2026-09-17 · 13 dk
ABD Merkez Bankası 3 yılı aşkın aranın ardından dün gece faizi artırdı; kararın Türkiye'deki yankısı Borsa İstanbul'da son aylardaki en sert günlük kayıpla birleşti ve BIST 100 tek günde %5,54 değer yitirdi.
ABD Merkez Bankası 3 yılı aşkın aranın ardından dün gece faizi artırdı; kararın Türkiye'deki yankısı Borsa İstanbul'da son aylardaki en sert günlük kayıpla birleşti ve BIST 100 tek günde %5,54 değer yitirdi.
Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası, 16 Eylül'de sonuçlanan toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak %3,75-4 aralığına çekti. Bugün on yedi Eylül iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Karar, Federal Açık Piyasa Komitesi'nde 12-0 gibi tam oy birliğiyle alındı ve 2023'ten bu yana yapılan ilk artış oldu. ABD Merkez Bankası'nın başkanı Kevin Warsh, enflasyonun 5 yılı aşkın süredir hedefin üzerinde seyrettiğini, yukarı yönlü risklerin sürdüğünü ve yüksek enerji fiyatlarının fiyat baskısını beslediğini söyledi.
Karar, Washington'da siyasi bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Başkan Donald Trump, artırımın ardından faizlerin %1 ya da altında olması gerektiğini savunarak oranların hızla indirilmesini istedi ve artırımın kendisini hedef aldığı yönünde değerlendirmede bulundu. Warsh yönetimindeki kurulun oy birliğiyle hareket etmesi, Beyaz Saray ile para otoritesi arasındaki görüş ayrılığının önümüzdeki aylarda daha görünür hale gelebileceğine işaret ediyor.
Ortadoğu'da gerilim yüksek seyrini koruyor. ABD ile İran arasında temmuz başında çöken ateşkesin ardından doğrudan müzakere kanalı yeniden kurulamadı; Trump'ın Tahran'ın son önerisini kabul edilemez bulması uzlaşma beklentilerini zayıflattı. Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiği son yılların en düşük seviyelerine gerilerken, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in İran tankerlerine yönelik uyarısı sonrası deniz güvenliği risk primi arttı. Stratejik Kışm Adası açıklarında gece saatlerinde duyulan patlama sesleriyle ilgili resmî bir açıklama yapılmadı.
Suudi Arabistan, Mekke yönüne ilerleyen bir insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı ve girişimi "kırmızı çizgi" olarak nitelendirdi. Riyad yönetiminin sert tonu, çatışmanın Basra Körfezi'nin batı kıyısına taşma ihtimaline dair endişeleri güçlendirdi. Bölgedeki hava sahası ve deniz sigortası maliyetleri de bu gelişmelerin ardından yükselişini sürdürüyor.
Rusya ile Ukrayna cephesinde karşılıklı saldırılar devam ederken gerilim Avrupa'nın kuzeyine yayıldı. Litvanya hava sahasına giren bir insansız hava aracı NATO, yani Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne bağlı savaş uçaklarınca düşürüldü; Danimarka ile Moskova arasında da yeni bir olay yaşandı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Rusya kaynaklı hibrit saldırıların arttığını belirterek istihbarat paylaşımının genişletilmesini, finansman kanallarının daraltılmasını ve vize ile diplomatik hareketliliğe kısıt getirilmesini önerdi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Avrupa'ya yönelik açıklamasında olası bir çatışmanın çok kısa süreceği mesajını verdi.
Gazze'de ateşkesin uygulanmasına ilişkin görüşmeler sürüyor. İnsani yardım girişindeki kısıtlamalar ve sahadaki ihlaller, anlaşmanın ikinci aşamasına geçişi zorlaştıran başlıklar arasında yer alıyor. Barış kurulunun yüksek temsilcisi, plan hayata geçirilmezse iki devletli çözümün fiilen imkânsız hale geleceği uyarısını yaptı.
Yapay zekâ alanında sektörün kendi kendini düzenlemesi tartışması hızlandı. OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind'ın haftalardır ileri düzey modellerin güvenliği üzerine görüştüğü, sektör standartlarını belirleyecek ortak bir kurum kurma seçeneğini masaya yatırdığı öne sürüldü. Bu yapı hayata geçerse denetim, kamu otoritelerinden önce şirketlerin kurduğu bir çatı altında şekillenmiş olacak.
Tartışmayı başlatan isim Anthropic'in üst yöneticisi Dario Amodei oldu. Amodei, 12 Eylül'de yayımladığı makalede teknolojinin katlanarak hızlanan gelişiminin sistemleri anlama ve denetleme kapasitesini aşabileceğini savundu ve gelişimin denetime imkân verecek biçimde yavaşlatılmasını önerdi. Elon Musk öneriye açık destek verirken, OpenAI'ın üst yöneticisi Sam Altman da bağımsız değerlendirme konusunda benzer adımı atacaklarını belirtti.
Anthropic'in eylül ayı tehdit raporu, güvenlik tartışmasının somut gerekçelerini ortaya koydu. Rapora göre kötü niyetli aktörler şirketin modellerini siber operasyonlarda, siyasi etki kampanyalarında, gözetleme faaliyetlerinde, dolandırıcılıkta ve bazı silah geliştirme çalışmalarında kullanmayı denedi. Bu girişimlerin engellendiği, ancak saldırı yöntemlerinin giderek karmaşıklaştığı kaydedildi.
Apple cephesinde donanım stratejisi değişiyor. Şirketin, ikisi ve dördü bir arada çalışan iki farklı "M8 Ultra" işlemcili sunucu sistemi üzerinde çalıştığı, bu sistemleri Nvidia'nın NVLink Fusion teknolojisiyle birbirine bağlamayı planladığı bildirildi. Yapay zekâ altyapısını büyük ölçüde kendi çipleriyle kuran şirketin sunucu pazarına ürünle girmesi, sektörde yeni bir rekabet başlığı açacak.
Apple'ın 8 Eylül'deki lansmanında sahneye Tim Cook yerine ilk kez yeni icra kurulu başkanı John Ternus çıktı. Tanıtılan iPhone 18 Pro ve Pro Max modelleri, TSMC'nin 3 nanometre sürecinde üretilen çip, 8 GB bellek ve güçlendirilmiş sinir işlemcisiyle geliyor; şirketin yapay zekâ paketi Apple Intelligence'ın tam sürümü de bu donanımlarla birlikte kullanılabilecek.
Türkiye'nin teknoloji ekosistemi de uluslararası yatırımcıların radarında. 9-10 Eylül'de İstanbul'da düzenlenen GITEX Ai Türkiye 2026'ya 300'ün üzerinde şirket ve girişimin yanı sıra, yönettikleri varlık büyüklüğü 100 milyar doları aşan 20 ülkeden 100'den fazla yatırımcı katıldı. Türkiye'nin girişim ekosistemi 2026'nın ilk çeyreğinde 559 milyon dolar yatırım çekerek geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin 7 katını aştı.
Küresel piyasalarda faiz kararı sonrası fiyatlamalar karışık seyretti. ABD Merkez Bankası'nın yayımladığı yeni projeksiyonlara göre 18 yetkilinin 12'si yılın kalanında 25 baz puanlık bir artış daha öngörüyor, 4 yetkili iki artış bekliyor, 2 yetkili ise ek artış öngörmüyor. 2026 sonu için medyan politika faizi tahmini haziran ayındaki %3,8 seviyesinden %4,1'e yükseltildi. ABD tahvillerinde 2 yıllık getiri %4,72, 10 yıllık %5,00, 30 yıllık ise %5,35 seviyesinde bulunuyor.
Emtia tarafında Brent petrol varil başına 105,86 dolardan, WTI türü ham petrol 102,37 dolardan işlem görüyor. Altının onsu %0,65 artışla 4.291 dolar, gümüş %1,01 yükselişle 63,62 dolar seviyesinde. Bitcoin 76.130 dolar civarında yatay seyrediyor. Asya borsaları günü alıcılı geçiriyor; Japonya'da TOPIX %0,9, Nikkei 225 %0,5, Çin'de Shenzhen 300 ve Shanghai Composite endeksleri %0,4, Güney Kore'de KOSPI %0,5 değer kazandı.
Borsa İstanbul'da 16 Eylül sert bir satış dalgasına sahne oldu. BIST 100 endeksi 769,72 puan gerileyerek %5,54 kayıpla 13.122,58 puandan kapandı; gün içinde kayıp %6'yı aşınca endekse bağlı devre kesici devreye girdi. İşlem hacmi 262,4 milyar liraya ulaşırken bankacılık endeksi %6,38, holding endeksi %6,48 değer kaybetti ve 17 hisse taban fiyattan kapandı. Satışların başlıca tetikleyicisi olarak Pusula Portföy Yönetimi bünyesindeki bazı yatırım fonlarının nakit sıkışıklığı yaşayıp ödemelerini zamanında yapamaması gösteriliyor; buna kritik teknik seviyelerin kırılması, otomatik zarar kes emirleri, yükselen petrol fiyatları ve faiz kararı öncesi belirsizlik eklendi.
Kur ve altın tarafında dolar 48,7189 lira seviyesinde işlem gördü; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif döviz kurunu alışta 48,5439 lira, satışta 48,7384 lira olarak açıkladı. Gram altın bu sabah 6.735,17 liradan satılıyor, çeyrek altının satış fiyatı 11.012 lira, yarım altın ise 22.024 lira seviyesinde bulunuyor.
Türkiye'de siyasetin ana gündemi ana muhalefetteki yeniden yapılanma. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'na ilişkin mutlak butlan kararının ardından parti yönetimi, 10 Eylül'deki Merkez Yönetim Kurulu toplantısında temyiz incelemesi talebinden feragat ettiğini açıkladı. Parti sözcüsü Müslim Sarı'nın duyurduğu karar, kongre sürecinin hızlandırılması gerekçesine dayandırıldı; uzun sürecek bir temyiz aşamasının kurultay takvimini geciktireceği belirtildi.
Kemal Kılıçdaroğlu'nun genel başkanlığındaki parti yönetimi kongre takvimini de netleştirdi. Üye listeleri 28 Ekim'de askıya çıkarılacak, 3 günlük askı süresinin ardından kongre süreci resmen başlayacak. İl kongreleri 16 Ocak 2027'de başlayıp 14 Şubat 2027'de tamamlanacak, ardından Parti Meclisi toplanarak büyük olağan kurultayın kesin tarihini belirleyecek.
Meclis aritmetiği de bu süreçte değişti. 21 Temmuz'daki grup toplantısında ayrılık kararını açıklayan Özgür Özel ve beraberindeki 91 milletvekilinin istifasıyla kurulan Yeni Parti, 24 Temmuz'da resmen faaliyete geçti ve milletvekili sayısı bakımından ana muhalefet konumuna yerleşti. CHP'nin Meclis'teki sandalye sayısı 135'ten 44'e geriledi. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Ekim'de yeni yasama yılına başlayacak; yeni grup dengeleri ilk kez bu açılışta test edilecek.
Ekonomi yönetiminde para politikası duruşu korunuyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eylül ayı toplantısında politika faizini beklentilerle uyumlu biçimde %37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi %40, gecelik borçlanma faizi %35,5 seviyesinde kaldı. Kurul, aylık dalgalanmalara karşın enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini, ancak jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının risk oluşturduğunu vurguladı ve fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşun süreceğini belirtti.
Enflasyon cephesinde ağustos verileri karışık bir tablo ortaya koydu. Tüketici fiyatları aylık %1,84, yıllık %31,51 arttı; çekirdek göstergede yıllık artış %30,68 oldu. Yıllık bazda en yüksek artışlar konut, su, elektrik ve yakıt grubu ile ulaştırmada görülürken, yıllık kira enflasyonu son 46 ayın en düşük seviyesine indi. Bugün Merkez Bankası temmuz ayı kısa vadeli dış borç istatistikleri ile para politikası kurulu toplantı özetini, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu haftalık sektör verilerini, Türkiye İstatistik Kurumu ise ağustos ayı konut ve iş yeri satış istatistiklerini yayımlayacak.
Bugün Ankara'da Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Araştırma Üniversiteleri Destek Programı Toplantısı'na katılacak. İstanbul'da eski Başbakan Adnan Menderes ile bakanların vefatının 65. yıl dönümü için anma töreni düzenlenecek. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, kadın girişimciliğine yönelik programın yanı sıra yapay zekâ ve dijital güçlenme iş birliği protokolünün imza törenine katılacak.
Önümüzdeki günlerde takip edilecek başlıkların ilk sırasında Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu'nun yüksek düzeyli haftası yer alıyor. Liderlerin konuşacağı genel görüşmeler 22-26 Eylül ile 28 Eylül tarihlerinde yapılacak; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk gün dördüncü sırada söz alması bekleniyor. Yatırımcıların bir diğer odağı, Merkez Bankası'nın bugün yayımlayacağı toplantı özeti ve Pusula Portföy kaynaklı fon sorununun düzenleyici kurumlarca nasıl ele alınacağı olacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, petrol fiyatları üzerinden hem küresel enflasyon hem de Türkiye'nin enerji faturası açısından belirleyici olmayı sürdürecek. 1 Ekim'deki Meclis açılışı da siyasi gündemin ana durağı konumunda.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü bugün için 12 ilde kuvvetli sağanak beklentisiyle sarı kod uyarısı yaptı. İstanbul'da hava parçalı ve yer yer çok bulutlu, sabah saatlerinde aralıklı sağanak yağışlı olacak, en yüksek sıcaklık 25 derece dolayında seyredecek. Ankara'da parçalı ve çok bulutlu bir gün yaşanacak, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor, sıcaklık 22 derece civarında olacak. İzmir'de ise yağış beklenmiyor, parçalı ve yer yer çok bulutlu havayla birlikte sıcaklık 30 dereceye kadar çıkacak.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.