2026-09-14 · 12 dk
Yemen'deki Husi hareketi, Babülmendep Boğazı'nın en dar noktasındaki Meyyun Adası'nı da ele geçirerek bu su yolunun kontrolünü tümüyle eline aldı ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin sürdüğü bir dönemde dünyanın iki kritik enerji koridoru aynı anda risk altına girdi.
Yemen'deki Husi hareketi, Babülmendep Boğazı'nın en dar noktasındaki Meyyun Adası'nı da ele geçirerek bu su yolunun kontrolünü tümüyle eline aldı ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin sürdüğü bir dönemde dünyanın iki kritik enerji koridoru aynı anda risk altına girdi. Bugün on üç Eylül iki bin yirmi altı, Pazar. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Suudi Arabistan destekli hükümet güçlerinin Muha liman kentinden çekilmesinin ardından kıyı şeridinde hızla ilerleyen Husi birlikleri, çıkarma unsurlarıyla adaya geçti. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre 2026'nın ikinci çeyreğinde Babülmendep'ten günde yaklaşık 8,1 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı; bu nedenle adanın el değiştirmesi piyasalarda doğrudan bir arz endişesine dönüştü. Husiler ayrıca Suudi Arabistan'ın güneyindeki Şurura askeri üssüne balistik füze ve insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini duyurdu, Suudi Sivil Savunması ise Cizan bölgesinde bir isabet sonucu iki kişinin yaralandığını bildirdi. Riyad, güneydeki bazı petrol boru hatlarını kapattı. Irak güçlerinin, Suudi petrol tesislerine yönelik saldırılarda kullanılan bir insansız hava aracı fırlatma platformunu ele geçirdiği açıklandı; Türkiye de Irak topraklarından kaynaklanan saldırıları kınadı ve Dışişleri Bakanı ile İran'daki mevkidaşı Hürmüz'deki tırmanmayı telefonda değerlendirdi. Bahreyn, İran'ın da katılacağı Hürmüz görüşmelerine katılmayacağını bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'la süren savaşın 3 Kasım'daki ara seçimlerin hemen ardından "çok yakında" sona erebileceğini söyledi ve Tahran'ın çatışmayı akaryakıt fiyatlarını yüksek tutmak amacıyla uzattığını savundu. Trump, İrlanda Başbakanı Micheál Martin ile görüşmesinin ardından İran'ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceğini yineledi; müzakere seçeneğinin masada olmadığını, ekonomik baskı nedeniyle aceleyle anlaşma aramadıklarını belirtti. Anketler Trump'ın onay oranını yaklaşık %33 seviyesinde gösteriyor. Ürdün ordusu, İran'dan ateşlenen 20 füzeden 18'ini düşürdüğünü, ikisinin ıssız alanlara düştüğünü ve can kaybı ile ciddi hasar olmadığını açıkladı. Yeni Delhi'de toplanan On Sekizinci BRICS Zirvesi ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, İran Cumhurbaşkanı Masud Pezeşkiyan ve ev sahibi Hindistan Başbakanı Narendra Modi'yi bir araya getirdi; zirve, itirazsız kabul edilen Yeni Delhi Bildirgesi'yle sonuçlandı. Modi, küresel karar mekanizmalarının dönüşmesi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin reformu çağrısı yaptı, Putin de Konsey'de temsilin genişletilmesini savundu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, davet edilmesi halinde aralık ayında Miami'de yapılacak G20 Zirvesi'nde Putin ile görüşmeye hazır olduğunu söyledi; Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise görüşmek isteyen tarafın Moskova'ya gelebileceği yanıtını verdi. Filipinler'in Palawan eyaleti açıklarında yolcu feribotunda çıkan yangında ölü sayısı 76'ya çıktı, 13 kişi aranıyor.
Teknolojide haftanın en dikkat çeken adımı OpenAI'den geldi. Şirket, bilgisayar başında çok adımlı görevleri kendi başına yürütebilen yeni modeli GPT-6 Astra'yı tanıttı; modelin siber güvenlik testlerindeki sonuçları da tartışma yarattı. OpenAI aynı zamanda sağlık alanındaki ürünü ChatGPT Health'i, ABD'de 325 milyondan fazla hastanın kaydını barındıran elektronik sağlık kayıt sistemi Epic ile entegre etti. Avrupa Birliği ise ChatGPT'yi düzenleme açısından Google ile aynı statüye aldı; bu, sohbet botunun Avrupa'da daha sıkı kurallara ve daha yoğun denetime tabi olacağı anlamına geliyor. Anthropic, bugüne kadarki en yetenekli modelleri olarak tanıttığı Claude Fable 5.1 ve Mythos 5.1'i kullanıma açtı; şirket ajan tabanlı kodlama ve metin kalitesinde belirgin iyileşme sağlarken maliyetleri düşürdüğünü bildirdi. Aynı şirketin eylül ayı Tehdit İstihbaratı Raporu, modellerin biyolojik araştırma, siber casusluk, gözetim, propaganda ve silah sistemleriyle bağlantılı işlerde kötüye kullanılmasına yönelik girişimlerin tespit edildiğini, Rusya bağlantılı casusluk faaliyetleri ile Çin merkezli bazı laboratuvarların modelin yeteneklerini kopyalama denemelerinin öne çıktığını aktardı. Şirketin üst yöneticisi Dario Amodei, gelişme hızının güvenlik çalışmalarını geride bırakmaması için yapay zekâda yavaşlama çağrısı yaptı.
Google, yazılım geliştirme ve çok adımlı akıl yürütmede iyileştirme vaat eden Gemini 3.8 Flash ile Flash Cyber sürümlerini kullanıma açtı; şirketin 2026 başından bu yana üst segmentte yeni bir Gemini Pro modeli duyurmaması dikkat çekiyor. Apple'ın yeni nesil Siri'si konuşma özetleme ve daha karmaşık görevleri üstlenme yeteneğiyle tanıtıldı; şirketin bu altyapı için OpenAI veya Anthropic ile çalışma seçeneklerini değerlendirdiği bildiriliyor. NVIDIA'nın üst yöneticisi Jensen Huang, siber güvenliğin yapay zekânın bir sonraki büyük ticari uygulama alanı olabileceğini, sürekli açık tarayan ve gerçek zamanlı koruma sağlayan sistemlerin öne çıkacağını söyledi; aynı şirket küresel robotaksi pazarının 2035'e kadar yaklaşık 400 milyar dolara ulaşabileceğini öngördü. NVIDIA ve AMD, işlemleri buluta göndermek yerine doğrudan kullanıcı bilgisayarında çalıştıran platformlar tanıttı. OpenAI üst yöneticisi Sam Altman, büyük elektrik şirketleriyle şebekelerin yapay zekâ destekli tehditlere karşı güvenliğini görüştü. ABD Kongresi'nde ise güçlü modeller için bağımsız denetim, kontrol kaybını önleme ve acil durdurma mekanizmaları içeren düzenleme önerileri gündemde. İstanbul'da düzenlenen GITEX AI Türkiye tamamlandı; etkinlik Türk girişimleriyle küresel yatırımcıları buluşturdu.
Enerji koridorlarındaki risk fiyatlara doğrudan yansıdı. Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 100,30 dolar seviyesinde işlem gördü; ayın başında 91,13 dolar olan fiyat, Hürmüz ve Babülmendep kaynaklı endişeyle 107 dolara kadar yükselen bir bant içinde hareket etti. Enerji maliyetlerindeki bu sıçrama para politikası beklentilerini tersine çevirdi. ABD'de ağustos ayında tüketici fiyatları aylık %0,4, yıllık %3,4 arttı; çekirdek enflasyonun aylık %0,3 ile beklentiyi aşması, 15-16 Eylül'deki toplantı öncesinde Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Fed için faiz artırımı ihtimalini gündeme taşıdı. Para piyasalarındaki fiyatlamalar 25 baz puanlık artırım olasılığını yaklaşık %67 gösteriyor; bazı göstergelerde bu oran daha da yukarıda. Karar 16 Eylül Çarşamba Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak. Değerli metalde yön yukarı kaldı; ons altın 4.349 dolar civarında seyretti. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftayı %3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapattı. Doların satış fiyatı 48,6050 liraya çıktı. Gram altının satışı 6.784,88 lira, çeyrek altının satışı 11.093 lira, yarım altın 22.179 lira, tam altın 44.529 lira, Cumhuriyet altını ise 44.215 lira oldu; gram fiyatın hafta içinde 6.879 liraya kadar yükseldiği kaydedildi.
Türkiye'de siyasetin merkezinde Cumhuriyet Halk Partisi'ndeki hukuki süreç duruyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi Otuz Altıncı Hukuk Dairesi, 21 Mayıs 2026'da partinin Otuz Sekizinci Olağan Kurultayı'na ilişkin davada mutlak butlan kararı vererek kurultayda yapılan seçimleri ve alınan kararları baştan geçersiz saydı; kurultay iradesinin sakatlandığı gerekçesiyle genel başkan ile Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi tedbiren görevden uzaklaştırıldı, 4 Kasım 2023 öncesindeki kurulların görevi devralmasına hükmedildi ve Kemal Kılıçdaroğlu yeniden genel başkanlık görevine geldi. Özgür Özel tarafı kararın Siyasi Partiler Kanunu'na aykırı olduğunu, parti içi seçimlerde nihai merciin Yüksek Seçim Kurulu olduğunu belirterek itiraz etti. İlişkili ceza davasının duruşması 16 Eylül saat 10.00'a ertelendi. Özel, temmuz ayında grup toplantısında ayrılık kararını duyurarak Yeni Parti'yi kurdu; dün Üsküdar İskele Meydanı'ndaki mitingde 12 Eylül 1980 darbesinin kırk altıncı yıl dönümüne atıfla bütün darbelere karşı olduklarını söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yıl dönümü mesajında darbenin Türkiye'nin geleceğine kurulmuş bir tuzak olduğunu, toplumda bıraktığı izlerin unutulmayacağını belirtti. Erdoğan bugün Samsun Şehir Hastanesi'nin açılış törenine katılacak.
Yargı cephesinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmaları sürüyor. 3.700 sayfayı aşan iddianamede Ekrem İmamoğlu ile birlikte 402 sanık yer alıyor, bunlardan 105'i tutuklu; davanın ilk duruşması 9 Mart 2026'da yapılmıştı. Casusluk iddiasına ilişkin dava, istenen belgelerin akıbetinin sorulması ve dört sanığın tutukluluğunun sürdürülmesi kararıyla 29 Eylül'e bırakıldı. Görevi kötüye kullanma suçlamasıyla görülen Büyükçekmece dosyasının 22 Eylül'deki duruşması ile makam aracı dosyası Silivri'deki Marmara Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü'nde bulunan salonlarda yapılacak. Türkiye Büyük Millet Meclisi yeni yasama yılına 1 Ekim'de başlayacak. Ekonomide Merkez Bankası, 10 Eylül'deki Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini üst üste beşinci kez %37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi %40, borçlanma faizi %35,5 seviyesinde kaldı. Ağustosta tüketici fiyatları aylık %1,84, yıllık %31,51 arttı; yıllık oran temmuzdaki %31,75'in altına inse de çekirdek göstergedeki katılık faiz indirimi için alanı genişletmedi. Yeni Orta Vadeli Program'da 2026 enflasyon tahmini %16'dan %28,4'e, 2027 tahmini %9'dan %21'e yükseltildi; büyümenin 2026'da %3,3, 2027'de %4,2, 2029'da %5 olması, işsizliğin %8,1'den %7,6'ya gerilemesi ve kişi başına milli gelirin bu yıl sonunda 20 bin doları aşması hedefleniyor. İstanbul'da yeni eğitim öğretim yılının ilk gününde dersler valilik onayıyla 10.00'da başlayıp 15.00'te bitecek.
Haftanın takvimi yoğun. 15 Eylül'de Türkiye'de ağustos bütçe dengesi ve temmuz hizmet üretim endeksi, Çin'de sanayi üretimi ile perakende satışlar ve Almanya'da ZEW güven endeksi açıklanacak. 16 Eylül'de Fed'in faiz kararı ve Cumhuriyet Halk Partisi'ne ilişkin ceza davasının duruşması var. 17 Eylül'de Türkiye'de ağustos konut satışları ve Euro Bölgesi'nin nihai ağustos enflasyonu izlenecek. 18 Eylül'de Bank of England, yani İngiltere Merkez Bankası'nın faizi %3,75'te sabit tutması, Japonya Merkez Bankası'nın ise 25 baz puan artırıma gitmesi bekleniyor. Ayın ilerleyen günlerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi dosyalarının 22 ve 29 Eylül duruşmaları, 1 Ekim'de Meclis'in açılışı, aralık ayında Miami'deki G20 Zirvesi ve 3 Kasım'da ABD ara seçimleri öne çıkıyor. Hürmüz ve Babülmendep'teki gemi trafiği ile petrol fiyatları da haftanın en belirleyici başlıkları arasında.
Bugün İstanbul parçalı bulutlu, sıcaklık 29 derece dolayında; akşam saatlerinde yerel sağanak ihtimali bulunuyor. Ankara güneşli ve az bulutlu bir gün geçirecek, sıcaklık 33 ile 34 derece bandına çıkacak. İzmir'de hava açık ve az bulutlu, sıcaklık 30 ile 33 derece arasında seyredecek.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.