2026-09-03 · 13 dk
ABD ile İran arasındaki aralıklı savaş bir aylık sessizliğin ardından yeniden alevlendi; ABD'nin İran'ın güneyine düzenlediği geniş çaplı hava saldırılarında Tahran yönetiminin açıklamasına göre en az 11 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı ve Brent petrolün varil fiyatı bir günde yüzde 4,6 sıçrayarak 94,65 dolara çıktı.
ABD ile İran arasındaki aralıklı savaş bir aylık sessizliğin ardından yeniden alevlendi; ABD'nin İran'ın güneyine düzenlediği geniş çaplı hava saldırılarında Tahran yönetiminin açıklamasına göre en az 11 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı ve Brent petrolün varil fiyatı bir günde yüzde 4,6 sıçrayarak 94,65 dolara çıktı. Bugün üç Eylül iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
İran, Hürmüz Boğazı yakınındaki Sirik kentinde bir düğün töreninin vurulduğunu, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu sivillerin öldüğünü belirterek saldırıyı savaş suçu olarak nitelendirdi ve en sert ifadelerle kınadı. U.S. Central Command, yani ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise hedeflerin Devrim Muhafızları'na ait askeri unsurlar olduğunu, radar ve füze sistemlerinin vurulduğunu duyurdu. Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'na yeniden yerleştirmeye çalıştığı mayınların temizlendiğini ve boğazın açık olduğunu söyledi; buna rağmen enerji piyasalarındaki tedirginlik dinmedi. Şubat sonunda başlayan çatışmaların ardından iki ülke haziranda bir mutabakat zaptına dayalı müzakere sürecine girmişti, ancak karşılıklı vuruşmalar zaman zaman tekrarlanıyor.
Gazze'de ateşkes kağıt üzerinde yürürlükte olsa da sahadaki tablo değişmeye devam ediyor. İsrail ordusunun, anlaşma gereği gerisine çekilmesi beklenen ve Sarı Hat olarak anılan sınırın ötesinde kontrol alanını genişlettiği bildiriliyor. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 70'inin ordunun denetiminde olduğunu ifade etti. Rusya ile Ukrayna arasında ise ABD'nin yürüttüğü temaslara rağmen somut bir ateşkes metni henüz masaya konabilmiş değil; her iki tarafın da enerji altyapılarını hedef alan saldırıları sürüyor.
Washington'da bir bütçe krizi son anda önlendi. Temsilciler Meclisi, federal hükümeti 11 Aralık'a kadar mevcut harcama seviyelerinde finanse edecek geçici bütçe tasarısını 370'e karşı 48 oyla kabul etti; Senato da kısa vadeli düzenlemeyi onayladı. Böylece kasım ayındaki ara seçimler öncesinde dördüncü bir hükümet kapanması ihtimali masadan kalkmış oldu. Yasa koyucular, tam yıllık ödenek yasasında uzlaşmayı seçim sonrasına bıraktı.
İspanya'da temmuz sonunda Fas sınırından Kuzey Afrika'daki Sebte'ye yaklaşık 70 bin düzensiz göçmenin geçmesiyle patlak veren kriz, siyasi krize dönüştü. Her yıl 2 Eylül'de kutlanan Sebte Günü bu kez Madrid başta olmak üzere ülke genelinde hükümet karşıtı gösterilere sahne oldu. Ana muhalefetteki Partido Popular, yani Halk Partisi ile Vox'un desteklediği gösterilerde İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska'nın istifası ve erken seçim talep edildi. Halk Partisi lideri Alberto Núñez Feijóo çağrının başını çekerken, Başbakan Pedro Sánchez ve hükümet ortakları istihbarat birimlerinden önceden uyarı almadıklarını savunuyor.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde mayıs ayında başlayan Ebola salgınında can kaybı 3 bini aştı. Hükümet verilerine göre 31 Ağustos itibarıyla 6 bin 186 doğrulanmış vakada 3 bin 7 kişi hayatını kaybetti. Bundibugyo türünden kaynaklanan salgın, ülkenin tarihindeki en ölümcül Ebola dalgası haline geldi; bu tür için ruhsatlı bir aşı ya da özel tedavi bulunmuyor ve bölgedeki güvensizlik ile sağlık tesislerine yönelik saldırılar müdahaleyi zorlaştırıyor. Nepal ile Tibet sınır hattında ağustos sonunda meydana gelen ani sel felaketinde ise can kaybı Nepal tarafında 1114'e ulaştı, resmi kayıp sayısı 3 bin 916 olarak korunuyor. Kayıplar arasında 38 ülkeden 583 yabancı uyruklu bulunuyor; Tibet tarafında da 546 kişi aranıyor.
Yapay zeka tarafında güvenlik eşiği tartışması yeni bir aşamaya geçti. OpenAI, Astra adlı modelinin şirketin Preparedness Framework, yani Hazırlık Çerçevesi belgesindeki siber güvenlik alanında ilk kez kritik seviyeyi aştığını açıkladı; modelin denetimli testlerde iki sıfırıncı gün açığını kendi başına bulup istismar ettiği belirtildi. Şirket modeli yakında yayınlayacağını, ancak en ileri siber yeteneklerini sınırlandıracağını duyurdu. Anthropic ise Claude Fable 5.1 ve Mythos 5.1 modellerini tanıttı; kodlama, güvenlik ve araştırma alanlarındaki yapay zeka ajanlarının maliyetinin yüzde 45 düştüğü bildirildi. Şirket ayrıca kurumsal müşteriler için verinin müşteri tarafında saklandığı ve hiç tutulmadığı yeni bir güvenlik paketi duyurdu.
Nvidia, Tayvanlı çip üreticisi MediaTek'e 3,5 milyar dolarlık dönüştürülebilir tahvil yatırımı yaptığını açıklayarak bulut ve yapay zeka hızlandırıcıları alanındaki ortaklığını genişletti. Şirket aynı zamanda BlackRock, Blackstone, Goldman Sachs, Apollo, Brookfield ve KKR ile birlikte veri merkezi altyapısı için 500 milyar doların üzerinde dış kaynak toplamayı hedefleyen bir sermaye ittifakı kuruyor. Uber, yönetim katmanlarını azaltmak ve kaynaklarını otonom araç yatırımlarına kaydırmak için 3 bin 300 kişiyi, yani çalışanlarının yüzde 10'unu işten çıkardığını duyurdu. Google, Android'in eylül güncellemesiyle Gemini'ın hafıza yeteneğini cihaz üzerindeki nesne bulma servisine taşıyor. Meta ise kayıt ışığı kurcalanmış binlerce akıllı gözlüğün kamerasını uzaktan devre dışı bıraktı. Düzenleme cephesinde New York şehri okullarda sekizinci sınıfa kadar yapay zeka kullanımını yasaklarken, Texas artan talep karşısında yeni veri merkezlerinin elektrik bağlantılarını dondurdu.
Küresel piyasalarda eylülün ilk işlem gününde satıcılı bir seyir hakimdi. New York borsasında Dow Jones endeksi yüzde 0,8 kayıpla 52.766,88 puandan, S&P 500 yüzde 0,7 düşüşle 7.631,47 puandan, teknoloji ağırlıklı Nasdaq ise yüzde 1 gerileyerek 26.099,77 puandan kapandı; sonraki işlem gününde teknoloji hisselerinin öncülüğünde kısmi bir toparlanma görüldü. ABD'de özel sektör istihdamını ölçen ADP verisinin ağustosta 38 bin kişilik artışla beklentilerin belirgin şekilde altında kalması, işgücü piyasasına ilişkin soru işaretlerini artırdı. Buna karşın petroldeki sıçramanın enflasyon üzerindeki etkisi nedeniyle vadeli işlem piyasalarında Fed'in 15-16 Eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırma ihtimali yüzde 68'e yükseldi. Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyon hedefe yaklaşmazsa ilave sıkılaştırma adımlarının gündeme gelebileceğini söyledi. Ons altın 4.302 dolar civarında dalgalanıyor; gün içinde 4.282 ile 4.335 dolar arasında hareket etti. Trump'ın Venezuela ile vardığı ve Chevron'un ülkedeki varlığını genişletecek petrol anlaşması da arz tarafındaki beklentileri etkileyen bir başka başlık.
Türkiye'de siyasetin ana ekseni haziranda başlayan yeniden yapılanmanın sonuçları. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs'ta Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2023'teki 38. Olağan Kurultayı hakkında verdiği mutlak butlan kararının ardından görevden uzaklaştırılan Özgür Özel, 24 Temmuz'da 91 milletvekiliyle birlikte yeni bir siyasi hareket kurdu ve partinin adı Yeni Parti oldu. Bu ayrılık, Meclis'teki sandalye dağılımını değiştirerek Yeni Parti'yi Adalet ve Kalkınma Partisi'nin ardından ikinci büyük grup ve ana muhalefet konumuna taşıdı. Mutlak butlan dosyası halen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde temyiz aşamasında; yüksek mahkemenin esasa ilişkin incelemeyi eylülden sonra yapması bekleniyor ve karar takvimi henüz açıklanmadı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin başında bulunan Kemal Kılıçdaroğlu ile Yeni Parti ve DEM Parti liderleri, adli yılın açılmasıyla birlikte grup toplantılarında iç siyaset, ekonomi ve Meclis gündemini değerlendirdi. Kurultay davasının bir başka duruşması 16 Eylül'e ertelendi.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun yargılandığı dosyalarda da kritik bir gün yaşanıyor; bugün görülecek oturumda tutukluluk incelemesi yapılacak ve tahliye talebi mahkemeye sunulacak. İmamoğlu ile 11 sanığın seçim kanununa muhalefetten yargılandığı davanın duruşması ise 16 Eylül'e bırakıldı.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Girne açıklarında yaşanan deniz faciası ülke gündemindeki yerini koruyor. Taşucu Limanı'na giden Filojet adlı yolcu gemisinin alabora olması sonucu 8 kişi hayatını kaybetti, 241 kişi kurtarıldı ve 18'i Türkiye Cumhuriyeti, 2'si KKTC vatandaşı olmak üzere 20 kişi için arama kurtarma çalışmaları kesintisiz sürüyor. Olayla ilgili gemi kaptanının da aralarında bulunduğu 9 kişi tutuklandı. KKTC'de 31 Ağustos'tan 2 Eylül akşamına kadar ulusal yas ilan edilmişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz bugün adada kayıp yakınlarıyla görüşecek, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'a taziye ziyaretinde bulunacak ve Başbakan Ünal Üstel ile ortak açıklama yapacak.
Ekonomide gözler Türkiye İstatistik Kurumu'nun saat 10.00'da yayımlayacağı ağustos enflasyonunda. Ekonomist anketlerinde aylık tüketici enflasyonu ortalama yüzde 1,86 olarak öngörülüyor; bu gerçekleşmeyle temmuzda yüzde 31,75 olan yıllık enflasyonun yüzde 31,52'ye gerilemesi bekleniyor. Merkez Bankası'nın piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,43'e yükselirken, 12 ay sonrası beklenti yüzde 23,69'a indi. Politika faizi temmuzdan bu yana yüzde 37 seviyesinde; Para Politikası Kurulu 10 Eylül'de toplanacak ve Merkez Bankası'nın mart başından beri askıya aldığı haftalık repo ihalelerine ağustos sonunda yeniden başlaması, normalleşme adımlarının süreceği yönünde okundu. Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,3, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış olarak bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,1 büyüdü; böylece kesintisiz büyüme 24 çeyreğe ulaştı ve cari fiyatlarla gayrisafi yurt içi hasıla 19 trilyon 869 milyar liraya, dolar bazında 438 milyar dolara yükseldi. Piyasalarda dolar kuru 48,31 lira seviyesinde işlem görüyor, gram altın 6.780 lira civarında bulunuyor, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi ise önceki günü yüzde 1,25 kayıpla 14.050,56 puandan tamamladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat bugün ağustos ayı dış ticaret verilerini açıklayacak.
Bugün ve bu haftanın geri kalanında takip edilecek başlıkların ilk sırasında ağustos enflasyonu ve dış ticaret rakamları yer alıyor; Merkez Bankası haftalık para ve banka istatistiklerini, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ise sektör verilerini yayımlayacak. 10 Eylül'deki Para Politikası Kurulu toplantısı, 16 Eylül'de hem Fed'in faiz kararı hem de İmamoğlu dosyalarındaki duruşma, ayrıca Yargıtay'ın mutlak butlan dosyasına ilişkin takvimi öne çıkan gündem maddeleri. Girne'deki arama kurtarma çalışmaları ve kaza soruşturması, ABD ile İran hattındaki misilleme riski ve petrol fiyatlarının seyri de yakından izlenecek. Sporda CEV Kadınlar Avrupa Voleybol Şampiyonası'nda çeyrek final etabı İstanbul'da Polonya-Hollanda ve Türkiye-Almanya maçlarıyla tamamlanıyor; Tour of İstanbul 2026 bisiklet yarışı da 165,1 kilometrelik Silivri-Çatalca etabıyla başlıyor.
Hava koşullarında ülke genelinde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyredecek. İstanbul'da hava parçalı ve az bulutlu, sıcaklık 29 derece dolayında olacak, ancak Marmara ve Kuzey Ege'de kuzey ile kuzeydoğu yönlerden saatte 40 ila 60 kilometre hızla esecek kuvvetli rüzgar bekleniyor. Ankara az bulutlu ve açık bir gün geçirecek, en yüksek sıcaklık 31 dereceyi bulacak, gece 17 dereceye kadar inecek. İzmir'de ise gökyüzü açık, sıcaklık 35 derece civarında olacak ve yağış beklenmiyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.