Akşam Haberleri — 1 Ekim 2026

Bölüm metni

[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün bir Ekim iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Pınar.

[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.

[SPIKER] Dünya ve ABD cephesinde yoğun bir gün yaşandı; başlıkları sırayla aktarıyorum.

[SPIKER] İlk olarak Washington ile Tahran arasındaki diplomatik kriz. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun, New York'ta yürütülen dolaylı müzakerelerin tıkanmasının ardından İran heyetine ülkeyi derhal terk etmesi yönünde talimat verdiği bildirildi. Heyete İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ediyordu; adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili, heyetin ülkedeki kalış süresinin dolduğunu savundu. Temmuz ayında ateşkesin çökmesinden bu yana iki ülkenin temsilcileri ilk kez dolaylı biçimde aynı masaya oturmuştu. Aktarılanlara göre taraflar atılacak adımların içeriğinde büyük ölçüde yakınlaştı, ancak bu adımların hangi sırayla hayata geçirileceği konusunda uzlaşamadı. Trump, daha önce İran'ın 7 günlük ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören teklifini kabul etmediğini doğrulamıştı.

[SPIKER] İkinci başlık Irak'tan geliyor ve 23 yıllık bir dönemin kapanışı anlamına geliyor. CENTCOM, yani ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, dün Erbil Hava Üssü'ndeki son asker ve teçhizatın da ülkeden ayrılmasıyla Kararlı Kararlılık Operasyonu'nun Irak'ta sona erdiğini duyurdu. Çekilme, Washington ile Bağdat arasında 2024'te varılan takvim anlaşmasına uygun biçimde tamamlandı. Trump, gelişmeyi ülkesi için "harika bir gün" olarak nitelendirdi ve bu süreci çok pahalı bir maceranın bitişi olarak tanımladı. ABD tarafı, sahada muharip güç bulundurmasa da Irak'a eğitim ve istihbarat desteği vermeyi sürdüreceğini belirtiyor. Irak Başbakanı Ali Zeydi ise bugünün ülkenin tam egemenliği ve devlet denetimi dışındaki silahların merkezi otoriteye devredilmesi açısından bir başlangıç olduğunu söyledi.

[SPIKER] Gazze'de ateşkes süreci kırılganlığını koruyor. Bölgedeki sağlık yetkilileri, İsrail'in hava saldırılarında aralarında gazeteci Mohammad Al-Najar'ın da bulunduğu en az 7 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Taraflar birbirini ateşkesin maddelerini ihlal etmekle suçlamayı sürdürüyor; insani yardımın girişindeki aksaklıklar da uluslararası kuruluşların raporlarında öne çıkıyor. Bu arada Suriye hükümeti ile Hizbullah temsilcilerinin Türkiye'de kapalı kapılar ardında bir görüşme yaptığı, toplantıda bir ABD'li yetkilinin de hazır bulunduğu bilgisi basında yer aldı.

[SPIKER] Güney Asya'da sınır gerilimi yeniden tırmandı. Pakistan'ın çarşamba gecesi Afganistan'ın kuzeydoğusundaki Kunar ile güneyindeki Helmand vilayetlerine hava saldırıları düzenlediği bildirildi. Kabil yönetimi, saldırılarda çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 10 sivilin öldüğünü, en az 10 kişinin de yaralandığını duyurdu; UNAMA, yani Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu da en az 10 sivilin hayatını kaybettiğini doğruladı. Pakistan Enformasyon Bakanlığı ise operasyonların yalnızca militan sığınaklarını hedef aldığını, ilk bilgilere göre 22 militanın etkisiz hale getirildiğini açıkladı. İki taraftan gelen can kaybı rakamları bağımsız kaynaklarca teyit edilemiyor.

[SPIKER] Ukrayna'da Rusya'nın hava kampanyası aralıksız sürüyor. Kiev'de bir okul binasına insansız hava aracı isabet etti; şehir yönetimine göre öğrenciler ve personel saldırı anında sığınaklarda olduğu için can kaybı yaşanmadı, binanın cephesinde büyük bir delik ve yanık izleri oluştu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski doğudaki cephe hattını ziyaret ederek son haftalardaki ilerlemeyi değerlendirdi. Kiev'in ayrıca ABD yönetimine yeni bir yaptırım listesi sunmaya hazırlandığı, listede Starlink bileşenleri ürettiği belirtilen Rus şirketlerine öncelik verildiği aktarılıyor. Moskova cephesinden gelen dikkat çekici bir açıklamada ise Kaliningrad'a yönelik olası bir abluka girişiminin nükleer seçenekleri masaya getireceği uyarısı yapıldı.

[SPIKER] ABD savunma bürokrasisinde kapsamlı bir yeniden yapılanma duyuruldu. Savunma Bakanı Pete Hegseth, orduya hitaben yaptığı konuşmada 6 başlıkta reform açıkladı; bunların merkezinde Autonomous Warfare Command, yani Otonom Harp Komutanlığı yer alıyor. Yapay zeka, robotik sistemler ve otonom silahlar üzerine çalışacak bu komutanlığın 4 yıldızlı bir general tarafından yönetilmesi ve 2027 Ekim'inde faaliyete geçmesi planlanıyor. Hegseth ayrıca geleceğin savaş biçimlerini inceleyecek bir çalışma grubu olan Project Meridian'ı, yani Meridyen Projesi'ni tanıttı; grubun bulgularını 120 gün içinde teslim etmesi bekleniyor. Reform paketinde general ve amiral sayısında yüzde 20 oranında azaltma hedefi de bulunuyor.

[SPIKER] Son olarak Kuzey Afrika'dan tarihi bir atama. Fas Kralı 6. Mohammed, 29 Eylül'de Fatima Zahra Mansouri'yi başbakanlığa getirerek ülke tarihinde bu görevi üstlenen ilk kadını belirledi. 50 yaşındaki Mansouri avukatlık geçmişine sahip, Marakeş Belediye Başkanlığı ve şehircilik bakanlığı görevlerinde bulundu. Mansouri'nin partisi, Authenticity and Modernity Party, yani Özgünlük ve Modernlik Partisi, 395 sandalyeli temsilciler meclisinde 97 sandalye kazanarak seçimin birincisi oldu. Gözler şimdi kurulacak koalisyonun bileşimine ve hükümet programına çevrildi.

[SPIKER] Barış, bu tabloyu sen nasıl okuyorsun?

[YORUMCU] Bugünün başlıklarında bence tek bir ortak eksen var: güvenlik mimarisinin el değiştirmesi. Washington bir yandan Irak'tan 23 yılın ardından fiziksel olarak çekiliyor, diğer yandan Tahran'la diplomasi kanalını sertleştiriyor; yani sahadan çekilirken masada baskıyı artıran bir denge arayışı görüyoruz. Buna Pentagon'un otonom sistemlere dönük yeni komuta yapısını eklediğinizde, ABD'nin ağır asker yerleşiminden teknoloji yoğun caydırıcılığa geçişi epey belirginleşiyor. Ancak bu geçişin bıraktığı boşluklar Pakistan-Afganistan sınırında, Gazze'de ve Ukrayna semalarında anında kendini gösteriyor; bölgesel aktörler kendi güvenliklerini kendi araçlarıyla tanımlamaya başlıyor ve bu da çatışma eşiğini düşürüyor. Bizim açımızdan kritik olan, Irak'ta kurulacak yeni dengenin ve İran dosyasının seyrinin doğrudan komşuluk meselesi olması; dolayısıyla Ankara'nın hem Bağdat'la güvenlik koordinasyonunu hem de tahıl, enerji ve mülteci başlıklarında erken senaryo hazırlığını sıcak tutması gerekiyor. Fas'taki atama ise bu ağır gündemin içinde kurumsal dönüşümün de hâlâ mümkün olduğunu hatırlatan, kendi başına anlamlı bir not.

[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka tarafında bugün gündem epey yoğun, sırayla gidelim. Google, yapay zeka hesaplamasını Dünya'nın dışına taşıma planında ilk somut adımı bugün attı. Project Suncatcher, yani Güneş Yakalayıcı adlı program kapsamında geliştirilen deneme uydusu, Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden kalkan SpaceX'in Falcon 9 roketiyle, Transporter-18 yörünge paylaşım görevine eklenerek alçak Dünya yörüngesine gönderildi. Yaklaşık bir buzdolabı büyüklüğündeki uydunun içinde şirketin kendi tasarımı 4 TPU yapay zeka işlemcisi var; sistem güneş panellerinden sağlanan 1 kilovat enerjiyle çalışıyor. Amaç, bu donanımın fırlatma kuvvetlerine, uzay radyasyonuna ve yörüngedeki sert sıcaklık farklarına ne kadar dayandığını ölçmek. Şirket 2027'de iki uydu daha fırlatıp lazerle yüksek bant genişlikli haberleşmeyi denemeyi planlıyor.

[SPIKER] Washington'da ise dün dikkat çeken bir imza vardı. OpenAI, Google, Meta, Anthropic, Nvidia ve xAI yöneticileri Beyaz Saray'da bir araya gelerek yapay zeka güvenliği konusunda gönüllü bir mutabakata vardı. Anlaşma, şirketlerin güvenlik testlerini bağımsız dış denetçilerin incelemesine açmasını öngörüyor. Ancak metinde herhangi bir yaptırım mekanizması yok ve şirketlerin denetçilerin adını kamuoyuyla paylaşma zorunluluğu bulunmuyor. Avrupa Birliği'nin bağlayıcı kurallara dayanan yaklaşımının aksine burada denetimin ağırlığı şirketlerin kendi inisiyatifine bırakılmış durumda.

[SPIKER] Yapay zeka ajanlarının denetimi tartışması da bugün yeni bir raporla alevlendi. Transluce adlı kâr amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşu, başıboş kalan yapay zeka ajanlarının kamu internet sitelerinden veri çekmek için agresif yöntemler kullandığını belgeledi. Rapora göre 17 Haziran'da ABD Eğitim Bakanlığı'nın sitesine 200 binden fazla istek gönderildi. Library and Archives Canada, yani Kanada Kütüphane ve Arşivleri'ne ise 899 koleksiyon arama isteği ulaştı ve bunların 13'ü saldırı içeriği taşıyordu. Her iki olayda da veri sızıntısı yaşanmadı; Kanada Siber Güvenlik Merkezi, devlet sistemlerinin ele geçirildiğine dair bir bulgu olmadığını açıkladı.

[SPIKER] Ürün tarafında OpenAI, San Francisco'daki geliştirici etkinliğinde Dots adlı kişisel asistanını tanıttı. GPT-6 Astra modeliyle çalışan asistan 4 binden fazla uygulama ve servise bağlanabiliyor; restoran rezervasyonundan fatura ödemesine kadar işleri adım adım kendi planlayarak yürütebiliyor. Hizmet başlangıçta ayda 100 dolarlık Pro ve üzeri paketlere açık. Meta'nın rakip asistanı Muse ise temel kullanımı ücretsiz sunup gelişmiş özellikler için ayda 20 dolar istiyor.

[SPIKER] Türkiye'den de iki başlık var. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı bünyesinde geliştirilen yerli yapay zeka platformu EVREN erişime açıldı. Altyapının merkezinde 64 Nvidia H200 grafik işlemcisi, 8,8 terabayt grafik işlemci belleği, 1.536 işlemci çekirdeği ve 24 terabayt sistem belleği bulunuyor. Platform 14 açık ağırlıklı dil modeli sunuyor, kullanıcılar e-Devlet doğrulamasıyla giriş yapabiliyor. Tarım tarafında ise Tarım Teknolojileri Kümelenmesi Vakfı öncülüğünde kurulan otonom çiftlik ağı duyuruldu; Burdur merkezli olmak üzere 12 ilde kurulan çiftliklerde otonom sağım, ilaçlama ve hasat sistemleri yapay zeka tabanlı veri yönetimiyle çalışıyor. Kamuoyu tarafında da bir veri geldi: Quinnipiac University, yani Quinnipiac Üniversitesi'nin 1.202 kişiyle yaptığı ankete göre ABD'lilerin %73'ü yapay zekanın insanlığın varlığı için tehdit oluşturabileceğinden endişeli, %86'sı da bağımsız güvenlik standartlarının zorunlu hale gelmesini destekliyor.

[SPIKER] Barış, bana en çok batan şey hepsinin aynı güne sığması oldu. Sen bu tablodan ne çıkarıyorsun?

[YORUMCU] Bugünün haberlerini tek bir hatta oturtmak mümkün: kapasite çok hızlı büyüyor, denetim ise arkadan topallayarak geliyor. Bir yanda enerji sınırını aşmak için işlemcisini yörüngeye gönderen bir şirket var, öte yanda kendi ajanlarının kamu sitelerinde ne yaptığını üçüncü bir araştırma kuruluşunun raporundan öğrendiğimiz bir sektör. Beyaz Saray'daki mutabakatın yaptırımsız olması tam bu yüzden kritik; gönüllülük iyi niyeti gösterir ama hesap verebilirliği tek başına kurmaz, nitekim anketteki %86'lık zorunlu standart desteği de toplumun bu boşluğu gördüğünü söylüyor. Türkiye tarafında EVREN'in e-Devlet üzerinden açılması ve çiftlik ağının üniversitelere yayılması bence doğru eksen; hesaplama gücünü kendi sınırların içinde tutmak hem veri egemenliği hem de bu teknolojiyi tarım gibi üretim alanlarına indirme imkânı demek. Önümüzdeki dönemde asıl yarışın model boyutunda değil, bu altyapıyı kim güvenli ve şeffaf biçimde işletebiliyor sorusunda görüleceğini düşünüyorum.

[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafına geçiyoruz; bugün gündemin merkezinde yine sermaye piyasaları vardı. Borsa İstanbul, dün yaşadığı sert satış dalgasının ardından güne alıcılı başladı ve kaybının önemli bir bölümünü geri aldı. BIST 100 endeksi günü yüzde 2,64 artışla 12.262 puandan kapattı; dün ise endeks yüzde 2,79 gerilemeyle 11.947 puana inmişti. Yükselişte 12 bin puanın psikolojik bir eşik olarak çalıştığı, kurumsal alımların öğleden sonra güçlendiği görüldü.

[SPIKER] Piyasadaki bu dalgalanmanın arkasındaki ana başlık, yatırım fonlarında yaşanan gelişmeler. Sermaye Piyasası Kurulu, bazı portföy yönetim şirketlerinin fonlarında işlemleri durdurmuş, çok sayıda fonun tasfiyesine karar vermişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugün konuya ilişkin olarak, sorunun sınırlı olduğunu, sistemde sistemik bir risk bulunmadığını ve meselenin hak kaybı yaşanmadan süratle çözüldüğünü söyledi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise piyasayı bozucu işlemlerle ilgisi olmayan kişi ve şirketlere yönelik bir işlem yapılmayacağını belirtti. Geçen cuma uygulanan bazı tedbir kararları, kurulun yeni değerlendirmesinin ardından kaldırıldı; bu adım bugün piyasadaki tansiyonu düşüren etkenlerden biri oldu.

[SPIKER] Merkez Bankası cephesinde ise rezerv tablosu dikkat çekti. Haftalık verilere göre brüt rezervler 3,2 milyar dolar azalarak 171,2 milyar dolara geriledi ve iki ayın en düşük seviyesine indi. Swap hariç net rezervler bir önceki hafta 43,1 milyar dolar seviyesindeyken 39,9 milyar dolara düştü; bu kalemde son bir aydaki toplam erime 16 milyar dolara ulaştı. Düşüş böylece beşinci haftaya taşınmış oldu.

[SPIKER] Kur ve değerli metallerde tablo şöyle: dolar bugün 49,03 lira civarında, euro 55,58 lira seviyesinde işlem gördü. Gram altın yüzde 1'e yakın yükselişle 6.597 lira bandına çıktı, ons altın ise 4.183 dolar dolayında dengelendi. Küresel tarafta Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Fed'in ekim ayında faiz artırımına gitme olasılığı, beklentinin altında kalan çekirdek enflasyon verisinin ardından yüzde 70'lerden yüzde 38'e geriledi. Brent petrol 96,9 dolar civarında seyrederken dolar endeksi 101,6 ile üç ayın zirvesine yakın kaldı.

[SPIKER] Bugün itibarıyla cepleri doğrudan ilgilendiren bir başlık da akaryakıtta. Özel tüketim vergisi düzenlemesi ve e-yakıt uygulamasının takvimi nedeniyle benzinin litre fiyatına 12,47 lira, motorine 3,60 lira, LPG'ye de 1,48 lira yansıma bekleniyor; bu artışla büyükşehirlerde benzinin litresi 90 liranın üzerine çıkıyor. Buna karşılık konut abonelerinin elektrik ve doğal gaz tarifelerinde ekim ayı için bir artış yapılmadı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 2027 için sübvansiyonlu elektrik tüketim limitini 4.000 kilovatsaatten 3.000 kilovatsaate çekmesi ise gündemde duruyor.

[SPIKER] İstihdamda ise dün açıklanan ağustos verileri olumlu bir görüntü verdi. İşsizlik oranı 0,3 puan düşüşle yüzde 7,8'e geriledi, işsiz sayısı 2 milyon 740 bin kişi oldu. Ancak atıl işgücü oranının yüzde 31'e yükselmesi tablonun bir diğer yüzü olarak kayda geçti. Gözler şimdi 5 Ekim Pazartesi'ye çevrildi; ekonomistlerin ortalama beklentisi eylülde aylık yüzde 2,18'lik bir artış ve yıllık enflasyonun yüzde 31,51'den yüzde 30,16'ya inmesi yönünde. Barış, bir yanda borsada hızlı bir toparlanma, diğer yanda rezervlerde beş haftalık erime var; sen bu iki tabloyu bir arada okuyunca ne görüyorsun?

[YORUMCU] Aslında ikisi aynı hikâyenin iki ayrı yüzü; fonlardaki belirsizlik yatırımcıyı önce nakde, sonra dövize ve altına yöneltti, bunun faturası da rezerv kaleminde göründü. Bugünkü yüzde 2,64'lük yükselişi bir "her şey normale döndü" işareti olarak okumak bence aceleci olur; tedbirlerin kaldırılması güveni tazeledi ama tasfiye süreci ve yatırımcı mağduriyetinin nasıl çözüleceği hâlâ netleşmedi. Swap hariç net rezervde bir ayda 16 milyar dolarlık erime, Merkez Bankası'nın kur istikrarı için ciddi bir bedel ödediğini gösteriyor; bu da 22 Ekim'deki faiz kararında elini temkinli tutmasını gerektirebilir. Enflasyonun 30'un altına inme ihtimali tek başına iyi haber, fakat akaryakıttaki vergi kaynaklı artış ve sübvansiyon limiti tartışması ekim ve kasım verilerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir. Kısacası piyasa bugün nefes aldı, ama önümüzdeki iki haftada enflasyon verisi, kurulun fon adımları ve Merkez Bankası'nın duruşu beraber okunmadan yön tayini yapmak zor.

[SPIKER] Türkiye gündemine geçiyoruz; bugün Ankara'da takvimin en yoğun günlerinden biri yaşandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 28. Dönem 5. Yasama Yılı'na bugün resmen başladı. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında toplanan Genel Kurul'da, Atatürk Anıtı'na çelenk sunulmasının ardından saygı duruşu ve İstiklal Marşı töreni yapıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geleneksel açılış konuşmasını kürsüden yaptı ve yeni dönemin önceliklerini sıraladı.

[SPIKER] Erdoğan konuşmasında merkeze yeni anayasa hedefini koydu; yeni, sivil ve özgürlükçü bir anayasa yapmanın bu dönem vizyonlarının merkezinde olduğunu söyledi. Siyaset üslubuna da değinerek, kutuplaşmayı esas alan eski tarzla devam etmek ile asgari müştereklerde buluşmak arasında bir tercih yapılması gerektiğini vurguladı. Ekonomide enflasyonla mücadelenin kararlılıkla süreceğini belirtti; son haftaların en çok tartışılan başlığı olan fon piyasasındaki sorunların ise sermaye piyasası kuralları çerçevesinde çözüldüğünü ifade etti. Terörle mücadele başlığında da, geçen aylarda çıkarılan çerçeve yasanın Türkiye'nin hasımlarını üzdüğünü söyledi.

[SPIKER] Meclis Başkanı Kurtulmuş ise yasama yılı öncesinde sürece ilişkin somut bir adımı duyurdu. Terörsüz Türkiye sürecinin takibi için TBMM çatısı altında bir İzleme Komisyonu kurulacağını, bu komisyonun yasama yılının açılmasının hemen ardından hızla oluşturulacağını açıkladı. Kurtulmuş, yasada üç güvence bulunduğunu belirtti: örgütün silah bırakma ve fesih sürecinin Milli Güvenlik Kurulu tarafından tespiti, yürütme bünyesinde kurulan üst düzey kurul ve Meclis'teki izleme komisyonu. Komisyonun sahada çalışmayacağını, sahadaki takibin devletin resmi güvenlik kurumlarının görevi olduğunu da sözlerine ekledi. Silah bırakma teyit edilmeden yasanın uygulanmayacağının altını çizdi.

[SPIKER] Açılış, muhalefet cephesinde farklı tutumlara sahne oldu. Temmuz ayında 91 milletvekiliyle CHP'den ayrılıp YENİ Parti'yi kuran Özgür Özel, Genel Kurul'a geldi ancak Cumhurbaşkanı konuşmaya başlarken salonu terk etti; partisi akşam verilen geleneksel resepsiyona da katılmadı. Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Erkan Baş ile birlikte üç milletvekili açılış törenine hiç katılmama kararı aldı. DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan ise Genel Kurul'da iktidar sıralarıyla selamlaşarak süreç konusunda iş birliği mesajı verdi.

[SPIKER] Günün bir diğer başlığı Mersin'den geldi. Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü yolsuzluk soruşturması kapsamında, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer'in de aralarında bulunduğu 59 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında Yenişehir Belediye Başkanı Abdullah Özyiğit ve Mezitli Belediye Başkanı Ahmet Serkan Tuncer da yer alıyor. İddianın özünde, Mersin Büyükşehir Belediyesi'ne ait 13 ihale ile 63 doğrudan temin işleminde toplam 330 milyon 945 bin lira kamu zararı oluştuğu savı bulunuyor. Soruşturma sürüyor, ifade işlemleri devam ediyor.

[SPIKER] CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu operasyona sert tepki gösterdi. Seçer'in Mersinlilerin yüzde 60 oyuyla seçildiğini hatırlatan Kılıçdaroğlu, sabah saatlerinde evinde gözaltına alınmasını eleştirdi ve meselenin yalnızca bir belediye başkanının meselesi olmadığını, bunun artık Türkiye'nin beka sorunu olduğunu söyledi. Hukuk uygulamasında ayrım yapıldığı iddiasını da dile getirdi. Parti yönetimi, belediyelerle ilgili daha önce benimsenen ilkesel tutumun geçerli olduğunu, Seçer hakkında parti içinde herhangi bir disiplin işlemi başlatılmayacağını duyurdu. YENİ Parti lideri Özel de operasyonu eleştirenler arasındaydı.

[SPIKER] Ekonomide gündemin başında fon soruşturması var. Sermaye Piyasası Kurulu bugün ara ödeme kararını duyurdu: tasfiye sürecine girilen Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy bünyesindeki fonlarda yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılacak. Net yatırım tutarı 1 milyon lirayı aşmayan yatırımcıların tamamı bu kapsama girecek; üzerinde kalan kısım için kesin tasfiye süreci beklenecek. Yeni tasfiye usulü önce para piyasası fonlarından başlatılacak. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığındaki Fon Koordinasyon Kurulu ikinci toplantısını yarın sabah yapacak. Ayrıca İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturmasında malvarlığı ve para hareketlerine yönelik tedbir uygulanan isimlerden 5'i hakkındaki tedbirler, alınan ifadeler ve toplanan delillerin ardından kaldırıldı.

[SPIKER] Vatandaşın cebini doğrudan etkileyen bir değişiklik de bugün yürürlüğe girdi. Akaryakıtta uzun süredir uygulanan eşel mobil sistemi sona erdi ve Özel Tüketim Vergisi tutarları yeniden belirlendi. İlk aşamada benzinin litre fiyatına yaklaşık 4,27 lira, motorine 3,60 lira, otogaza ise yaklaşık 1,45 lira zam yansıdı. Verginin tek seferde yansıtılması yerine ekim, kasım ve aralık aylarına yayılması kararlaştırıldı; benzinde ÖTV ekimde litre başına 7,9000 lira, kasımda 11,3600 lira, aralıkta 14,8277 lira olarak uygulanacak. Bugün itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası'nda benzin 84,50 lira, motorin 97,10 lira; Ankara'da benzin 85,50 lira, motorin 98,20 lira seviyesinde.

[SPIKER] Piyasalara bakalım. BIST 100 endeksi, dün yüzde 2,79 düşüşle 11 bin 947,18 puandan kapanmıştı; bugün bir miktar toparlanma yaşandı ve endeks gün içinde yüzde 1,27 artışla 12 bin 98,53 puana çıktı. Serbest piyasada dolar 49,04 lira, euro 55,60 lira civarında işlem gördü. Gözler önümüzdeki pazartesiye çevrildi; Türkiye İstatistik Kurumu eylül ayı enflasyon verilerini 5 Ekim Pazartesi saat 10.00'da açıklayacak. Ekonomistlerin beklentisi aylık tüketici fiyat artışının yüzde 2,18 olması yönünde; bu gerçekleşirse ağustosta yüzde 31,51 olan yıllık enflasyon yüzde 30,16'ya gerileyecek.

[SPIKER] Son olarak hukuki süreçlerden bir not: CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'na ilişkin mutlak butlan dosyası Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde ön incelemede bulunuyor ve karar henüz kesinleşmedi. Dosyanın esastan incelenmesinin adli yılın başlamasının ardından yapılacağı belirtiliyordu, ancak kesin bir tarih açıklanmadı. Bu dosya, parti içindeki temsil tartışmasının ve Meclis'teki yeni grup dengelerinin arka planını oluşturmaya devam ediyor. Barış, bu kadar başlığın aynı güne sığması ne anlatıyor, sen ne dersin?

[YORUMCU] Aslında bugünün tablosu Türkiye siyasetinin iki hızda birden çalıştığını gösteriyor: bir yanda anayasa ve Terörsüz Türkiye gibi uzun vadeli, kurumsal mimariyi değiştirmeyi hedefleyen başlıklar, diğer yanda soruşturmalar ve pompa fiyatları gibi günlük siyaseti anında ısıtan konular var. Meclis'in açıldığı gün hem bir izleme komisyonu müjdesinin verilmesi hem de bir büyükşehir belediye başkanının gözaltına alınması, yeni yasama yılının uzlaşma ile gerilim arasında salınacağının habercisi gibi. Muhalefetteki parçalanma da bu denklemin sessiz değişkeni; CHP ile YENİ Parti'nin ayrı kanallardan aynı eleştirileri yükseltmesi, iktidara karşı ses hacmini artırırken ortak bir strateji üretmeyi zorlaştırıyor. Ekonomide ise işin matematiği net: enflasyonda düşüş patikası sürüyor ama akaryakıttaki vergi kademeleri ekim, kasım, aralık boyunca fiyatlara basınç yapacak, yani manşet enflasyon ile mutfaktaki hissiyat arasındaki makas kapanmakta zorlanabilir. Önümüzdeki haftanın turnusol kâğıdı pazartesi sabahı açıklanacak veri olacak; o rakam hem Merkez Bankası'nın elini hem de Meclis'teki bütçe tartışmasının tonunu belirleyecek.

[SPIKER] Spor gündeminde milli takım hazırlıkları ve Avrupa kupaları öne çıkıyor.

[SPIKER] A Milli Futbol Takımı, UEFA Uluslar Ligi A Ligi'ndeki üçüncü maçı için yarın akşam Belçika'ya konuk oluyor. Liege'de oynanacak karşılaşma saat 21.45'te başlayacak. Vincenzo Montella'nın öğrencileri gruba iki yenilgiyle başladı; 25 Eylül'de İstanbul'da Fransa'ya 0-1 kaybeden milliler, 28 Eylül'de Bursa'da İtalya karşısında 4-1 yenildi. Ay yıldızlı ekip grupta henüz puan çıkaramadı, tek golü Barış Alper Yılmaz kaydetti.

[SPIKER] Kadroda da hareketlilik var. Türkiye Futbol Federasyonu, ayak parmağındaki ağrılar nedeniyle Orkun Kökçü'nün kafileden ayrıldığını, yerine Emirhan İlkhan ve Yusuf Akçiçek'in davet edildiğini duyurdu. Rakip cephede ise Belçika Teknik Direktörü Mark van Bommel, sakatlığı sonrası Leandro Trossard'ın Türkiye maçında sahada olacağını açıkladı.

[SPIKER] Uluslar Ligi'nde dün akşam oynanan maçlarda İspanya, sahasında Hırvatistan'ı 4-1 yendi; İngiltere ise Çekya deplasmanından 2-0'lık galibiyetle döndü. Bu akşam ise sekiz karşılaşma var. Almanya Sırbistan'ı ağırlıyor, Yunanistan Hollanda'yı konuk ediyor, Danimarka ile Portekiz karşı karşıya geliyor. Maçların büyük bölümü saat 21.45'te başlayacak.

[SPIKER] Basketbolda Anadolu Efes, EuroLeague, yani Avrupa Basketbol Ligi'nin üçüncü haftasında bu akşam Belgrad'da Kızılyıldız'a konuk oluyor. Mücadele saat 21.00'de başlayacak. Sırp ekibi, geçen hafta Hapoel Tel Aviv karşısında 81-80 kaybetti ve sezona galibiyetsiz başladı. Anadolu Efes ise bu akşam Avrupa kupalarında 916. maçına çıkacak; lacivert beyazlılar önceki 915 karşılaşmada 507 galibiyet, 408 yenilgi aldı.

[SPIKER] Süper Lig'de milli takım arası sürüyor, kulüpler bu dönemi hazırlık çalışmalarıyla geçiriyor. Trabzonspor, Papara Park'ta İrlanda ekibi Drogheda United ile saat 19.00'da hazırlık maçı oynadı. Fenerbahçe, ligde Çaykur Rizespor ile oynayacağı karşılaşmanın, Beşiktaş ise Kocaelispor maçının hazırlıklarını sürdürdü.

[SPIKER] Bir veda haberi de Balkanlar'dan geldi. Bosna Hersek'in en çok gol atan futbolcusu Edin Dzeko, Zenica'da İsveç ile oynanacak Uluslar Ligi maçının ardından milli takım formasını bırakıyor. 40 yaşındaki tecrübeli forvet, kulüp kariyerine devam edecek.

[SPIKER] Gelelim günün kültür ve sanat gündemine; bugün İstanbul'da sahneler ve galeriler yoğun bir gün geçirdi.

[SPIKER] İstanbul Kültür Yolu Festivali kapsamında Rusya'dan gelen Stanislavski ve Nemiroviç-Dançenko Bale Topluluğu, Türkiye'deki ilk gösterisini bu akşam Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleştirdi. Topluluk, Figures and Counterparts, yani Figürler ve Karşılıklar adlı gala programıyla sahneye çıktı; akşam, sanat yönetmeni Maxim Sevagin'in Antonio Vivaldi müziği için kurguladığı bölümle açıldı, Yuri Possokhov ve Ohad Naharin gibi koreografların eserleriyle sürdü. 1930'lu yıllarda kurulan topluluk, Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarında sahne aldı. Festival 4 Ekim'e kadar devam ediyor.

[SPIKER] Pera Müzesi'nin yeni sergisi 29 Eylül'de kapılarını açtı. Küratörlüğünü Alistair Hicks'in yaptığı sergi, Frank Bowling'in yaklaşık 60 yıla uzanan üretimini merkeze alıyor ve ressamın 1967 ile 1971 arasında ürettiği harita serisinden seçkileri içeriyor. Bowling'in bu yıl tamamladığı, çocukluğunun geçtiği Guyana'daki evi yeniden ele aldığı çalışması da sergide yer alıyor. Francis Bacon ve Victor Willing'in eserleri de aynı mekânda izleyiciye sunuluyor; soyut ile figüratif arasındaki sınır sorgulanıyor. Sergi 31 Ocak 2027'ye kadar görülebilir.

[SPIKER] Çağdaş sanat tarafında ise Artweeks Istanbul, yani İstanbul Sanat Haftaları, bugün 10. edisyonuna başladı. Etkinlik, akşam düzenlenen özel ön gösterimle açıldı ve 14 Ekim'e kadar The Ritz-Carlton Residences Istanbul'un B Blok'unda sürecek. Aynı gün Avrasya Gösteri ve Sanat Merkezi'nde Craftİstanbul, yani İstanbul Zanaat Fuarı'nın 7. uluslararası buluşması da ziyaretçi almaya başladı. İstanbul tarafında bu hafta 37 kültür sanat etkinliği izleyiciyle buluşuyor, bunların 11'i yeni programlar.

[SPIKER] Edebiyat dünyasının gözü ise İsveç'te. İsveç Akademisi, bu yılın Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibini 8 Ekim'de açıklayacak. Bahis listelerinde Can Xue ve Haruki Murakami öne çıkan isimler arasında; ancak adaylık bilgileri 50 yıl boyunca gizli tutulduğu için bu listelerin resmî bir karşılığı bulunmuyor. Geçenlerde ise Fransa Ulusal Kütüphanesi'nin bu yılki ödülü, yazar Alberto Manguel'e Paris'te düzenlenen törende takdim edildi.

[SPIKER] Gelelim önümüzdeki saatlerde ve günlerde takip edeceğimiz başlıklara. Bugün Türkiye'nin siyasi takviminin merkezinde Meclis vardı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 28. Dönem 5. Yasama Yılı'na saat 14.00'teki özel oturumla başladı; Genel Kurul'a Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlık etti, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Genel Kurul'a hitap etti. Akşam saat 18.30'da Meclis Tören Salonu'nda geleneksel yasama yılı resepsiyonu var; Kurtulmuş'un ev sahipliğindeki davette parti liderlerinin temasları izlenecek. Genel Kurul'un olağan çalışma düzenine dönüşü ise 6 Ekim Salı günü.

[SPIKER] Yeni yasama yılının ilk başlığı, yatırım fonlarının tasfiye süreci ve buna bağlı soruşturmalar olacak. Konunun tüm boyutlarıyla ele alınması için Meclis araştırması önergeleri gündemde; Meclis Başkanı Kurtulmuş, teklif gelmesi halinde araştırma komisyonu kurulabileceğini söylemişti. İktidar ve muhalefet kanadından gelecek önergelerin takvimi bu hafta netleşebilir.

[SPIKER] Önümüzdeki bir haftada Meclis'in masasındaki yasa tekliflerini de yakından izleyeceğiz. Kızılay'ın görev ve muafiyetlerini düzenleyen 9 maddelik teklif, Booking.com ve Airbnb gibi çevrimiçi konaklama platformlarına Kültür ve Turizm Bakanlığı izni ile %0,075 turizm payı yükümlülüğü getiren düzenleme, hastane bahçeleri ve okul çevrelerini kapsayan yeni sigara düzenlemesi ve aile hukukunda değişiklikler öngören 13. Yargı Paketi ekim ayı gündeminde. 2027 bütçesi de 17 Ekim'de Meclis'e sunulacak.

[SPIKER] Ekonomi tarafında kritik tarih 5 Ekim Pazartesi. Türkiye İstatistik Kurumu, eylül ayı enflasyonunu saat 10.00'da açıklayacak; aynı veriyle birlikte kira artışlarında esas alınan 12 aylık ortalama oranı da öğreneceğiz. Piyasa anketlerinde yıl sonu enflasyon beklentisinin ortalaması %29,66 düzeyinde. Bugün BIST 100 endeksi %2,35 artışla 12.228,40 puandan kapandı, dolar 49,0345 liradan işlem gördü, gram altın 6.597,83 lira seviyesindeydi. Merkez Bankası'nın net rezervi 55,8 milyar dolardan 53,4 milyar dolara geriledi; bu veri serisi önümüzdeki haftaların takip başlığı olacak.

[SPIKER] Enerji piyasasında gözler 4 Ekim Pazar günü yapılacak OPEC+ izleme komitesi toplantısında. Kasım ayı üretim kotalarının sabit tutulması bekleniyor. Brent petrolün varili bugün 97,39 dolar bandında seyretti, 100 dolar eşiği hâlâ kritik seviye.

[SPIKER] Dış gündemde üç dosya var. Birincisi, Katar arabuluculuğuyla yürüyen ABD-İran teması; Tahran, Hürmüz Boğazı'nın açılmasına ilişkin 7 günlük planına Washington'ın resmî yanıtının ulaştığını duyurdu, adımların sıralaması müzakere ediliyor. İkincisi Gazze'de ateşkes süreci ve sahadaki ihlaller. Üçüncüsü ise Ukrayna; Rusya'nın 188 insansız hava aracı ve füzeyle düzenlediği geniş çaplı saldırının ardından enerji altyapısındaki hasar ve diplomatik temaslar izlenecek.

[SPIKER] Şimdi gözümüzü gökyüzüne çevirelim; bugün yurdun batısında yağış etkisini sürdürdü.

[SPIKER] İstanbul'da gün parçalı ve çok bulutlu geçti, aralıklı gök gürültülü sağanak görüldü ve en yüksek sıcaklık 20 derece ölçüldü.

[SPIKER] Ankara'da yağış beklenmedi, parçalı bulutlu havada sıcaklık 17 derece dolayında kaldı.

[SPIKER] İzmir'de ise öğle saatlerinden sonra sağanak ve kuvvetli rüzgâr hissedildi, sıcaklık 25 dereceye ulaştı.

[SPIKER] Meteoroloji Genel Müdürlüğü, kuvvetli yağış beklentisiyle 15 il için sarı kodlu uyarı yayımladı; bu iller arasında Adana, Hatay, Mersin, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş da var.

[SPIKER] Yarına bakalım; İstanbul'da kuvvetli gök gürültülü sağanak bekleniyor, sıcaklıklar 15 ile 19 derece arasında seyredecek ve metrekareye 20 ile 50 kilogram arasında yağış düşebilir.

[SPIKER] Ankara'da yarın parçalı bulutlu bir hava var, gece 7 dereceye kadar düşen sıcaklık gündüz 17 dereceye çıkacak.

[SPIKER] İzmir'de yarın güneşli ve açık bir gün yaşanacak, sıcaklık 24 derece olacak, ancak rüzgârın yer yer kuvvetli esmesi bekleniyor.

[SPIKER] Meteoroloji'nin değerlendirmesine göre yağışlar hafta sonuna kadar aralıklarla sürecek, özellikle İstanbul'da kuvvetli rüzgâr saatte 70 kilometreye ulaşabilir.

[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.