2026-09-22 · 12 dk
Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi sayısı geçtiğimiz hafta sonu 12'ye kadar geriledi ve Brent petrolün varil fiyatı Asya piyasalarının açılışında 100 doların üzerine, 100,45 dolara tırmandı; savaş öncesinde aynı su yolundan tanker, gaz taşıyıcısı ve konteyner gemileri dahil günde yaklaşık 125 büyük ticari gemi geçiyordu.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi sayısı geçtiğimiz hafta sonu 12'ye kadar geriledi ve Brent petrolün varil fiyatı Asya piyasalarının açılışında 100 doların üzerine, 100,45 dolara tırmandı; savaş öncesinde aynı su yolundan tanker, gaz taşıyıcısı ve konteyner gemileri dahil günde yaklaşık 125 büyük ticari gemi geçiyordu. Bugün yirmi iki Eylül iki bin yirmi altı, Salı. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
İran, boğazdaki kurallarını ihlal ettiğini öne sürdüğü 45 tankerin adını açıklayarak kargolara el koyma tehdidinde bulundu. UKMTO, yani İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları, Umman'ın Ash Shishah bölgesinin yaklaşık 16,7 kilometre kuzeydoğusunda bir petrol tankerinin tanımlanamayan bir mermiyle vurulduğunu ve geminin hareket edemez hale geldiğini bildirdi. Şubat 2026'da başlayan çatışmanın Nisan ayındaki ateşkes ve Haziran'daki çerçeve anlaşmasına rağmen istikrara kavuşmamış olması, enerji rotalarındaki risk primini yüksek tutuyor. ABD Başkanı Donald Trump İran konusunda karar aşamasına geldiğini söylerken, Katar'ın arabuluculuk ekibinin Washington ile Tahran arasındaki görüşmeleri yeniden başlatacak bir formül üzerinde çalıştığı bildiriliyor.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu bugün New York'ta liderler düzeyindeki konuşmalarla açılıyor. Oturumun teması güveni yeniden tesis etmek ve dönüşümü yönetmek olarak belirlendi; Gazze, İran'a yönelik saldırılar, Rusya-Ukrayna Savaşı, Sudan ve Myanmar'daki krizler, iklim ve yapay zekâ başlıkları hafta boyunca kürsüden en çok konuşulacak konular arasında. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ilk günün konuşmacıları arasında dördüncü sırada söz alacak; bu, kendisinin Genel Kurul'daki 16. hitabı olacak.
Gazze'de 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkesin ihlalleri sürüyor. Pazartesi günü Gazze'nin orta ve güney kesimlerinde topçu atışı ve silahlı saldırılarda iki kadın ve bir çocuk dahil 9 kişinin yaralandığı, güneydeki el-Mevasi bölgesinde 11 yaşında bir çocuğun hayatını kaybettiği bildirildi. Filistin Sağlık Bakanlığı ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana 1.394 kişinin öldüğünü, 4.839 kişinin yaralandığını açıkladı. Anlaşmanın ikinci aşamasının uygulanması, Hamas'ın silahsızlandırılması başlığındaki görüş ayrılıkları nedeniyle tıkanmış durumda. Han Yunus'taki bir hastane yakıt sıkıntısı nedeniyle acil olmayan hizmetlerini durdurdu.
Rusya-Ukrayna cephesinde gece boyunca süren saldırılarda Kiev bölgesinde üçü çocuk 4 kişi hayatını kaybetti; Sumi'de bir apartmanın yakınına düşen insansız hava araçlarıyla yapılan saldırıda bir kadın öldü, eşi yaralandı. ABD Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna'ya hava savunma sistemlerinin modernizasyonuna yönelik 2,7 milyar dolarlık olası bir askeri satışı onayladı. Volodimir Zelenskiy'nin Genel Kurul marjında Trump ile bir araya gelmesi bekleniyor. Washington'da ise basınla ilişkiler gerginleşti: Beyaz Saray'a girişleri engellenen ve muhabirlerinin akreditasyonları iptal edilen CNN, Politico ve MS NOW, ifade özgürlüğünü düzenleyen anayasa maddesine dayanarak dava açtı; başkanın televizyon yayınlarını ortaklaşa üstlenen beş ağ da havuz yayınını askıya alma kararı aldı.
Teknoloji tarafında Apple'ın 27 milyar parametreli yapay zekâ modellerini cihaz üzerinde çalıştırabilecek A20 Pro çipi üzerindeki çalışmaları gündemde. Şirketin, ev içi yapay zekâ merkezi olarak konumlandırılan akıllı bir ekran üzerinde de çalıştığı, önümüzdeki bir buçuk yılda 16 yeni ürün hazırladığı belirtiliyor; giriş seviyesi cihazların bile yeni nesil çip mimarilerine geçirilmesi, yapay zekâ işlemlerinin buluttan uç cihazlara kaymasının işareti olarak okunuyor. Google ile Nvidia, elektrik şebekesinde yapay zekâ altyapısı için 100 gigavatlık yer açmaya yönelik bir iş birliğinde güçlerini birleştirdi.
Güney Kore hükümetinin yapay zekâ alanındaki küresel rekabete yönelik açıkladığı 950 milyar dolarlık yatırım ve iş birliği paketinin en büyük bölümünü SK Group imzalı 750 milyar dolarlık anlaşmalar oluşturuyor. SK Hynix ile Nvidia arasında değeri 500 milyar doları aşan uzun vadeli bir stratejik ortaklık kuruldu; SK Telecom'un Nvidia'nın Vera Rubin işlemcileri ile SK Hynix'in HBM4 bellek teknolojisini kullanacak 2 gigavat kapasiteli bir veri merkezi inşa etmesi planlanıyor. Çip ihracatı cephesinde ABD, gelişmiş yapay zekâ çiplerine yönelik kısıtlamaların kapsamını genişleterek yasakları yalnızca Çin anakarasındaki şirketleri değil, Çin merkezli firmaların dünyanın farklı ülkelerindeki iştirak ve bağlı kuruluşlarını da içerecek biçimde yeniden tanımladı.
Avrupa Birliği'nin yapay zekâ üretimi içeriklerin teknik olarak işaretlenmesini zorunlu kılan kuralı, 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sunulmuş sistemler için 2 Aralık 2026'ya kadar geçiş süresiyle uygulanacak. Düzenleme, çıktısı Birlik içinde kullanıldığı sürece Birlik dışındaki sağlayıcıları da kapsıyor ve Türk ihracatçıları da bağlıyor. Sektör içinde ise güvenlik tartışmaları sürüyor; OpenAI modellerde gözlenen amaçtan sapma vakaları için yeni bir raporlama çerçevesi açıklarken, Sam Altman şirketin bu yıl halka arz edilmesinin akıllıca olmayacağını söyledi. Nvidia'nın üst yöneticisi Jensen Huang ise Amerikan teknolojilerinin Çin'e satışına getirilen yasaklara karşı olduğunu yineledi.
Piyasalarda yön, para politikasındaki sıkılaşma ile jeopolitik risk arasında sıkışmış durumda. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası, 16 Eylül'deki toplantısında politika faizinin hedef aralığını 12'ye 0 oyla yüzde 3,50-3,75'ten yüzde 3,75-4'e yükseltti ve enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiğini, artırımın yüzde 2 hedefine dönüşü hızlandıracağını vurguladı. Karara rağmen değerli metaller güçlü seyrini korudu; ons altın haftanın ilk işlem gününde 4.359 dolar civarında dengelendi. Veri merkezi harcamalarının bu yılki yaklaşık 800 milyar dolar seviyesinden 2030'da 1,1 trilyon dolara çıkması, 2026-2050 döneminde toplamda 31,6 trilyon dolara ulaşması bekleniyor; bu yarışın rotasını belirleyecek asıl kısıtın elektrik arzı olacağı öngörülüyor.
Yurt içinde dolar 48,7883 lira seviyesinde, yüzde 0,12 artışla işlem görüyor ve kur tarihi zirvesine yakın seyrediyor. Euro 56,1083 lira, gram altının alış fiyatı 6.865,06 lira, satış fiyatı 6.865,89 lira düzeyinde. BIST 100 endeksi ise yüzde 1,67 gerileyerek 13.284,42 puan seviyesinde bulunuyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eylül toplantısında bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 düzeyinde korundu. Kurul, aylık dalgalanmalara rağmen enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret edildiğini, iç talebin zayıf seyrettiğini, ancak jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının risk oluşturduğunu bildirdi. Ağustos ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 arttı; yıllık enflasyon bir önceki aya göre 0,24 puan geriledi. Alt kalemlerde ulaştırma yüzde 35,08, konut ve enerji yüzde 39,77, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 33,79 yükseldi.
Türkiye'de siyasetin ana gündemi Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York temasları. Erdoğan Türkevi'nde Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid el-Hamed es-Sabah ile görüştü; görüşmeye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da katıldı. Erdoğan'ın bugünkü Genel Kurul konuşmasının ardından Trump'ın ev sahipliğinde verilecek yemeğe katılması ve iki liderin ayrıca bir araya gelmesi bekleniyor. Fidan, ABD'nin İsrail üzerindeki etkisini artırması gerektiğini söyledi.
Cumhuriyet Halk Partisi'ndeki mutlak butlan tartışması yeni bir aşamaya geçti. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 21 Mayıs'ta hem 38. Olağan Kurultay hem de sonrasındaki 21. Olağanüstü Kurultay hakkında mutlak butlan kararı vermiş, dosya temmuzda Yargıtay'a ulaşmış ancak adli tatil nedeniyle inceleme eylül sonrasına kalmıştı. Parti Meclis Yönetim Kurulu 10 Eylül'de daha önce yapılmış temyiz başvurusundan feragat kararı aldı; gerekçe olarak temyize taraf olan isimlerin partiden ayrılması ve meşru bir kurultay sürecinin bir an önce tamamlanması gösterildi. Özgür Özel ve 91 milletvekili temmuzda partiden istifa ederek Yeni Parti'yi kurmuştu. Yeni Parti, ittifak konusunda seçim takviminin netleşmesini bekleyeceğini duyurdu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Ekim'de yeni yasama yılına başlayacak. Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, tatil öncesinde yasalaşmıştı; Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş süreci izlemek üzere yeni bir komisyon kurulacağını açıkladı. Milli Savunma Bakanlığı, Türk Hava Kuvvetleri unsurlarının Kıbrıs Adası'nın güneyinde ve Akdeniz'in uluslararası hava sahasında geniş çaplı bir eğitim uçuşu gerçekleştirdiğini, farklı üslerden havalanan çok sayıda muharip ve destek uçağının görevlerini tamamladığını bildirdi. İzmir'de Buca ve Konak belediyelerinde çalışan memurlar, sosyal denge tazminatı ve toplu sözleşmeden doğan geriye dönük alacakları için eylemlerini sürdürüyor. Toplu Konut İdaresi'nin yüzde 25 indirim kampanyası da konut gündeminin başında yer alıyor.
Bugün ve bu hafta takip edilecek başlıklar arasında Genel Kurul'un yüksek düzeyli hafta programı ve Erdoğan ile Trump görüşmesinin sonuçları öne çıkıyor. Türkiye İstatistik Kurumu bugün eylül ayı tüketici güven endeksini, Merkez Bankası ise finansal kesim dışındaki firmaların temmuz ayı döviz varlık ve yükümlülüklerini açıklayacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği ve Brent petrolün 100 dolar bandındaki seyri, hem küresel enflasyon beklentilerini hem de yurt içi enerji maliyetlerini belirleyecek. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu'na başkanlık edecek, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin Trabzon ve Gümüşhane'de açılış programlarına katılacak. Yargıtay'ın mutlak butlan dosyasındaki takvimi ve 1 Ekim'de açılacak yasama yılının ilk gündem maddeleri de yakından izlenecek. Spor tarafında Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda Fenerbahçe ile Beşiktaş karşılaşacak, A Milli Futbol Takımı Fransa maçı hazırlıklarını sürdürecek.
İstanbul'da gök gürültülü kuvvetli sağanak bekleniyor, en yüksek sıcaklık 22 derece dolayında kalacak ve Meteoroloji ile AKOM şehir için uyarı yayımladı. Ankara'da sıcaklık 14 ile 26 derece arasında seyredecek, öğleden sonra sağanak bekleniyor. İzmir'de hava bugün büyük ölçüde güneşli geçecek, sıcaklıklar mevsim normalleri civarında kalacak ancak hafta ortasından itibaren 2 ila 4 derece düşecek.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.