 lira, çeyrek altın ise 11.026 lira seviyesinde bulunuyor. Akaryakıtta motorin grubuna bugünden geçerli olmak üzere litrede 5,57 lira indirim yansıtılması bekleniyor.

Türkiye siyasetinde ana muhalefetteki hukuki kriz belirleyici başlık olmayı sürdürüyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs 2026'daki kararıyla Cumhuriyet Halk Partisi'nin kurultayı mutlak butlanla geçersiz sayılmış, 2 Haziran'da Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararıyla Kemal Kılıçdaroğlu genel başkanlığa iade edilmişti. Özgür Özel ile birlikte 91 milletvekili 24 Temmuz'da partiden istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu. Parti yönetimi 10 Eylül'deki Merkez Yönetim Kurulu toplantısında istinaf kararına karşı yaptığı temyiz başvurusundan feragat etti; gerekçe olarak temyizde taraf olanların partiden ayrılmış olması ve olağan kurultay takviminin gecikmemesi gösterildi. Üye listelerinin 21 Eylül'de Yargıtay'a verilmesiyle başlayan süreçte listelerin 28 Eylül'de askıya çıkarılması, üç günlük askı süresinin ardından kurultay takviminin resmen işlemeye başlaması öngörülüyor. Kılıçdaroğlu bugün Merkez Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık edecek.

Yerel yönetimlerde tablo hızla değişiyor. Mansur Yavaş'ın istifasının ardından Beypazarı, Kalecik, Güdül, Polatlı, Ayaş, Şereflikoçhisar, Elmadağ ve Nallıhan belediye başkanları da partiden ayrıldı. Süreç boyunca toplam 22 belediye başkanı Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etti, bunlardan 19'u Adalet ve Kalkınma Partisi'ne katıldı; İstanbul'da Adalar Belediyesi de yönetim değişikliğiyle iktidar partisine geçti. Yavaş istifa açıklamasında görevini bağımsız olarak sürdüreceğini, muhalefetteki bölünmenin demokratik siyasete zarar verebileceğini söyledi. Adalet ve Kalkınma Partisi yöneticileri ise Türkiye Yüzyılı Buluşmaları kapsamında illerde istişare toplantıları düzenliyor.

Devlet gündeminde iki başlık öne çıkıyor. Resmî Gazete'nin 24 Eylül tarihli ve 33380 sayılı sayısında Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği yayımlandı; düzenleme, sürdürülebilir yatırımların sınıflandırılmasına ortak bir çerçeve getiriyor. Türk Deniz Kuvvetleri ise dört denizde birden icra edilecek Denizkurdu 1 2026 Tatbikatı'na bugün başlıyor.

Bugün ve bu hafta izlenecek başlıklar arasında ilk sırada Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kulisleri var; Xi Jinping ile Trump'ın ikili görüşmesi, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki ateşkes yol haritası ve Hürmüz Boğazı'nın açılması pazarlığı takip edilecek. Yurt içinde Merkez Bankası haftalık para ve banka istatistiklerini, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu haftalık sektör verilerini, Türkiye İstatistik Kurumu ise hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörü güven endekslerini açıklayacak. Ana muhalefette 28 Eylül'deki üye listesi askı tarihi kritik eşik olacak. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te yeni yasama yılına başlıyor; Genel Kurul 6 Ekim'de Türk Kızılayı'na ilişkin 9 maddelik kanun teklifiyle çalışmalarına dönecek, 2027 bütçe teklifinin en geç 17 Ekim'de Meclis'e sunulması gerekiyor ve 13. Yargı Paketi ile tütün ürünlerine ilişkin düzenleme masada bekliyor.

Havada bugün genel olarak sakin bir tablo var. İstanbul parçalı ve az bulutlu geçecek, sıcaklık 21 derece dolayında seyredecek ve yağış beklenmiyor. Ankara da parçalı ve az bulutlu; en yüksek sıcaklık 20 derece olacak. İzmir açık ve az bulutlu bir gün yaşayacak, sıcaklık 26 dereceye kadar çıkacak. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Orta ve Doğu Karadeniz, İç Anadolu'nun doğusu, Doğu Anadolu'nun batısı ile Doğu Akdeniz için gök gürültülü sağanak uyarısı yaptı.

Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.