2026-09-23 · 38 dk
BM Genel Kurulu'nda İran Cumhurbaşkanı Pezeshkian'ın ABD'ye sert yanıtı, Trump-Zelensky görüşmesi ve enerji ateşkesi sinyali, Gazze'deki kırılgan ateşkes ile ABD-Danimarka-Grönland askerî anlaşması dış gündemin merkezindeydi. Türkiye'de Mansur Yavaş'ın CHP'den istifası ve ardından 7 ilçe belediye başkanının ayrılması siyaseti sarstı; OECD Türkiye'nin 2026 büyüme tahminini %2,7'ye çekerken tüketici güveni 2018'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Ayrıca BM Güvenlik Konseyi'nin yapay zekâ oturumu, Fenerbahçe'nin Cumhurbaşkanlığı Kupası zaferi ve Manisa Turgutlu'daki okul saldırısı günün diğer öne çıkan başlıklarıydı.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yirmi üç Eylül iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Dünya ve ABD başlıklarıyla devam ediyoruz; bugün diplomasi trafiğinin merkezinde yine New York var.
[SPIKER] Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. dönem genel görüşmeleri ikinci gününe girdi ve günün en çok beklenen konuşmasını İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian yaptı. Pezeshkian kürsüye çıktığında, ABD ve İsrail'in saldırılarında hayatını kaybettiğini söylediği çocukların fotoğraflarını gösterdi; ülkesinin sivil altyapısına yönelik saldırıları hukuk dışı olarak nitelendirdi ve "bizi vurdular, ama diz çökmedik" ifadesini kullandı. İran lideri, güç diline boyun eğmeden diyaloğa, diplomasiye ve müzakereye hazır olduklarını da sözlerine ekledi. Bu çıkış, bir gün önce aynı kürsüden konuşan ABD Başkanı Donald Trump'ın sözlerine doğrudan yanıt niteliğindeydi.
[SPIKER] Trump dün Genel Kurul'da, İran konusunda büyük bir karar aşamasında olduğunu söylemiş, önünde iki seçenek bulunduğunu belirtmişti: ya savaşı bitiren bir anlaşma ya da İran yönetiminin ortadan kaldırılması. Trump, ara seçimlerin hemen ardından bir anlaşmanın mümkün olduğunu düşündüğünü, Tahran'ın da bu seçim sonucunu beklediğini öne sürdü ve İran'ın nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğini yineledi. Buna rağmen sert söylemin arkasında bir diplomasi kanalı da işliyor; Trump'a göre ABD temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff, Genel Kurul kulislerinde İranlı yetkililerle yaklaşık 3 saat süren bir görüşme yaptı.
[SPIKER] Ukrayna cephesinde ise dün New York'ta Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky bir araya geldi. Görüşmenin ardından Zelensky, enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasını öngören bir enerji ateşkesine hazır olduklarını açıkladı ve savaşın bir an önce bitmesi için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katılacağı üçlü bir zirve çağrısı yaptı. Trump, tarafların sonunda bir anlaşmaya varacağı yönünde iyimser konuştu, ancak ayrıntı vermedi. Görüşme, ABD Başkanı'na Rus petrolü ve doğal gazını en çok alan 5 ülkeye kadar %100 gümrük vergisi uygulama yetkisi tanıyan yaptırım yasasını imzalamasının hemen ardından gerçekleşti; Trump bu yetkiyi gerekirse kullanacağını söyledi.
[SPIKER] Gazze'de ateşkes sürüyor, ancak sahadan gelen bilgiler tablonun kırılgan olduğunu gösteriyor. Yerel kaynaklar dün sabah saatlerinde 11 ayrı ihlal bildirdi; Gazze kentinin doğusunda topçu atışları ve hava saldırıları yaşandığı, insansız hava araçlarının alçak irtifada yoğun şekilde uçtuğu aktarıldı. Trump ise Genel Kurul konuşmasında geçen yıl sağlanan ateşkes ve rehine anlaşmasını başarı olarak sundu; savaş sonrası yeniden inşa sürecini yönetmekle görevlendirilen Board of Peace, yani Barış Kurulu'nun kuruluşunu da öne çıkardı. Ürdün Kralı Abdullah, Katar ve Türkiye'nin liderleri de kürsüden İsrail'in Batı Şeria ve Gazze politikalarına yönelik eleştirilerini dile getirdi.
[SPIKER] Yemen'de çatışmalar yeniden şiddetlendi. İran'a yakın Husiler ile Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri arasında Kızıldeniz kıyısındaki stratejik tepeler için süren çarpışmalarda son 3 günde 169 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Husiler, 3 hafta önce başlattıkları harekâtla Muha dâhil birçok kıyı kentinin kontrolünü ele geçirmiş, böylece dünya deniz ticaretinin yaklaşık %10'unun geçtiği Bab el-Mendep Boğazı üzerinde etkili bir konum elde etmişti. UNHCR, yani BM Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin sözcüsü, çatışmalar sürerse ülke içinde yerinden edilenlerin sayısının 230 bine çıkabileceğini, 10 binden fazla kişinin de Cibuti'ye geçebileceğini belirtti. Yenilenen çatışmalarda şimdiye kadar en az 674 kişi öldü, 158 binden fazla kişi evini terk etti.
[SPIKER] Kuzey Kutbu'nda ise uzun süredir devam eden gerginlikte kritik bir adım atıldı. ABD, Danimarka ve Grönland, dün New York'ta imzalanan anlaşmayla adadaki Amerikan askerî varlığının genişletilmesi konusunda uzlaştı. Metin, Trump yönetiminin daha önce dile getirdiği Grönland'ı ABD toprağı yapma talebini karşılamıyor; bunun yerine 2 yeni askerî tesisin kurulmasına, Soğuk Savaş döneminden kalma bir üssün yeniden açılmasına ve Golden Dome, yani Altın Kubbe adı verilen füze savunma sisteminin ada üzerinde konuşlandırılmasına kapı aralıyor. Anlaşmaya göre NATO üyesi olmayan hiçbir devlet, taraflar mutabık kalmadıkça Grönland'da kalıcı askerî varlık bulunduramayacak. Danimarka, Kuzey Kutbu güvenliğinin artık NATO'nun ortak sorumluluğunda olduğunu vurguladı.
[SPIKER] Kuzey Afrika'da ise bugün sandık günüydü. Fas'ta Temsilciler Meclisi için genel seçim yapıldı; 27 parti 395 sandalye için yarıştı ve 15,8 milyondan fazla seçmen kayıtlıydı. Seçim, gençlerin öncülük ettiği protestolar ve Ceuta yönünde yaşanan toplu geçiş girişimlerinin ardından yapıldı; kampanyanın ana başlıkları genç işsizliği, hayat pahalılığı ve kamu hizmetleri oldu. Uluslararası Para Fonu verilerine göre ülkede genel işsizlik 2025'te %13 seviyesindeyken, 15-24 yaş aralığında bu oran %37,3'e kadar çıkıyor. İçişleri Bakanlığı'nın ilk sonuçları yarın açıklaması bekleniyor, kesinleşme ise Anayasa Mahkemesi'nin itirazları karara bağlamasının ardından olacak.
[SPIKER] ABD'nin iç gündeminde de dikkat çeken bir gelişme var. Yemek teslimat şirketi DoorDash, New York'a 131,5 milyon dolar ödemeyi kabul etti; bu, kent tarihinde çalışanlar adına varılan en büyük uzlaşma olarak kayda geçiyor ve büyük bölümü göçmen olan 260 binden fazla kuryeyi ilgilendiriyor. Öte yandan enerji fiyatları da ABD'de hanehalkını zorlamayı sürdürüyor; ortalama benzin fiyatı 4,47 dolar seviyesinde, motorinde ise galon başına 6,53 dolarla rekor kırıldı. Suudi Arabistan'daki bir boru hattında meydana gelen hasarın ardından petrol piyasasında ise aşağı yönlü bir hareket gözlendi.
[SPIKER] Barış, epey yoğun bir tablo çıktı ortaya; sen bu manzaraya baktığında ne görüyorsun?
[YORUMCU] Gördüğüm şey şu: New York'ta bu hafta iki ayrı dil aynı anda konuşuluyor ve bunlar birbirini yalanlamıyor, tam tersine birbirini tamamlıyor. Kürsüde çok sert ifadeler kullanılıyor, aynı gün kulislerde saatlerce süren temaslar yapılıyor; yani sertlik iç kamuoyuna, temas ise masaya dönük bir mesaj taşıyor ve İran dosyasında bu ikili yapı şimdilik savaşın da barışın da kapısını açık tutuyor. Ukrayna'da gündeme gelen enerji ateşkesi de aynı mantığın ürünü; kapsamlı bir anlaşma henüz masada değil, ama kışa girerken enerji altyapısını korumak her iki taraf için de somut ve ölçülebilir bir kazanç, dolayısıyla diplomasinin en gerçekçi tutamağı orası. Grönland anlaşması ise bu haftanın en kalıcı başlığı olabilir, çünkü egemenlik tartışması bir kenara bırakılıp güvenlik ortaklığına çevrildiğinde taraflar hızla uzlaşabiliyor; bu, Kuzey Kutbu'nun artık uzak bir coğrafya değil, doğrudan bir savunma hattı olarak görüldüğünün de ilanı. Bizim açımızdan en kritik başlık ise Yemen; Bab el-Mendep'teki hâkimiyetin el değiştirmesi navlun maliyetlerinden enerji fiyatlarına kadar geniş bir zinciri etkiliyor ve Türkiye gibi ticaret yollarına bağımlı ülkeler için bu, uzaktaki bir çatışma değil, doğrudan bir ekonomik denklem meselesi.
[SPIKER] Gelelim teknoloji ve yapay zeka başlığına; bugünün gündemi hayli yoğun.
[SPIKER] Bugün New York'ta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, yapay zekayı doğrudan uluslararası güvenlik başlığı altında ele alan üst düzey bir oturum düzenledi. Eylül ayı dönem başkanlığını yürüten Fransa'nın çağrısıyla toplanan oturuma, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot başkanlık etti. Masada, giderek güçlenen modellerin kendi kendini geliştirme ihtimali ve insan denetiminin dışına çıkma riski vardı.
[SPIKER] Oturumda konuşmacı olarak OpenAI'ın üst yöneticisi Sam Altman, Anthropic'in üst yöneticisi Dario Amodei ve Hugging Face'in üst yöneticisi Clément Delangue yer aldı. Birleşmiş Milletler'in bağımsız bilim panelinin eş başkanı Yoshua Bengio da kurula bilgi sunanlar arasındaydı. Altman'ın, devletlere modellerin yeteneklerini ve şirketlerin aldığı güvenlik önlemlerini ölçecek ortak bir kıstas sistemi önerdiği bildirildi. Çinli geliştiriciler DeepSeek ve Moonshot da toplantıda beyanda bulunmak üzere davet edildi; bu, Konsey'in Amerikalı ve Çinli model geliştiricilerini aynı masada ilk kez ağırlaması anlamına geliyor.
[SPIKER] Model tarafında ise fiyat rekabeti sertleşiyor. OpenAI, dün GPT-6 Sol ve GPT-6 Luna adlı iki yeni modelini kullanıma açtı ve geliştirici arayüzü fiyatlarını önceki seriye göre yüzde 50 aşağı çekti. Sol, milyon giriş belirteci başına 2 dolar, milyon çıkış belirteci başına 10 dolar seviyesinde konumlandı; daha hafif model Luna ise 0,10 ve 0,50 dolar gibi oldukça düşük bir bandı hedefliyor. Şirket, bu fiyatların kampanya değil kalıcı olduğunu belirtti. Anthropic'in yaklaşık bir buçuk saat önce duyurduğu Opus 5.5 modeli ise 4 ve 20 dolar seviyesinde fiyatlanmıştı.
[SPIKER] Güvenlik cephesinde ise Meta'nın kişisel yapay zeka asistanı Muse gündemde. Bağımsız bir güvenlik araştırmacısının ortaya çıkardığı açık, macOS sürümünde cihazda önceden çalışan zararlı bir yazılımın kullanıcının sesli komutlarını saldırgan sunucularına yönlendirmesine imkan tanıyordu. Gösterilen senaryoda asistanın kullanıcıya bildirim vermeden fotoğraf çekebildiği ve zararlı dosya indirebildiği aktarıldı. Meta, açığın kamuoyuna duyurulmasının ardından acil bir güncelleme yayımladı ve saldırının cihazda halihazırda kötü amaçlı kod bulunmasını gerektirdiğini, bunun da kapsamı sınırladığını vurguladı.
[SPIKER] Robotik tarafında dikkat çekici bir açık kaynak hamlesi var. Alphabet bünyesindeki robotik yazılım şirketi Intrinsic, Toronto'da düzenlenen ROSCon 2026 konferansında endüstriyel robot platformunun çekirdek bileşenlerini Apache 2.0 lisansıyla herkesin kullanımına açtı. Intrinsic Core adı verilen paket; donanımdan bağımsız gerçek zamanlı kontrol, sensör verisiyle hareket halinde rota düzeltme, çarpışmasız yol planlama ve kavrama planlama yeteneklerini içeriyor. Şirket, yayımladığı bileşenlerin kendi üretim sahalarında günlük olarak kullandığı araçların aynısı olduğunu belirtiyor.
[SPIKER] Türkiye'den de bir veri geldi. Amazon Web Services, yani kısaca AWS için hazırlanan yeni araştırmaya göre Türkiye'deki işletmelerin yapay zeka kullanım oranı yüzde 51'e yükseldi ve ülke, küresel ölçekte en hızlı büyüyen pazarlar arasında gösterildi. Rapor, yapay zekayı benimseyen şirketlerin yüzde 78'inin dijital dönüşüm hızının arttığını söylediğini ortaya koyuyor. Bu tablo, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın 2030 hedefleriyle de örtüşüyor; planda veri merkezi kapasitesinin en az 1 gigavata çıkarılması ve alana 10 milyar dolarlık özel yatırımın çekilmesi öngörülüyor.
[SPIKER] Barış, bugün hem diplomasi hem de piyasa tarafında çok şey oldu; sen bu tabloyu nasıl okuyorsun?
[YORUMCU] Bana kalırsa bugünün asıl hikayesi, aynı gün içinde iki farklı saatin işlemesi. Güvenlik Konseyi'nde devletler ortak ölçüt ve denetim dili arıyor; aynı hafta içinde şirketler fiyatı yarıya indirip erişimi katlıyor, yani düzenleme masaya oturana kadar teknoloji çoktan yayılmış oluyor. Meta'nın asistanındaki açık tam da bu boşluğun somut hali; artık konuştuğumuz şey yanlış cevap veren bir sohbet aracı değil, kamerayı açabilen, dosya indirebilen, kullanıcı adına iş yapan bir ajan. Intrinsic'in çekirdek robotik yazılımını açık kaynağa taşıması da aynı eğilimin fiziksel dünyaya taşınması demek; yetenek ucuzladıkça sorumluluk daha görünür hale geliyor. Türkiye verisine gelince, yüzde 51 benimseme oranı iyi bir başlangıç noktası ama asıl belirleyici olan, bu kullanımın hazır hizmet tüketmenin ötesine geçip veri merkezi ve yetişmiş insan kaynağı gibi kalıcı altyapıya dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafında bugün hareketli bir gün yaşandı, rakamlarla başlayalım. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne 13.152 puandan, yüzde 0,35 düşüşle başladı; ancak gün içinde toparlanarak günü yüzde 0,40 artışla 13.252 puan seviyesinden tamamladı. Endeks gün boyunca 13.152 ile 13.357 puan arasında dalgalandı; sektör endekslerinde bankacılık pozitif ayrışırken holding tarafında satış baskısı sürdü.
[SPIKER] Döviz ve altın cephesinde tablo daha sakindi. Dolar kuru gün sonunda 48,84 lira seviyesinde, önceki kapanışın çok az üzerinde işlem gördü; euro ise 55,72 lira bandında seyretti. Gram altın yüzde 0,83 değer kaybederek 6.808 liradan günü kapattı, ons altın ise 4.338 dolar seviyesine geriledi. Yani altında son günlerdeki rekor arayışının yerini bugün kısa bir soluklanma aldı.
[SPIKER] Günün diplomasi trafiği açısından öne çıkan başlık ise New York'tan geldi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamında küresel yatırımcılarla bir araya geldi. Şimşek, zorlu küresel koşullara ve bölgedeki savaşa rağmen Türkiye ekonomisinin güçlü ve dayanıklı olduğunu vurguladı. Aynı gün İstanbul'da Moody's Ratings, yani kısaca Moody's tarafından düzenlenen Gelişen Piyasalar Türkiye Konferansı da takvimdeydi; yatırımcıların gözü hem mesajlarda hem de programın kredi notu tarafına yansımalarındaydı.
[SPIKER] Yurt içi veri gündeminde ise güven göstergeleri dikkat çekti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun dün açıkladığı verilere göre tüketici güven endeksi eylülde aylık bazda yüzde 1,3 artarak 91,9'a yükseldi ve Temmuz 2018'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Detaylarda, gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi yüzde 3,6 artışla 108,8'e çıktı; hanenin mevcut maddi durumunu gösteren alt endeks ise 75,3 ile neredeyse yatay kaldı.
[SPIKER] Sanayi tarafında da benzer bir iyimserlik var. İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı 0,6 puan artışla yüzde 74,1'e, reel kesim güven endeksi ise 0,1 puan yükselişle 102,5'e çıktı. Buna karşılık kamu maliyesi tarafında merkezi yönetim borç stoku 15,9 trilyon liraya ulaştı; bu tutarın yaklaşık 7,7 trilyon lirası Türk lirası cinsi, 8,1 trilyon lirası ise döviz cinsi borçlardan oluşuyor.
[SPIKER] Küresel piyasalarda ise jeopolitik risk primi geriledi. New York'ta sürdürülen Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki diplomasi trafiğinin olumlu seyretmesi, enerji arzına ilişkin endişeleri hafifletti ve Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 100 doların altına, 99,14 dolara indi. Dolar endeksi 100,54 seviyesine yükselirken, Amerikan 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,95'e geriledi. Yatırımcılar yarın gerçekleşmesi beklenen Trump ile Xi Jinping görüşmesi öncesinde temkinli bir pozisyonlanmayı tercih etti; ticaret, nadir toprak elementleri ve yapay zekâ başlıkları masadaki ana gündem maddeleri.
[SPIKER] Bugünün tablosunu masaya yatırdık, sıra sende Barış. Bu rakamlar bir arada okunduğunda sence ortaya nasıl bir resim çıkıyor?
[YORUMCU] Bence bugünün en anlamlı verisi borsa kapanışı değil, güven endeksleri. Tüketici güveninin 2018'den bu yana en yüksek seviyeye çıkması, politika faizinin yüzde 37'de tutulduğu sıkı para politikası ortamında hanelerin enflasyon beklentilerinin yavaş da olsa aşağı yönlü kırıldığına işaret ediyor; dayanıklı tüketim harcaması eğilimindeki yüzde 3,6'lık artış da bunu destekliyor. Kapasite kullanımındaki toparlanma ise üretim tarafının dezenflasyon sürecinde tahmin edilenden daha az yara aldığını gösteriyor, ki bu ekonomi yönetimi açısından rahatlatıcı bir sinyal. Öte yandan borç stokunun yarısına yakınının döviz cinsi olması, kur istikrarını sadece bir enflasyon meselesi olmaktan çıkarıp doğrudan bir bütçe meselesi haline getiriyor; bu yüzden New York'taki yatırımcı görüşmeleri ve Moody's masasındaki algı, borsadaki günlük dalgalanmadan çok daha kritik. Petrolün 100 doların altına inmesi de burada sessiz ama güçlü bir destek; enerji ithalatçısı bir ekonomi için her düşen dolar, cari açık ve maliyet enflasyonu tarafında doğrudan nefes demek.
[SPIKER] Türkiye masasına geçiyoruz; bugün gündemi belirleyen tek bir başlık vardı, o da Ankara'dan geldi. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, sosyal medya hesabından yaptığı yazılı açıklamayla Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğinden istifa ettiğini duyurdu. Yavaş, siyasi yoluna bağımsız olarak devam edeceğini belirtti ve 19 Mart sonrasında başlayan tartışmalarla mutlak butlan sürecinin parti içinde derin ayrışmalara yol açabileceğine dikkat çekti. İstifa kararını, parti sözcüsü Müslim Sarı'nın bugün partinin kurumsal kimliğini vurgulayan açıklamalarının ardından açıkladı.
[SPIKER] Bu karar tek başına kalmadı. Yavaş'ın açıklamasının ardından Ankara'da 7 ilçe belediye başkanı da Cumhuriyet Halk Partisi'nden ayrıldıklarını duyurdu; Kalecik, Beypazarı ve Güdül belediye başkanları bu isimler arasında yer aldı. Başkanlık koltuklarını koruyarak siyasi yollarına bağımsız devam edecek olan isimlerin sayısının önümüzdeki günlerde artıp artmayacağı, hem başkentte hem Genel Merkez cephesinde en çok merak edilen soru. Yavaş'ın, 9 Eylül'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldiğini ve görüşmede Ankara'daki metro yatırımlarının konuşulduğunu da hatırlatalım.
[SPIKER] İstifa, yeni kurulan partiler cephesinde de yankı buldu. Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, bugün parti genel merkezinde Anahtar Parti Genel Başkanı Yavuz Ağıralioğlu'nu ağırladı. Görüşmenin ardından yapılan ortak basın toplantısında Özel, Yavaş'ın kararına saygı duyduğunu ifade etti ve bu kararın hem Yavaş için hem ülke için hayırlı olmasını dilediğini söyledi. İki liderin bir araya gelmesi, muhalefet cephesinde yeni bir ittifak arayışı olup olmadığı sorusunu da masaya taşıdı; ancak somut bir ittifak takvimi açıklanmadı.
[SPIKER] Bütün bu tabloyu tetikleyen hukuki sürece gelirsek: Cumhuriyet Halk Partisi, geçtiğimiz hafta Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin kararına yönelik temyiz başvurusundan feragat etti. Parti, 10 Eylül'deki Merkez Yönetim Kurulu toplantısında açıklanan olağan kongre takvimini gerekçe göstererek, temyiz incelemesinin uzamasının kurultay sürecini geciktirebileceğini değerlendirdi. Temyize taraf olan isimlerin partiden ayrılıp yeni bir parti kurmuş olması da davadaki taraf sıfatını ortadan kaldırmış durumda. Siyasetin bu yoğun trafiği, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te açılacak yeni yasama yılına da doğrudan taşınacak.
[SPIKER] Dış politikaya geçelim. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York temasları sürüyor. Erdoğan dün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap etti; konuşmasında Gazze'deki insani tablo, Filistin'in devlet olarak tanınması ve uluslararası toplumun atması gereken adımlar ön plandaydı. Filistin Devleti'ni henüz tanımayan ülkeleri kararlarını gözden geçirmeye davet eden Erdoğan, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın 2 yıldır Genel Kurul salonunda yer alamamasına da dikkat çekti. Cumhurbaşkanı bugün ise Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'ndeki iklim etkinliğine ve Türk-Amerikan Ulusal Yönlendirme Komitesi'nin düzenlediği programa katılıyor.
[SPIKER] Ekonomi tarafında günün en dikkat çeken başlığı uluslararası bir rapordu. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OECD, ara dönem Ekonomik Görünüm raporunu "Arka Arkaya Şoklarla Başa Çıkmak" başlığıyla yayımladı. Örgüt, Türkiye ekonomisi için 2026 büyüme tahminini yüzde 2,7'ye, 2027 tahminini ise yüzde 3,6'ya çekti; bu oranlar haziran tahminlerine göre bu yıl için 0,4, gelecek yıl için 0,2 puanlık aşağı yönlü bir revizyon anlamına geliyor. Aynı raporda küresel büyüme yüzde 2,9 olarak öngörülüyor. Enflasyon tarafında ise dezenflasyonun süreceği, enflasyonun bu yıl yüzde 31,5, gelecek yıl yüzde 24,7 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
[SPIKER] Merkez Bankası da bugün eylül ayı beklenti anketlerini açıkladı. Hanehalkının gelecek 12 aya ilişkin yıllık enflasyon beklentisi ağustosa göre 0,02 puan artarak yüzde 45,60 oldu. Aynı dönemde piyasa katılımcılarının beklentisi yüzde 23,70'e yükselirken, reel sektörün beklentisi yüzde 32,50'ye geriledi. Yani üç kesim arasındaki makas açık kalmaya devam ediyor. Hanehalkının fiyatı en çok artan ve artmasını beklediği kalemler ise gıda ile yakıt ve enerji olarak öne çıktı. Piyasalarda Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 1,04 düşüşle 13.198,84 puandan tamamladı; dolar kuru 48,84 lira, euro 55,88 lira bandında yatay kapanış yaptı, gram altın ise 6.822 lira seviyesinden işlem gördü.
[SPIKER] Son olarak ülkeyi sarsan bir olay. Dün sabah Manisa'nın Turgutlu ilçesinde, İnci Üzmez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin önünde silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda 11 öğrenci yaralandı; İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, yaralı öğrencilerden 3'ünün durumunun kritik olduğunu, okulun birinci derece riskli okullar arasında yer aldığını açıkladı. Saldırıyı gerçekleştiren, aynı okulun 9'uncu sınıf öğrencisi 15 yaşındaki çocuk kısa sürede yakalandı; anne, baba ve dede de gözaltına alındı. Okulda eğitime bir gün ara verilirken, olayla ilgili hem adli hem idari soruşturma başlatıldı.
[SPIKER] Barış, gün boyu telefonlar susmadı sanırım; bu tablodan sen ne okuyorsun?
[YORUMCU] Bugünün asıl hikâyesi tek tek istifalar değil, bir ana muhalefet partisinin hukuki belirsizlikle örgütsel takvimi aynı anda yönetmeye çalışması. Mutlak butlan süreci mahkemeden çıkıp doğrudan siyasetin içine girdiğinde, kurultay takvimi de yerel yönetimlerdeki denge de aynı anda hareket ediyor; Ankara'daki 7 belediye başkanının kararı bunun en somut göstergesi. Buradaki kritik eşik şu: Bağımsızlığa geçen bu isimler bir blok mu oluşturacak, yoksa dağınık bir tablo mu doğacak? Yeni Parti ile Anahtar Parti liderlerinin bugünkü görüşmesi de tam bu boşluğun okunduğu bir an; henüz bir ittifak metni yok ama zemin yoklanıyor. Ekonomide ise OECD'nin aşağı yönlü revizyonu ile hanehalkının yüzde 45,60'lık beklentisi aynı yöne işaret ediyor: Rakamlar iyileşirken algı aynı hızda iyileşmiyor, ve 1 Ekim'de açılacak Meclis bu iki başlığı birden masasında bulacak.
[SPIKER] Spor gündemine geçiyoruz; parkede kupa, sahada milli heyecan var.
[SPIKER] Basketbolda sezonun ilk kupası sahibini buldu. 39. Erkekler Cumhurbaşkanlığı Kupası finalinde Fenerbahçe Tarfin, dün akşam Sinan Erdem Spor Salonu'nda Beşiktaş'ı 72-59 yendi. Sarı lacivertliler ilk yarıyı 46-27 önde kapatarak maçın kontrolünü erken ele aldı; Beşiktaş üçüncü çeyrekte farkı eritmeye çalışsa da sonuç değişmedi. Bu galibiyetle Fenerbahçe kupayı 9. kez müzesine götürdü.
[SPIKER] A Milli Futbol Takımı'nda kamp mesaisi sürüyor. Vincenzo Montella'nın 29 futbolcudan oluşan aday kadrosu, pazartesi günü Riva'daki Hasan Doğan Milli Takımlar Kamp ve Eğitim Tesisleri'nde toplandı. Kadroda Adil Demirbağ, Bartuğ Elmaz, Melih Kabasakal ve İlhan Fakılı ilk kez ay yıldızlı formayı giymek için bekliyor. Milliler, UEFA Uluslar A Ligi'ndeki ilk sınavında 25 Eylül Cuma günü Kocaeli Stadyumu'nda Fransa'yı konuk edecek; maç saat 21.45'te başlayacak. Aynı gruptaki diğer rakipler İtalya ve Belçika.
[SPIKER] Basketbolda Avrupa'nın en üst düzey organizasyonu da perdesini açıyor. EuroLeague, yani Avrupa Basketbol Ligi'nde normal sezon yarın başlıyor. Türkiye'den üç temsilci bu hafta parkeye çıkacak: Anadolu Efes yarın akşam deplasmanda Barcelona'ya konuk olacak. Cuma günü ise Beşiktaş sahasında Valencia Basket'i, Fenerbahçe de Virtus Bologna'yı ağırlayacak. Ligin düzenli sezonu gelecek yılın nisan ayı ortasına kadar sürecek.
[SPIKER] Futbolun ekonomi tarafında ise yayın gelirlerinin dağılımı bugün netleşti. Süper Lig'de 2026-27 sezonunda yayın ihalesinin toplam bedeli 9 milyar liranın üzerinde; bu tutarın yarısı sabit, diğer yarısı güncel kur üzerinden hesaplanacak. Ligde mücadele eden 18 kulübün her biri 174,5 milyon lira katılım payı alacak. Performansa bağlı ödemede ise her galibiyetin karşılığı yaklaşık 9,8 milyon lira olacak; beraberliklerde bu tutar iki takım arasında eşit bölünecek. Sezon sonu başarı primlerinde şampiyon olan takıma 126 milyon lira, ikinciye 101 milyon lira, üçüncüye ise 76 milyon lira ödenecek. Yürürlükteki spor mevzuatı gereği yayın haklarının satışı ve gelirin paylaştırılması yetkisi Türkiye Futbol Federasyonu'nda bulunuyor, kulüpler bu havuzdan tek başına ayrılamıyor.
[SPIKER] Üç haftalık milli aranın ardından Süper Lig'de takımları yoğun bir fikstür bekliyor; Avrupa kupalarıyla iç içe geçen bu takvim, özellikle İstanbul'un üç büyüklerinde rotasyonu zorunlu kılacak gibi görünüyor.
[SPIKER] Kültür ve sanat tarafında bugün gözler İstanbul'daydı.
[SPIKER] Çağdaş sanat fuarı Contemporary Istanbul, 21. edisyonuyla bugün Tersane Istanbul'da kapılarını açtı. Bu yıl 16 ülkeden 70 galeri katılıyor, bunların 22'si fuara ilk kez geliyor. Program, Asya sanat sahnesine odaklanan Focus: Asia bölümüyle, kamusal alana yayılan bir heykel parkuruyla ve Mustafa Horasan'ın sanatsal mirasına ayrılan özel bir sergiyle genişliyor. Fuar 27 Eylül'e kadar sürecek; Kabataş, Beşiktaş ve Kadıköy iskelelerinden ziyaretçiler için ücretsiz tekne seferleri düzenleniyor.
[SPIKER] Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin 20'nci durağı da bugün duyuruldu. Festival 26 Eylül ile 4 Ekim arasında İstanbul'da olacak; bu, şehirdeki altıncı buluşma. Atatürk Kültür Merkezi, Galataport Saat Kulesi Meydanı, Tophane-i Amire ve Rami Kütüphanesi ana mekânlar arasında sayılıyor. Açılış konserini Royal Philharmonic Orchestra, yani Kraliyet Filarmoni Orkestrası verecek; takvimde bale gösterileri, Alaettin Aksoy, Mehmet Güleryüz ve Komet'i buluşturan bir resim sergisi ve gastronomi rotaları da var. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, programı başlı başına bir kültür rotası olarak nitelendirdi.
[SPIKER] Yurt dışına geçelim. Los Angeles'ta Lucas Museum of Narrative Art, yani Lucas Anlatı Sanatı Müzesi, dün ziyarete açıldı. George Lucas ve Mellody Hobson'ın kurduğu müze, mağara resimlerinden illüstrasyona, çizgi romandan sinemaya uzanan görsel hikâye anlatıcılığına odaklanan ilk kurum olarak tanıtılıyor. Koleksiyonda 40.000'den fazla eser bulunuyor; Ma Yansong'un tasarladığı binada 35 galeri yer alıyor. Açılış gününde biletler tükendi.
[SPIKER] Sanat piyasasında ise bir rekor beklentisi var. Claude Monet'nin uzun yıllar özel bir koleksiyonda kalan ve dışarıya yalnızca siyah beyaz fotoğraflarla bilinen Iris adlı tablosu, 22 Ekim'de Paris'te satışa çıkıyor. 17 Eylül'de duyurulan satış için 22 milyon ile 30 milyon euro arasında bir değer bekleniyor; bu rakama ulaşırsa eser, Fransa'da açık artırmada satılan en pahalı tablo olacak. Tuval, sanatçının Giverny'deki son yıllarında, 1924-25'te yapılmıştı ve şu sıralar Sotheby's müzayede evinin Paris'teki salonunda ilk kez halkın karşısında.
[SPIKER] Takvimde hafta sonu için de not düşelim: 33. Muğla Uluslararası Kültür ve Sanat Şenliği 25 Eylül'de başlıyor, Bursa'da Aktopraklık Höyük'teki Arkeofest ise 26 ve 27 Eylül'de 50 farklı deneysel arkeoloji atölyesiyle ziyaretçilerini ağırlayacak.
[SPIKER] Peki bu akşamdan sonra gözümüzü hangi başlıklardan ayırmayacağız, sırayla bakalım.
[SPIKER] Birinci sırada Ankara var. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın bugün sosyal medya üzerinden duyurduğu istifa kararının ardından siyasi hareketlilik sürüyor. Yavaş, yoluna bağımsız olarak devam edeceğini açıkladı. Aynı gün Kalecik, Beypazarı, Ayaş, Şereflikoçhisar, Elmadağ, Güdül ve Polatlı belediye başkanları da partilerinden ayrıldıklarını bildirdi. Adalar Belediyesi'nde ise yönetim el değiştirdi. Önümüzdeki günlerde hem Ankara Büyükşehir'in çalışma düzenine ilişkin açıklamaları hem de parti kanadından gelecek değerlendirmeleri yakından izleyeceğiz.
[SPIKER] İkinci başlık Meclis. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yeni yasama yılı 1 Ekim Perşembe günü başlıyor. Genel Kurul saat 14.00'te özel bir oturumla toplanacak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kürsüden hitap edecek. Genel Kurul'un yeni dönemdeki ilk olağan birleşimi ise 2 Ekim'de yapılacak. Bütçe takvimi ve masadaki yasa başlıkları önümüzdeki haftanın en çok konuşulan konusu olmaya aday.
[SPIKER] Ekonomi tarafında bugün gelen veri gündemi belirledi. OECD, yani İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı, ara dönem raporunda Türkiye'nin 2026 büyüme tahminini 0,4 puan indirerek %2,7'ye çekti, 2027 tahminini ise %3,6 olarak belirledi. Aynı raporda 2026 manşet enflasyon beklentisi 3,1 puan yukarı revize edilerek %31,5'e yükseltildi. Merkez Bankası 10 Eylül'deki toplantısında politika faizini %37 seviyesinde sabit tutmuştu. Bugün Dolar TL 48,84 bandında, euro ise 55,88 civarında kapandı. Piyasaların yönünü önümüzdeki haftalarda açıklanacak enflasyon verisi belirleyecek.
[SPIKER] Dış politikada takvim New York'ta işliyor. Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu'nda liderlerin hitapları sürüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan dün kürsüye çıkmış, Güvenlik Konseyi'nin yapısına ve Gazze'deki insani duruma ilişkin mesajlar vermişti. Bugün Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'ndeki iklim etkinliği ve ikili görüşmeler öne çıktı. Gazze'de ateşkes süreci, sahadan bildirilen ihlaller ve insani yardım koridorlarının işleyişi gündemin üst sırasında kalmayı sürdürüyor. Washington ile Tahran arasındaki gerginlik de haftanın izlenecek başlıkları arasında.
[SPIKER] Spor tarafında geri sayım başladı. A Milli Futbol Takımı, UEFA, yani Avrupa Futbol Federasyonları Birliği'nin düzenlediği Uluslar Ligi'nde tarihinde ilk kez A Ligi'nde mücadele ediyor. Fransa ile oynanacak açılış maçı 25 Eylül Cuma günü saat 21.45'te Kocaeli Stadyumu'nda. Millilerin hazırlıkları bugün kapalı bir antrenmanla sürdü.
[SPIKER] Gelelim hava durumuna. Bugün yurdun batısında yağışlı bir tablo hakimdi; Meteoroloji Genel Müdürlüğü, aralarında İstanbul'un da bulunduğu 14 il için sarı kodlu uyarı yayımladı.
[SPIKER] İstanbul bugün çok bulutlu bir gökyüzüyle, aralıklı ve yer yer kuvvetli sağanağın etkisinde kaldı; en yüksek sıcaklık 17 derecede kalırken sıcaklıklar mevsim normallerinin altına indi.
[SPIKER] Ankara'da gökyüzü parçalı bulutluydu, yer yer sağanak görüldü ve gündüz sıcaklığı 22 ile 24 derece arasında ölçüldü.
[SPIKER] İzmir'de ise yağış ihtimali düşük seyretti; parçalı bulutlu havada sıcaklık 23 ile 25 derece bandında gerçekleşti.
[SPIKER] Yarına bakalım. İstanbul'da yağışın sona ermesi, havanın parçalı bulutlu ve serin geçmesi, sıcaklığın 21 derece dolayında olması bekleniyor.
[SPIKER] Ankara'da yarın az bulutlu ve parçalı bulutlu bir gün öngörülüyor, sıcaklık 20 derece civarında kalacak.
[SPIKER] İzmir'de de yarın açık ve parçalı bulutlu, yağışsız bir hava bekleniyor.
[SPIKER] Yağışlı sistem yarın Karadeniz ve Doğu Akdeniz'de etkisini sürdürecek; Orta ve Doğu Karadeniz için kuvvetli sağanak uyarısı yapıldı. Sel, su baskını, yıldırım ve dolu riskine karşı dere yataklarından uzak durulması, sürücülerin hızını düşürmesi öneriliyor.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.