2026-09-08 · 13 dk
Hürmüz Boğazı fiilen bir savaş alanına dönüştü; ABD ile İran arasında aylardır süren çatışma karşılıklı tanker vuruşlarıyla yeni bir aşamaya geçerken Brent tipi ham petrol varil başına 96,80 dolara tırmandı, boğazdan yapılan gemi geçişleri ise yüzde 28 geriledi.
Hürmüz Boğazı fiilen bir savaş alanına dönüştü; ABD ile İran arasında aylardır süren çatışma karşılıklı tanker vuruşlarıyla yeni bir aşamaya geçerken Brent tipi ham petrol varil başına 96,80 dolara tırmandı, boğazdan yapılan gemi geçişleri ise yüzde 28 geriledi. Bugün sekiz Eylül iki bin yirmi altı, Salı. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
İran Devrim Muhafızları, boğazdan izinsiz geçtiğini öne sürdüğü 3 petrol tankerini ve başka bölgelerde ABD bağlantılı 3 gemiyi hedef aldığını duyurdu. ABD tarafı ise İran içindeki Devrim Muhafızları hedeflerine yönelik hava saldırılarını sürdürüyor; Kirmanşah'ta Hava Kuvvetleri unsurlarından 5 kişinin öldüğü bildirildi. İran resmî kaynakları, Hürmüzgan eyaletindeki Kuhestak'ta bir düğün evine isabet eden saldırıda 5 sivilin hayatını kaybettiğini, 63 kişinin de yaralandığını açıkladı. Savaş öncesinde dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğaz, artık hem askerî hem de ekonomik baskının merkezinde duruyor.
Lübnan'ın güneyinde Kfar Reman'da bir konut binasına düzenlenen İsrail hava saldırısında 2 çocuk dahil 9 kişi öldü, 5 kişi yaralandı; aynı kentte bir araca yönelik ayrı bir saldırıda 2 sağlık görevlisi hayatını kaybetti. Gazze'de ise Ekim 2025'te imzalanan ateşkesin ikinci aşamasının uygulanmasında tıkanma sürüyor. Birleşmiş Milletler kaynakları ateşkes döneminde bölgedeki can kaybının binleri aştığına, insani yardım girişinin hâlâ yetersiz kaldığına dikkat çekiyor. Batı Şeria'daki yerleşim genişletmelerine tepkiler de sertleşiyor; Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Katar Emiri ile yaptığı görüşmede genişlemeyi kabul edilemez olarak niteledi ve yakın zamanda kapsamlı önlemler açıklayacaklarını söyledi.
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta gece boyunca süren eşgüdümlü insansız hava aracı ve füze dalgası Ukrayna kentlerini vurdu; Kiev'de en az 2 kişi öldü, 7 kişi yaralandı. Ukrayna da güneybatı Rusya'ya yönelik insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi, Saratov bölgesinde sivil altyapıda hasar oluştu. Balkanlar'da ise yeni bir diplomatik kriz var: Bosna-Hersek, savaş suçlusu olarak mahkûm edilmiş Ratko Mladić'in yüceltilmesi gerekçesiyle Sırbistan'daki büyükelçilik personelini geri çekeceğini ve ikili görüşmeleri askıya alacağını duyurdu. Dışişleri Bakanı Elmedin Konakovic, iletişimin mümkün olan en düşük seviyeye indirileceğini belirtti.
ABD'de Miami Uluslararası Havalimanı'nda pazar günü meydana gelen kargo uçağı kazasının soruşturması sürüyor. Amazon için uçuş yapan bir Boeing 767, pistten çıkarak bir arazi aracına ve bir minibüse çarptı; 5 kişi hayatını kaybetti. National Transportation Safety Board, yani Amerikan Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu, uçağın piste güvenli duruş için fazla geç temas edip etmediği üzerinde yoğunlaşıyor. Siyaset cephesinde ise 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerin geri sayımı hızlanıyor. Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesi ve Senato'nun 35 koltuğu yarışa açılacak; Cumhuriyetçiler her iki kanatta da dar bir çoğunluğu koruyor. Ön seçim takvimi de sürüyor, bugün New Hampshire sandık başında. Emeklilik ödemelerinde beklenen kesintileri önlemek için bordro vergisinin artırılması seçeneği Washington'da yeniden tartışmaya açılmış durumda.
Teknoloji tarafında yılın en iddialı hamlelerinden biri geçen hafta geldi. OpenAI, Astra adını verdiği yeni modelini tanıttı; şirket bu modeli bugüne kadarki en yetenekli sistemi olarak sunuyor ve bilgisayarlarda ile tarayıcılarda karmaşık görevleri kendi başına yürütebildiğini söylüyor. Şirketin kurucu ortaklarından Greg Brockman, basın toplantısında modelin genel yapay zekâ eşiğine ulaşmış olabileceğini ima etti. Bu iddia sektörde ihtiyatla karşılandı; bağımsız değerlendirmelerin sonuçları bekleniyor.
Nvidia, açık kaynak yapay zekâ ekosisteminin merkezindeki platform Hugging Face'i yaklaşık 13 milyar dolara satın almak için anlaşmaya vardı. İşlem, çip üreticisinin donanımdan model dağıtım katmanına doğru genişlemesi anlamına geliyor ve rekabet otoritelerinin incelemesine tabi olacak. Aynı dönemde Amazon'un bulut kolu AWS, Blackwell Ultra ve Rubin ailesinden sistemleri devreye alacağını, 2026'dan itibaren 1 milyondan fazla grafik işlemcisi ekleme planını sürdürdüğünü açıkladı.
Anthropic cephesinde iki gelişme öne çıkıyor. Şirket, Claude'un Prove2ME platformu üzerinden 11 gün boyunca büyük ölçüde kendi başına çalışarak Fermat'ın Son Teoremi'nin Lean programlama dilinde uçtan uca, bilgisayarla doğrulanmış ilk kanıtını ürettiğini duyurdu. Ayrıca veri merkezi şirketi Nscale, sözleşmeye bağlanmış gelir birikiminin bir ay içinde 51 milyar dolardan yaklaşık 103 milyar dolara çıktığını yatırımcılarına bildirdi; bu sıçramanın ardında 26 Ağustos'ta imzalanan 45 milyar dolarlık Anthropic işlem gücü anlaşması var. Apple ise Broadcom ile birlikte geliştirdiği, Baltra kod adlı ilk yapay zekâ sunucu çipinde seri üretim aşamasına yaklaşıyor. Öte yandan geçtiğimiz günlerde büyük sohbet botlarında neredeyse eşzamanlı kesintiler yaşandı; ChatGPT ve Claude'un etkilendiği arıza, kurumsal iş akışlarının tek bir katmana ne kadar bağımlı hâle geldiğini yeniden tartışmaya açtı.
Küresel piyasalarda gözler para politikasında. Federal Reserve, yani Amerikan Merkez Bankası, politika faizini yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında tutuyor. Enflasyon yüzde 2 hedefinin belirgin biçimde üzerinde seyrederken banka içinde görüş ayrılığı var: Guvernör Christopher Waller 15-16 Eylül toplantısında faizin sabit bırakılmasından yana olduğunu söylerken, Başkan Kevin Warsh inatçı enflasyona karşı faiz artırımı ihtimalini gündemde tuttu. Wall Street cuma gününü satıcılı kapattı; S&P 500 yüzde 0,38 düşüşle 7.718,60 puana, Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 0,29 gerilemeyle 26.506,99 puana, Dow Jones Sanayi Endeksi ise 271,86 puan, yani yüzde 0,51 kayıpla 53.414,25 puana indi. Beklentinin üzerinde gelen ağustos istihdam verisi, faiz indirimi senaryolarını zayıflattı. Emtiada spot altın yüzde 0,6 artışla ons başına 4.429,89 dolara yükseldi; zayıflayan dolar ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risk primi alımları destekliyor. ABD Batı Teksas türü ham petrol yüzde 0,72 yükselişle 92,14 dolar seviyesinde. Deniz ticaretinde tablo ayrışıyor: Hürmüz geçişleri yüzde 28 azalırken Bab-ül Mendep hattındaki trafik yüzde 9,7 toparlandı. Avrupa Birliği ise Grönland için dijital bağlantı ve temiz enerjiye odaklanan 200 milyon avroluk bir yatırım paketi açıkladı.
Türkiye'de siyasetin ana ekseni ana muhalefetteki yeniden şekillenme. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs'ta CHP'nin 38. Olağan Kurultayı hakkında verdiği mutlak butlan kararının ardından genel başkanlık Kemal Kılıçdaroğlu'na geçti. Bu karardan sonra Özgür Özel, 24 Temmuz'da Yeni Parti'yi kurdu; partiye geçen 91 milletvekiliyle Meclis'te AK Parti'nin ardından ikinci büyük grup hâline gelen oluşum, resmen ana muhalefet konumunda. Yeni Parti, tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nu cumhurbaşkanı adayı olarak işaret ediyor. Hukuki süreç ise iki koldan sürüyor: mutlak butlan kararına yapılan itiraz Yargıtay'da, kurultaya ilişkin ceza davasının duruşması ise 16 Eylül saat 10.00'a ertelendi. Mahkeme heyeti, gerekçeli mutlak butlan kararının dosyaya eklenmesini istemişti. Özgür Özel bugün partisinin Merkez Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık edecek; Kemal Kılıçdaroğlu ise "Cumhuriyet bir kadın devrimidir" başlıklı panele katılacak.
Diplomasi trafiğinde TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Irak Temsilciler Meclisi Başkanı ile baş başa ve heyetler arası görüşmeler yapacak, ardından ortak basın toplantısı düzenlenecek. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İslam İşbirliği Teşkilatı üye devletlerinin düzenlediği 1. Müslüman Diaspora Forumu'nda konuşacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, Fethiye'de mapa-şamandıra sistemi ve dip çamuru temizliği lansmanına katılacak.
Ekonomide ağustos enflasyonu aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 olarak açıklandı. Aylık artışa en büyük katkıyı yüzde 4,82 yükselen ulaştırma grubu yaptı; konutta yıllık artış yüzde 39,77, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 33,79 oldu. Enerji, gıda, alkollü içecek, tütün ve altın hariç tutulan C çekirdek göstergesi ise yıllık bazda yüzde 29,91'den yüzde 30,07'ye çıktı. Çekirdekteki bu yapışkanlık, 10 Eylül'de toplanacak Para Politikası Kurulu için indirim alanının genişlemediğine işaret ediyor; piyasa beklentisi ekim ve aralık toplantılarında 100'er baz puanlık indirim yönünde yoğunlaşıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın hazırladığı 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program da açıklandı. Programda büyüme 2027 için yüzde 4,2, 2028 için yüzde 4,6, 2029 için yüzde 5 öngörülüyor. Yıl sonu enflasyon tahmini 2026 için yüzde 28,4, hedefler ise 2027'de yüzde 21, 2028'de yüzde 13,5, 2029'da yüzde 9. Bütçe açığının millî gelire oranı bu yıl için yüzde 3,1, program sonunda yüzde 2,8 hedefleniyor; 2026-2029 döneminde 2,1 milyon ilave istihdam öngörülüyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son dönemde ciddi şoklarla karşılaşıldığını ancak enflasyonun kontrolden çıkmasının önlendiğini söyledi.
Piyasalarda dolar 48,25 lira, euro 56,27 lira seviyesinde işlem görüyor. Gram altın 6.909 lira, çeyrek altın 11.259 lira, yarım altın 22.481 lira. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi önceki işlem gününü yüzde 0,99 değer kazancıyla 14.151,59 puandan tamamladı. Türkiye İstatistik Kurumu bugün ağustos ayına ilişkin finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını açıklayacak.
Gündemin diğer başlıklarında Silivri açıklarında iki Türk bayraklı ticari geminin çarpışması sonrası arama kurtarma çalışmaları sürüyor; çarpışmada gemilerden biri battı. Kuzey Kıbrıs'ta Girne Limanı açıklarında batan gemiyle ilgili çalışmalar da devam ediyor.
Bu hafta takip edilecek başlıklar arasında ilk sırada 10 Eylül'deki Para Politikası Kurulu kararı var; çekirdek enflasyonun seyri, kararın yönü kadar metnin tonunu da belirleyecek. Amerikan Merkez Bankası'nın 15-16 Eylül toplantısı öncesinde açıklanacak enflasyon verisi küresel risk iştahını yönlendirecek. Yargı cephesinde 16 Eylül'deki kurultay davası duruşması ve Yargıtay'ın itiraz sürecindeki adımları izlenecek. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği ve petrol fiyatları, hem enerji faturası hem de enflasyon patikası açısından yakından takip edilecek. Sporda ise bu akşam UEFA Şampiyonlar Ligi'nin ilk haftasında Galatasaray, Portekiz ekibi Sporting Lizbon'a konuk oluyor.
Bugün İstanbul az bulutlu, sıcaklık 27 derece civarında seyredecek ve yağış beklenmiyor. Ankara açık ve güneşli, sabah saatlerindeki serinliğin ardından öğleden sonra sıcaklık 26 dereceye yükselecek. İzmir'de gökyüzü parçalı ve az bulutlu olacak, yağış öngörülmüyor. Ülke genelinde ise Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları, Sinop, Artvin ve Tokat'ın kuzey kesimlerinde yer yer gök gürültülü sağanak bekleniyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.