2026-09-09 · 12 dk
Hürmüz Boğazı'nda ABD ile İran arasındaki karşılıklı tanker saldırıları son 24 saatte yeni bir eşiğe taşındı; Brent petrol 98,47 dolara tırmanırken piyasalar varil başına 100 dolar sınırını konuşmaya başladı.
Hürmüz Boğazı'nda ABD ile İran arasındaki karşılıklı tanker saldırıları son 24 saatte yeni bir eşiğe taşındı; Brent petrol 98,47 dolara tırmanırken piyasalar varil başına 100 dolar sınırını konuşmaya başladı. Bugün dokuz Eylül iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Washington yönetimi üç İran tankerini hedef aldığını duyururken, Tahran da bölgedeki ticari gemilere ve boğaz yakınında devriye gezen ABD savaş gemilerine yönelik saldırılar düzenledi, bir balistik füzenin uçak gemilerine doğru ateşlendiği bildirildi. Mart ayında boğazın kapatılmasıyla başlayan ve önce havadan yürütülen kampanya, altı ayın sonunda ağırlıklı olarak denizde süren bir yıpratma savaşına dönüşmüş durumda. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, geçtiğimiz günlerde Kirmanşah'ta Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri'ne bağlı 5 kişinin öldürüldüğü hava saldırılarını da doğruladı. Washington boğazdan geçen petrol hacminin yeniden arttığını savunuyor, ancak İran limanlarına yönelik deniz ablukası sürdüğü için taşımacılık maliyetleri ve sigorta primleri yüksek seyrini koruyor.
Kuzey Amerika'da ise ticaret gerilimi yeni bir aşamaya geçti. Kanada, Başbakan Mark Carney'nin ağustos ayında duyurduğu takvime uygun olarak 8 Eylül itibarıyla yaklaşık 20 milyar dolarlık ABD malına misilleme gümrük vergisi uygulamaya başladı. Çelik, süt ürünleri, tarım makineleri, kâğıt hamuru, beyaz eşya ve elektronik ürünler listede öne çıkıyor. Ottawa yönetimi, ABD'nin bazı Kanada ürünlerine getirdiği yüzde 50'lik vergilere "dolar dolara" karşılık vereceğini açıklamış, müzakerelerin son aşamada ABD tarafınca değiştirilen şartlar nedeniyle çöktüğünü belirtmişti. Beyaz Saray da aynı gün yayımladığı başkanlık kararlarıyla Kanada'ya yönelik önlemleri genişletti.
Orta Doğu'nun diğer başlığında, Ekim 2025'te yürürlüğe giren Gazze ateşkesi biçimsel olarak ayakta kalsa da uygulamada ciddi sorunlar sürüyor. İnsani yardım verilerine göre ateşkesin başlangıcından 24 Ağustos'a kadar Gazze'ye planlanan 189 bin yardım tırının ancak 66 bin 607'si girebildi; bu, öngörülen hacmin yüzde 35'i anlamına geliyor. Denetim süreçlerinin uzaması ve giriş noktalarındaki tıkanıklık, kışa girilmeden önce insani tablonun yeniden ağırlaşabileceği uyarılarını beraberinde getiriyor. Bu arada Fransa ve Kanada, İşgal Altındaki Batı Şeria'daki yerleşimlerde üretilen malların ithalatını yasaklama konusunda İngiltere'ye katıldı; karar, Avrupa'da benzer adımların tartışılmasını hızlandırdı.
Avrupa'da güvenlik başlığı gündemin merkezinde. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Moskova'dan gelen sinyallerin savaşın sürdürülmesi yönünde olduğunu söyleyerek eylül ayının belirleyici olabileceğini ifade etti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Rusya'ya yönelik yaptırımların artırılarak süreceğini yineledi. Öte yandan Fransa ile Almanya'nın ortak yeni nesil savaş uçağı projesinden çekilmesi, Avrupa savunma sanayisinde yol ayrımı yarattı; Paris'in tek başına ilerlemeyi, Berlin'in ise rakip program Tempest'e yönelmeyi değerlendirdiği belirtiliyor. İtalya'da Giorgia Meloni hükümeti, savaş sonrası dönemin en uzun süre görevde kalan hükümeti oldu. ABD'de ise Başkan Donald Trump, 11 Eylül saldırılarının yıldönümü öncesinde Beyaz Saray'da ilk müdahale ekiplerini ağırladı; Dünya Ticaret Merkezi'nin güney kulesinden çıkarılan yaklaşık 21 fitlik çelik kiriş törende sergilendi.
Teknoloji tarafında yapay zekâ yarışı hem model hem finansman cephesinde hızlandı. OpenAI, "dünyanın en zeki modeli" olarak tanıttığı GPT-6 Astra'yı kullanıma açtı; şirket 852 milyar dolarlık değerlemeye ulaşırken, son dönemde teknik liderliği rakiplerine kaptırdığı yönündeki algıyı tersine çevirmeyi hedefliyor. Bilgisayar başında çok adımlı görevleri kendi başına tamamlayabilen modelin siber güvenlik testlerinde de dikkat çekici sonuçlar verdiği bildirildi. Google cephesinde ise Gemini 3.8 Flash ve Flash Cyber modelleri erişime açıldı.
Sektörün asıl darboğazı ise donanım ve sermaye. OpenAI ile Anthropic, yüz milyarlarca dolarlık veri merkezi ve özel çip yatırımlarını finanse edebilmek için borçlanma stratejilerinde yeni bir döneme hazırlanıyor; Morgan Stanley ve Goldman Sachs'ın, iki şirket adına kredi derecelendirme kuruluşları Fitch, Moody's ve S&P ile görüşmelere başladığı aktarıldı. Bu, yapay zekâ altyapısının artık yalnızca risk sermayesiyle değil, tahvil piyasasıyla finanse edileceği anlamına geliyor.
Nvidia da satın alma ve yatırım hamleleriyle ekosistemi genişletiyor. Şirketin, açık kaynak yapay zekâ platformu Hugging Face'i 12,9 milyar dolara satın almak üzere anlaşmaya vardığı bildirildi. Ayrıca Ilya Sutskever'ın kurduğu Safe Superintelligence'a 5 milyar dolarlık yatırım yapıldı; bu yatırım ve Vera Rubin platformuna erişim sayesinde şirketin işlem kapasitesini 12 ay içinde 10 katına çıkarması bekleniyor. Sektörün odağı, soru yanıtlayan modellerden kendi başına araştırma yapıp işlem gerçekleştirebilen yapay zekâ ajanlarına kaymış durumda.
İçerik ve güvenlik tarafında da düzenleme adımları var. Instagram, gerçek kişileri taklit eden tamamen yapay zekâ üretimi hesaplar için yeni bir etiketleme zorunluluğu getirdi; etiketi kullanmayan hesapların içerikleri Keşfet, Reels ve öneri sistemlerinde takipçi olmayan kullanıcılara gösterilmeyecek. Aralarında OpenAI, Anthropic, Google ve Microsoft'un da bulunduğu yüzü aşkın teknoloji şirketi ise yapay zekâ temelli siber tehditlere karşı ortak bir savunma çerçevesi oluşturulması çağrısında bulundu.
Küresel piyasalarda 8 Eylül işlemleri satıcılı geçti. Dow Jones Sanayi Endeksi 628,18 puan, yani yüzde 1,18 gerileyerek 52.786,07 seviyesine indi; S&P 500 yüzde 0,58 kayıpla 7.673,52'ye, Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 0,32 düşüşle 26.421,41'e geriledi. Satışların ardındaki üç etken petrolün 100 dolara yaklaşması, ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşının tırmanması ve bu hafta açıklanacak enflasyon verisine yönelik tedirginlik oldu. Fed'in 15-16 Eylül'deki toplantısında faizi sabit tutması güçlü ihtimal olarak görülse de, beklentiden iyi gelen istihdam verisinin ardından piyasalarda faiz artırımına yönelik fiyatlama da belirginleşti. Yükselen tahvil getirileri altını baskılarken, sanayi metallerinde tablo farklı; Londra Metal Borsası'nda 3 ay vadeli bakır kontratları yüzde 0,8'e varan artışla ton başına 14.533 dolara çıkarak ocak ayındaki rekorunu geride bıraktı.
Türkiye'de gündemin ilk sırasında yargı ve siyaset var. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin, CHP'nin 4-5 Kasım 2023'te yapılan 38. Olağan Kurultayı'nı "mutlak butlan", yani kesin hükümsüzlük gerekçesiyle iptal eden 21 Mayıs tarihli kararı Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde. Adli tatil nedeniyle ertelenen temyiz incelemesinde 16 Eylül'de görülecek duruşma kritik eşik olarak görülüyor. Karar onanırsa tedbiren göreve dönen Kemal Kılıçdaroğlu partiyi olağan kongreye götürecek; bozulması hâlinde ise Özgür Özel ve ekibinin yönetime dönmesinin önü açılacak. Özel, Yargıtay kararından umutlu olduğunu belirterek parti değerlerine bağlılık vurgusu yaptı.
CHP bugün 103. kuruluş yıl dönümünü kutluyor. Kılıçdaroğlu, Anıtkabir ziyaretinin ardından "geçmişin değerlendirilmesi ve gelecek vizyonunun belirlenmesi" başlıklı toplantılara ve resepsiyona katılıyor. Kılıçdaroğlu ayrıca tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'na ilişkin, tutukluluğu uygun bulmadığını ancak kendisini siyasi tutuklu olarak nitelendirmediğini, adaylık tartışmasıyla davaların ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Meclis cephesinde ise bütçe takvimi tartışma yaratıyor; Kılıçdaroğlu, erken seçim için bütçenin Meclis'ten geçirilmemesi gerektiğini savundu. YENİ Parti Merkez Yönetim Kurulu ise 12 Eylül Cumartesi günü Üsküdar'da miting yapma kararı aldı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın parti değiştireceği iddiaları ise yalanlandı.
Ekonomide tablo şöyle: Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ağustosta tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon 0,24 puan gerileyerek yüzde 31,51 oldu. Aylık artışa en büyük katkıyı yüzde 4,82 yükselen ulaştırma grubu yaptı. Merkez Bankası'nın yakından izlediği C çekirdek göstergesi ise aylık yüzde 1,81 artarak yıllık bazda yüzde 29,91'den yüzde 30,07'ye çıktı; bu görünüm, politika faizini yüzde 37'de sabit tutan Para Politikası Kurulu'nun elini indirim yönünde rahatlatmıyor. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 seviyesinde bulunuyor.
Piyasalarda BIST 100 endeksi 8 Eylül'ü yüzde 1,79 yükselişle 14.405,25 puandan tamamladı; işlem hacmi 253 milyar 628 milyon lira olarak gerçekleşti. Bankacılık endeksi yüzde 4,32, holding endeksi yüzde 1,95 değer kazandı, bilişim endeksi ise yüzde 2,39 gerileyerek günün en çok kaybettiren sektörü oldu. Döviz tarafında dolar 48,50 - 48,51 lira bandında, euro 56,20 lira civarında işlem görüyor. Gram altının satışı 6.824 lira seviyesinde, çeyrek altın 11.139 lira, yarım altın 22.271 lira; ons altın 4.357 dolar dolayında bulunuyor. Bugün Türkiye İstatistik Kurumu temmuz ayı inşaat maliyet endeksini açıklayacak. Ticaret Bakanı Ömer Bolat İstanbul'da tekstil ve ev eşyaları fuarlarının açılışına katılacak, ardından Tekirdağ'da sanayi fuarı ve lojistik kampüsünün açılışını yapacak. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu Malatya ve Sivas'ta temaslarda bulunacak.
Bu hafta takip edilecek başlıklar arasında ilk sırada 16 Eylül var: aynı gün hem Yargıtay'daki CHP dosyasına ilişkin duruşma görülecek hem de Fed'in faiz kararı Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak. Bu haftanın diğer kritik verisi ABD enflasyon rakamları; sonuç, faiz patikasına ilişkin fiyatlamayı doğrudan belirleyecek. 11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü anma törenleri, YENİ Parti'nin 12 Eylül'deki Üsküdar mitingi, Meclis'te başlayacak bütçe takvimi ve Kuzey Kıbrıs'ta Girne Limanı açıklarında batan gemiye ilişkin soruşturma da izlenecek. Spor tarafında bu akşam Galatasaray Şampiyonlar Ligi'nde Sporting Lizbon'a konuk oluyor, Fenerbahçe ise Roma ile karşılaşıyor; Berlin'de düzenlenen FIBA Kadınlar Dünya Kupası'nda çeyrek final eleme maçları sürüyor.
Hava sıcaklıkları yurt genelinde 4 ila 8 derece artarak mevsim normallerinin üzerine çıkıyor. İstanbul'da gökyüzü az bulutlu, sıcaklık 19 ile 28 derece arasında seyredecek ve yağış beklenmiyor. Ankara az bulutlu bir gün geçirecek, en yüksek sıcaklık 28 derece olacak, yağış öngörülmüyor. İzmir'de hava güneşli, en yüksek sıcaklık 32 ila 33 derece aralığında bekleniyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.