Sabah Haberleri — 21 Eylül 2026

Bölüm metni

Basra Körfezi'nde ABD ile İran arasında karşılıklı tanker ve savaş gemisi vuruşlarıyla tırmanan çatışma, bu hafta New York'ta başlayacak Birleşmiş Milletler 81. Bugün yirmi bir Eylül iki bin yirmi altı, Pazartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.

Genel Kurulu genel görüşmelerinin en ağır başlığı olarak masaya geliyor. Eylül başında ABD kuvvetleri İran'a ait beş ham petrol tankerini imha ettiğini açıkladı; Washington bu operasyonun, İran Devrim Muhafızları'nın balistik füzelerle bir Amerikan savaş gemisine düzenlediği saldırılara karşılık olduğunu bildirdi. Tahran cephesinden yapılan açıklamalarda ise iki ABD savaş gemisi, sekiz petrol tankeri ve 10 ticari gemiye saldırı düzenlendiği öne sürüldü; CENTCOM, yani ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da İran'a ait üç tankere yönelik ayrı bir operasyon duyurdu. Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı, bölgedeki risk nedeniyle Basra Körfezi için yayımladığı uçuş uyarısının süresini 30 Eylül 2026'ya kadar uzattı. Donald Trump, 9 Eylül'de gazetecilere yaptığı açıklamada çatışmanın ara seçimlerin hemen ardından sona ereceğini savundu.

Birleşmiş Milletler'in bu yılki genel görüşmeleri "Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler" temasıyla yapılıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 20-23 Eylül tarihlerini kapsayan ABD programı çerçevesinde dün gece New York'a ulaştı ve 22 Eylül'de genel görüşmelerin ilk gününde dördüncü sırada kürsüye çıkacak. Erdoğan'ın 23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin iklim etkinliğinde de konuşması planlanıyor.

Washington'da haftanın en dikkat çekici randevusu ise 24 Eylül'de. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, on yılı aşkın sürenin ardından ABD'ye ilk devlet ziyaretini gerçekleştirecek; Trump'ın Çin lideri'ni havalimanında bizzat karşılaması, Beyaz Saray'da resmi karşılama töreni ve Gül Bahçesi'nde askeri tören düzenlenmesi bekleniyor. Devlet yemeğinin davetli listesinde Jeff Bezos, Sundar Pichai, Sam Altman, Tim Cook, Elon Musk, Jensen Huang ve Michael Dell gibi teknoloji dünyasının önde gelen isimleri yer alıyor. Trump, görüşmenin ana başlıklarından birinin yapay zeka olacağını söyledi; masadaki en kritik dosya ise 30 Ekim 2025'te Busan'da varılan ve ticaret savaşında ateşkes işlevi gören anlaşmanın geleceği. İki ülkenin ekonomi heyetleri bugün New York'ta bir araya geliyor.

Gazze'de 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes 11. ayını doldurdu, ancak sahadaki tablo tartışmalı. Filistin makamlarının verilerine göre ateşkesin başlangıcından bu yana geçen sürede 1.359 kişi hayatını kaybetti, 4.571 kişi yaralandı; kümülatif can kaybı 73.910'a ulaştı. Birleşmiş Milletler soruşturma komisyonu üyesi Chris Sidoti, bölgedeki durumun "gerçek bir ateşkes" sayılamayacağını söyledi. 16 Eylül'de Gazze kentinin batısında altı katlı bir binanın çökmesiyle beşi çocuk 20 kişi yaşamını yitirdi.

Rusya-Ukrayna cephesinde diplomatik temaslar yoğunlaştı ama somut çıktı yok. Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Moskova ve Kiev'e yaptığı son ziyaretler, Washington'ın müzakereleri yeniden canlandırma arayışında olduğunu gösteriyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 8 Eylül'de üçlü müzakerelerin yeniden başlamasını umduklarını belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ülkenin farklı bölgelerine düzenlenen insansız hava aracı saldırılarında can kayıpları yaşandığını açıkladı. ABD iç siyasetinde 3 Kasım'daki ara seçimlere doğru anket ortalamaları Demokratların Temsilciler Meclisi genel tercihinde Cumhuriyetçilerin 8,7 puan önünde olduğunu gösteriyor; Trump'ın onay oranı 38 ile 39 aralığında, ret oranı ise 44 ile 46 bandında seyrediyor. Senato haritasındaki yapısal avantaj Cumhuriyetçiler için dengeleyici unsur olmayı sürdürüyor.

Yapay zeka tarafında sektörün kendi hızını tartışmaya açması gündemin merkezinde. Anthropic'in Üst Yöneticisi Dario Amodei, şirket araştırmacısı Jacob Coxon'ın sorumluluk gerekçesiyle istifasının ardından 12 Eylül'de yayımladığı yazıda, teknolojinin katlanarak artan gelişim hızının sistemleri anlama ve denetleme kapasitesini aşabileceği uyarısında bulundu ve gelişimin denetime daha fazla alan açacak biçimde yavaşlatılmasını önerdi. Elon Musk bu çağrıya açık destek verdi, OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman da öneriye katıldığını ve bağımsız değerlendirme konusunda benzer bir adım atacaklarını belirtti. OpenAI'ın küresel politikadan sorumlu yöneticisi Chris Lehane, OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind arasında ileri düzey sistemlerin güvenliği için haftalardır süren görüşmeleri doğruladı; şirketlerin ortak bir standart kurumu oluşturmayı tartıştığı öne sürülüyor. Aralarında Microsoft'un da bulunduğu 100'ü aşkın şirketin imzaladığı açık mektup ise yapay zeka destekli siber saldırıların yaygınlaşacağı uyarısıyla ortak savunma çağrısı yapıyor. Anthropic'in Eylül 2026 tehdit raporunda, kötü niyetli aktörlerin şirketin modellerini siber operasyonlar, siyasi etki kampanyaları, gözetleme ve dolandırıcılık amacıyla kullanmaya çalıştığı belirtildi.

Sektörün ölçeği de rekor kırıyor. Yapay zeka çipleri, bulut altyapısı ve yazılım alanındaki en büyük 10 halka açık şirketin toplam piyasa değeri 25 trilyon doları aştı; Nvidia'nın piyasa değeri eylül ortası itibarıyla yaklaşık 5,1 trilyon dolara ulaştı. Google, Amazon, Meta ve Microsoft'un yalnızca bu yıl veri merkezlerine 650 milyar dolar harcaması bekleniyor. OpenAI'ın 2030'a kadar çok yüksek düzeyde nakit yakacağı değerlendirmeleri yatırımcı tarafında tartışılıyor. Apple ise kendi tasarımı çiplerle çalışacak bir yapay zeka çıkarım sunucusunda Nvidia'nın NVLink Fusion ağ teknolojisini kullanmayı görüşüyor; hedeflenen lansman tarihi 2029.

Piyasalarda haftanın belirleyicisi para politikası oldu. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası, 16 Eylül'deki toplantısında federal fonlama faizini oy birliğiyle 25 baz puan artırarak %3,75-%4,00 aralığına çekti. Enerji fiyatları kaynaklı enflasyon baskısı tahvil piyasasında sert karşılık buldu: ABD 2 yıllık tahvil faizi %4,74 ile Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı, Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi ise %4,56 ile 2008'den bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı. Brent petrol, diplomasi umutlarının fiyatlanmasıyla %1,73 gerileyerek 102,07 dolar seviyesine indi; günlük işlem aralığı 101,22 ile 104,82 dolar arasında gerçekleşti. Ons altın 4.376 dolar civarında işlem görüyor. ABD hisse senedi vadelileri haftaya sınırlı alıcılı başladı; S&P 500 %0,2, Nasdaq 100 %0,7 artıda.

Türkiye piyasalarında dolar/TL 48,80 seviyesinde, euro 55,65 lira bandında bulunuyor. Gram altının satış fiyatı 6.845 lira civarında seyrediyor. BIST 100 endeksi 13.284 puan seviyesinde ve %1,67'lik düşüşle işlem gördü; bankacılık endeksindeki gerileme %2'yi aştı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eylül ayı toplantısında politika faizini %37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi %40, gecelik borçlanma faizi %35,5 düzeyinde korundu. Ağustos ayında yıllık enflasyon %31,51 olarak gerçekleşti. Kurul, iç talepteki zayıflamanın belirginleştiğini, enflasyon ana eğiliminin gerilediğini, ancak jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının risk oluşturduğunu vurguladı ve orta vadede %5 hedefine ulaşana dek sıkı duruşun süreceğini bildirdi.

Türkiye siyasetinde mutlak butlan krizinin sonuçları şekillenmeyi sürdürüyor. CHP kurultayında ikinci turda 812 oyla genel başkan seçilen Özgür Özel'in seçimi, Mayıs 2026'daki yargı kararıyla mutlak butlan kapsamında değerlendirilmiş, Kemal Kılıçdaroğlu'nun göreve dönmesi gündeme gelmişti. 24 Temmuz'da Özel ve 91 milletvekili partiden istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu. CHP Merkez Yönetim Kurulu 10 Eylül'deki toplantısında temyiz başvurusunu geri çekme kararı aldı; gerekçe olarak Özel ve ekibinin artık partide taraf sıfatı taşımaması ile olağan kurultay takviminin başlamış olması gösterildi. Özgür Özel bugün Ankara'da Yeni Parti genel merkezinde Merkez Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık edecek; partinin yönetim kadrosunu belirleyecek büyük kurultayın eylül-ekim döneminde yapılması planlanıyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik yolsuzluk davasında duruşmalar bugün saat 10.00'da yeniden başlıyor. Görevinden uzaklaştırılan Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu, 50'si tutuklu 414 sanığın yargılandığı davada sanık savunmalarının alınmasına devam edilecek. Ekonomi takviminde bugün Türkiye İstatistik Kurumu temmuz ayı tarımsal girdi fiyat endeksi ile ağustos ayı yurt dışı üretici fiyat endeksini açıklayacak; Merkez Bankası da eylül ayı imalat sanayi kapasite kullanım oranı ile reel kesim güven endeksini yayımlayacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında çocukların dijital güvenliğine ilişkin yan etkinliğe katılacak. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu ise 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te yeni yasama yılına başlayacak; bütçe süreci ve asgari ücret tartışması dönemin ana başlıkları arasında yer alacak.

Haftanın takvimi yoğun. Bugün kapasite kullanımı ve üretici fiyatları verileri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi davasının yeni duruşma günü ve Yeni Parti'nin yönetim toplantısı öne çıkıyor. 22 Eylül'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu konuşması, 23 Eylül'de iklim etkinliği, 24 Eylül'de Xi Jinping'in Washington ziyareti izlenecek. 30 Eylül, Basra Körfezi uçuş uyarısının sona erme tarihi olarak havacılık ve enerji piyasaları açısından kritik. 1 Ekim'de Meclis açılıyor, 3 Kasım'da ABD ara seçimleri yapılacak. Sporda A Milli Futbol Takımı, Fransa, İtalya ve Belçika ile oynayacağı UEFA Uluslar A Ligi maçlarının hazırlıklarına başlıyor; basketbolda Fenerbahçe ile Beşiktaş arasındaki 39. Cumhurbaşkanlığı Kupası müsabakası öncesi basın toplantısı düzenleniyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre İstanbul'da hava parçalı ve çok bulutlu, en yüksek sıcaklık 26 derece dolayında. Ankara parçalı bulutlu bir gün geçirecek, sıcaklık 27 derece civarında seyredecek. İzmir'de gökyüzü parçalı bulutlu, en yüksek sıcaklık 30 derece olarak bekleniyor. Yurdun birçok bölgesinde gök gürültülü sağanak görülecek, Güneydoğu Anadolu'nun doğusunda toz taşınımı etkili olacak; sıcaklıklar genel olarak mevsim normalleri civarında kalacak.

Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.