2026-09-12 · 12 dk
ABD ordusu son saldırı dalgasında beş İran tankerini daha imha ettiğini duyurdu, İran ise Ürdün'deki Amerikan hedeflerine balistik füzelerle karşılık verdi; Brent petrolünü 100 doların üzerine taşıyan bu tırmanma, Hürmüz Boğazı'nı yeniden küresel ekonominin en kırılgan noktası haline getirdi.
ABD ordusu son saldırı dalgasında beş İran tankerini daha imha ettiğini duyurdu, İran ise Ürdün'deki Amerikan hedeflerine balistik füzelerle karşılık verdi; Brent petrolünü 100 doların üzerine taşıyan bu tırmanma, Hürmüz Boğazı'nı yeniden küresel ekonominin en kırılgan noktası haline getirdi. Bugün on iki Eylül iki bin yirmi altı, Cumartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
United States Central Command, yani ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Harg Adası açıklarında, Jask yakınlarında ve Umman Körfezi'nde İran'a ait gemileri hedef aldığını açıkladı. Washington'ın "tanker karşılığı tanker" olarak tarif edilen politikası kapsamında imha edilen İran gemisi sayısının 10'a ulaştığı bildiriliyor. Ürdün ordusu ise hava savunma sistemlerinin 18 balistik füzeyi havada düşürdüğünü duyurdu. Şubat sonunda başlayan ve haziranda müzakere denemelerine sahne olan çatışma, altıncı ayında karşılıklı vuruşlarla sürüyor.
Donald Trump bugün İrlanda'da. İrlanda Emniyet Teşkilatı Garda'nın açıkladığı programa göre Amerikan Başkanı cumartesi sabahı Dublin'deki Phoenix Park bölgesinde, Áras an Uachtaráin, yani İrlanda Cumhurbaşkanlığı Konutu'nda Cumhurbaşkanı Catherine Connolly ile, ardından Başbakan Micheál Martin ile görüşecek. Öğleden sonra Clare bölgesine geçecek olan Trump, pazar akşamı Doonbeg'deki golf tesisinde düzenlenen Amgen Irish Open, yani İrlanda Açık turnuvasında kupayı takdim edecek. Ziyaret, iki ülke arasındaki ticaret ve vergi başlıklarının da masaya geleceği bir temas olarak değerlendiriliyor.
11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü dün ABD'de geniş çaplı törenlerle anıldı. Trump anma törenine New York'taki Ground Zero yerine Virginia'daki Pentagon'da katılırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Ground Zero'daki törende yer aldı. Beyaz Saray'da düzenlenen programda Güney Kule'den çıkarılan 21 fitlik bir çelik kiriş sergilendi ve kurtarma çalışmaları sırasında hayatını kaybeden 24 yaşındaki Welles Crowther'a Başkanlık Özgürlük Madalyası ölümünden sonra verildi. Saldırılarda 2.977 kişi hayatını kaybetmişti.
Avrupa cephesinde İsrail'e yönelik ekonomik adımlar sertleşti. Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada'nın da aralarında bulunduğu 12 ülke, Batı Şeria'daki yerleşimlerde üretilen malların ithalatını yasaklama kararı aldığını açıkladı. Londra ayrıca silah ihracat lisanslarına yeni kısıtlamalar getirdiğini duyurdu. İsrail buna karşılık Kudüs'teki İngiliz Konsolosluğu'nu kapatma ve 12 İngiliz siyasetçinin ülkeye girişini engelleme kararı aldığını bildirdi. Batı Şeria'da dün İsrail askerlerinin açtığı ateşte 1 Filistinli yaralandı, 6 kişi gözaltına alındı.
Ukrayna'da savaşın sonlandırılmasına yönelik temaslar somut bir sonuç üretemedi. Amerikan temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Kiev ve Moskova ziyaretleri sırasında Ukrayna birlikleri 5-8 Eylül arasında ateşi durdurmuştu, ancak resmî bir ateşkes ilan edilmedi. Volodımır Zelenskıy, savaşın devam etmesini beklediklerini söyleyerek kış aylarında enerji altyapısı ve hava savunması konusunda Amerikan desteğine güvendiklerini belirtti. Ayrıca Endonezya'da 6,6 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi, Yemen ordusu ise Muha'da çok sayıda Husi unsurunun etkisiz hale getirildiğini duyurdu.
Teknoloji tarafında rekabet sertleşiyor. OpenAI, yapay genel zekâ seviyesine yaklaştığını öne sürdüğü yeni modeli GPT-6 Astra'yı tanıttı ve modelin yazılım mühendisliği, bilim ve siber güvenlik testlerinde rakiplerini geride bıraktığını açıkladı. Buna karşılık OpenAI'ın sohbet botunun pazar payı ilk kez %50'nin altına indi; Google Gemini, Anthropic Claude ve xAI Grok'un yükselişi, tek oyunculu dönemin kapandığını gösteriyor.
Anthropic'in eylül ayı Threat Intelligence Report'u, yani Tehdit İstihbaratı Raporu, modellerinin biyolojik araştırma, siber casusluk, gözetim ve propaganda amaçlı kötüye kullanılmasına yönelik girişimlerin tespit edildiğini ortaya koydu. Raporda Rusya bağlantılı casusluk faaliyetleri ile Çin merkezli bazı laboratuvarların modelleri kopyalama denemeleri de yer aldı. Aynı hafta OpenAI, Anthropic, Google ve Microsoft'un da imzaladığı, 100'ü aşkın teknoloji şirketinin katıldığı açık mektup, yapay zekâ destekli siber saldırılara karşı ortak savunma çağrısı yaptı.
Düzenleme baskısı da artıyor. ABD'de bazı milletvekilleri, güçlü yapay zekâ sistemleri için acil durumlarda devre dışı bırakma mekanizması zorunluluğu getirilmesini savunuyor. NVIDIA Genel Müdürü Jensen Huang, siber güvenliğin yapay zekânın bir sonraki büyük ticari kullanım alanı olabileceğini söyledi; şirket ayrıca robotaksi pazarının 2035'e kadar 400 milyar dolara ulaşabileceğini öngörüyor. OpenAI Genel Müdürü Sam Altman'ın Amerikan elektrik şirketleriyle kritik altyapının korunması konusunda görüştüğü bildirildi. Apple cephesinde ise yenilenen Siri özellikleri, iPhone'u kişisel bir yapay zekâ merkezine dönüştürme hedefini işaret ediyor. İstanbul'da düzenlenen GITEX AI Türkiye buluşması tamamlanırken, Berlin'deki IFA 2026 fuarının ardından yapay zekâ çiplerinin doğrudan bilgisayarlara gömülmesi eğilimi öne çıktı.
Piyasalarda hafta rahatlamayla kapandı. New York borsasında Dow Jones %0,98 artışla 52.573,29 puana, Nasdaq %0,96 yükselişle 26.333 puana, S&P 500 ise %0,86 primle 7.656,98 puana çıktı. Korku endeksi olarak bilinen VIX %11,21 gerileyerek 15,84 seviyesine indi. Ağustos ayı tüketici enflasyonunun aylık %0,4, yıllık %3,4 ile beklentiye uyumlu gelmesi risk iştahını destekledi.
Gözler önümüzdeki haftaki Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası toplantısında. Federal Open Market Committee, yani Açık Piyasa Komitesi 15-16 Eylül'de toplanacak ve vadeli işlem fiyatlaması ağırlıklı olarak 25 baz puanlık bir faiz artışına işaret ediyor. Başkan Kevin Warsh'ın Jackson Hole'da enflasyona karşı sert duruş vurgusu yapması ve temmuz toplantısında üç üyenin faizin yükseltilmesi yönünde şerh düşmesi, bu beklentiyi güçlendirdi. Ekonomistler arasında ise ara seçim takvimi ve fiyat baskılarının yumuşaması gerekçesiyle sabit tutma senaryosu hâlâ tartışılıyor.
Emtia tarafında petrol, tırmanan gerilime rağmen haftayı düşüşle kapattı. Amerikan ham petrolü WTI %2,37 gerileyerek 100,05 dolardan, Brent ise %2,81 düşüşle 104,61 dolardan günü tamamladı. Altının onsu 4.374 dolar civarında, vadeli kapanış 4.408,90 dolar seviyesinde gerçekleşti ve değerli maden rekor bölgesinde kalmayı sürdürdü. Euro-dolar paritesi 1,1600, sterlin 1,3520 seviyesinde işlem gördü. ABD ile Kanada arasındaki gümrük gerginliği ise on yıllardır iç içe geçmiş otomotiv tedarik zincirlerini zorlamaya devam ediyor.
Türkiye'de siyasetin ana gündemi CHP'deki hukuki süreç. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 21 Mayıs'ta, partinin Kasım 2023'teki 38. Olağan Kurultayı'nı ve orada alınan kararları baştan geçersiz sayarak mutlak butlan kararı vermişti. Karar sonrası Özgür Özel ile Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi görevden alınmış, Kemal Kılıçdaroğlu ile kurultay öncesi organlar göreve iade edilmişti. Dosya halen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde temyiz aşamasında ve karar kesinleşmiş değil.
Bu sürecin ardından 24 Temmuz'da Özgür Özel ve 91 milletvekili CHP'den istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu. Meclis aritmetiği değişti; CHP'nin sandalye sayısı 135'ten 44'e inerken Yeni Parti 91 vekille Meclis'in ikinci büyük grubu haline geldi. Yeni Parti'nin ilk büyük olağan kurultayı 14-15 Kasım'da Ankara Arena'da yapılacak, ilçe ve il kongrelerinin ekim sonuna kadar tamamlanması planlanıyor. Basında, Yeni Parti'ye geçen 6 milletvekilinin CHP'ye dönmek istediğine dair iddialar yer aldı; bu iddialar taraflarca resmen doğrulanmış değil. Ayrıca MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin İmralı'ya ilişkin sözleri de bir köşe yazısı üzerinden kamuoyunda tartışıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dün Rize'de AK Parti İl Danışma Meclisi Toplantısı'nda konuştu; ekonomi, savunma sanayii, tarım ve turizmde alınan mesafeye işaret ederek Türkiye Yüzyılı hedeflerinin sürdürüleceğini söyledi. Resmî Gazete'de 2027-2029 Dönemi Bütçe Çağrısı Tebliği yayımlandı, bugün de 2027-2029 Kamu Yatırım Programı hazırlıklarına ilişkin 2026 sayılı 10 numaralı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi yürürlüğe girdi.
Ekonomide Merkez Bankası, eylül toplantısında politika faizini beklentilere paralel biçimde %37'de sabit tuttu ve sıkı duruşun süreceği mesajını verdi. Ağustosta yıllık enflasyon %31,8'den %31,5'e geriledi. 6 Eylül'de yayımlanan 2027-2029 Orta Vadeli Program, 2026 yıl sonu enflasyon tahminini %28,4'e yükseltti; 2027 için %21, 2028 için %13,5, 2029 için %9 öngörüyor. Büyüme hedefleri bu yıl için %3,3, sonraki yıllar için sırasıyla %4,2, %4,6 ve %5 olarak belirlendi, işsizliğin ise bu yıl %8,1 olması bekleniyor. Piyasalarda BIST 100 endeksi haftanın son işlem gününü %0,51 artışla 14.467,25 puandan tamamladı, işlem hacmi 223,1 milyar lira oldu; bankacılık endeksi %1,25 kazandırdı. Merkez Bankası efektif satış kurunda dolar 48,59 lira, gram altın ise 6.808 lira dolayında bulunuyor.
Yurt içinde okullar pazartesi günü açılıyor; İstanbul Valiliği yeni eğitim öğretim yılı öncesinde okul çevrelerinde güvenlik tedbirlerinin artırıldığını duyurdu. Giresun'da minibüs ile kamyonetin çarpışması sonucu meydana gelen kazada 23 kişi yaralandı.
Önümüzdeki günlerde takip edilecek başlıkların ilk sırasında 15-16 Eylül'deki Amerikan faiz kararı var; sonuç çarşamba akşamı Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak ve güncellenmiş projeksiyonlarla birlikte küresel risk iştahını belirleyecek. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. dönemi devam ediyor, devlet ve hükümet başkanlarının konuşacağı genel görüşmeler 22-26 Eylül ile 28 Eylül'de yapılacak. CHP'de Yargıtay aşamasındaki dosyanın seyri, Yeni Parti'nin ekim sonuna kadar tamamlanacak kongre takvimi ve 2027-2029 bütçe hazırlıkları iç siyasetin ana eksenini oluşturacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim ve petrol fiyatları ise hem enflasyon hem kur cephesinde belirleyici olmaya devam edecek. Trump'ın İrlanda programı yarın tamamlanıyor, okullar pazartesi açılıyor.
Hava durumunda bugün İstanbul parçalı bulutlu, sıcaklık 19 ile 30 derece arasında seyredecek. Ankara açık ve güneşli, sıcaklık 15 ile 32 derece arasında olacak. İzmir de güneşli, sıcaklık 19 ile 33 dereceye kadar çıkacak. Üç büyük şehirde yağış beklenmezken Marmara'nın iç kesimleri, Batı Karadeniz ve İç Anadolu'nun bazı bölümlerinde yerel sağanak ve gök gürültülü yağış ihtimaline karşı uyarı yapıldı.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.