Akşam Haberleri — 22 Eylül 2026

Bölüm metni

[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yirmi iki Eylül iki bin yirmi altı, Salı. Ben Pınar.

[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.

[SPIKER] Dünya ve ABD gündeminde bugün diplomasi trafiği epey yoğundu; sırasıyla aktarıyorum.

[SPIKER] Günün en çok izlenen başlığı New York'tan geldi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumunda ABD Başkanı Donald Trump kürsüye çıktı ve konuşmasının merkezine İran'la süren savaşı, Gazze için hazırlanan 20 maddelik plandaki ilerlemeyi ve Batı Yarımküre'deki Amerikan adımlarını yerleştirdi. Trump, İran'a anlaşma için her fırsatın tanındığını, buna rağmen ateşkesin ihlal edildiğini savundu ve Tahran'ın nükleer silaha ulaşmasının engellenmesinin altını çizdi. Salondaki liderler için bu konuşma, savaşın yedinci ayına girildiği bir noktada Washington'ın yol haritasını okumanın en doğrudan yoluydu. Aynı oturumda Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva da söz aldı; ülkesinin ekim ayındaki genel seçimlerine sayılı haftalar kala yaptığı konuşma dikkatle izlendi.

[SPIKER] Tahran cephesinden ise gün içinde sert bir mesaj geldi. İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu sözcüsü Hossein Mohebbi, Amerika'nın tırmandırması halinde, kendi ifadesiyle, savaşın coğrafyasının değiştirileceğini söyledi ve çatışmanın bitmediğini, uzun soluklu bir mücadeleye hazırlandıklarını belirtti. Savaşın Yemen ayağında da hareketlilik var; İran'la bağlantılı Husiler, Kızıldeniz kıyı şeridini Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun elindeki bölgelerden koparmak için stratejik yüksekliklere yönelmiş durumda. Yemen'in Suudi destekli Cumhurbaşkanı Rashid al-Alimi bu tabloyu Trump'a telefonla aktardı, ancak Washington'dan doğrudan bir destek taahhüdü gelmedi. Birleşik Krallık ise Başbakan Andy Burnham'ın açıklamasıyla sınırlı bir askeri katkı duyurdu: Kraliyet Hava Kuvvetleri, birkaç haftalığına Suudi uçaklarına havada yakıt ikmali sağlayacak. G7 dışişleri bakanları da ortak bir çağrıyla İran'dan Husilere silah akışını durdurmasını istedi.

[SPIKER] Savaşın ekonomik faturasına dönük bir girişim de masada. Trump yönetimi, çatışmalarda hasar gören enerji altyapısının yeniden inşası için 5 milyar dolarlık bir fon önerdi; sekiz Körfez ülkesinden eşit katkı gelmesi halinde toplam büyüklüğün 10 milyar dolara ulaşması hedefleniyor. Piyasalar bugün bu diplomatik sinyalleri olumlu okudu. Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının yeniden canlandırılmasına yönelik temaslar petrol fiyatlarını aşağı çekti, Amerikan borsaları rekor seviyelerin hemen altında seyretti; çip üreticilerini izleyen endeks ise üst üste altıncı gününde yükseldi.

[SPIKER] Washington bu hafta bir başka kritik ziyarete hazırlanıyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, on yıl aradan sonra ilk kez Beyaz Saray'a konuk oluyor. Trump'ın Xi'yi Andrews Hava Üssü'nde karşılaması, resmî karşılama töreninin ardından asıl ikili görüşmenin ve devlet yemeğinin perşembe günü yapılması bekleniyor. Gündemin başlığını ticaret, yapay zekâ, kritik mineraller ve Tayvan oluşturuyor. Haber kaynaklarına göre Xi, 1982 tarihli ortak bildiriye atıfla Tayvan'a silah satışlarının durdurulmasını isteyecek. Şu an onay bekleyen 14 milyar dolarlık bir silah paketi var ve Washington'ın bu satışı yıl sonuna kadar erteleme ihtimali konuşuluyor.

[SPIKER] Kuzey Atlantik'te ise haritayı değiştirecek bir anlaşma imzalandı. Trump, Amerika'nın Danimarka ve Grönland ile vardığı mutabakatla adanın güvenlik ihtiyaçlarında kalıcı bir rol üstlendiğini açıkladı. Anlaşma kapsamında iki askeri üs planlanıyor: Soğuk Savaş döneminden kalma Narsarsuaq üssü yeniden açılacak, doğu kıyısında da yeni bir tesis kurulacak. Washington bu adımı Çin ve Rusya'nın kutup bölgesindeki artan faaliyetine karşı ulusal güvenlik gerekçesiyle açıklıyor.

[SPIKER] Ukrayna'da savaş ağır bilançosuyla sürüyor. Ülkenin güneydoğusundaki sanayi bölgesine düzenlenen Rus saldırılarında 4 kişi hayatını kaybetti, binlerce abone elektriksiz kaldı; farklı bölgelerdeki vuruşlarda ise en az 5 kişi öldü. Diplomasi kanalı da işliyor: Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, İrlanda'daki Shannon Havalimanı'nda Amerikan Merkezî İstihbarat Teşkilatı Başkanı John Ratcliffe ile bir araya geldi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Trump'la yaptığı görüşmede, enerji tesislerine yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasını öngören bir moratoryum fikrini masaya yatırdı. Avrupa'da yaptırım tartışması da sürüyor; Letonya, iki Rus iş insanı Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman üzerindeki yaptırımların kaldırılması önerisini reddetti.

[SPIKER] Gazze'den ise uzun süredir gelen ilk olumlu başlıklardan biri geldi. Yüz binlerce çocuk, yaklaşık üç yıl aradan sonra ilk kez yüz yüze eğitime döndü. Ancak tablo hâlâ ağır; UNICEF, yani Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'nun verilerine göre bölgedeki okulların yüzde 98'i çatışmalarda hasar gördü ya da tamamen yıkıldı. Yeniden açılan sınıfların önemli bölümü geçici yapılarda ve vardiyalı düzende hizmet veriyor.

[SPIKER] Amerika'nın iç gündeminde ise basınla Beyaz Saray arasındaki gerilim yeni bir aşamaya geçti. ABC, CBS, NBC, CNN ve Fox News, Beyaz Saray'ın bazı kuruluşlara getirdiği akreditasyon kısıtlamasına tepki olarak başkanlık etkinliklerindeki ortak televizyon yayın havuzunu askıya aldıklarını duyurdu; yazılı basın ve fotoğraf havuzu ise çalışmayı sürdürüyor. CNN, MS NOW ve Politico konuyu yargıya taşıdı. Beyaz Saray ise buna karşılık YouTube üzerinden 7 gün 24 saat yayın yapan kendi dijital platformunu devreye aldı. Bu arada Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, veri merkezi sektörünü düzenleyen yedi yasayı onayladı; İrlanda Veri Koruma Kurumu da konum verilerinin işlenmesindeki ihlaller gerekçesiyle Google'a 403 milyon euro ceza kesti.

[SPIKER] Barış, bu kadar başlığı bir günde görmek bile yorucu. Sen bu tabloya bakınca ne okuyorsun?

[YORUMCU] Ben bugünün asıl hikâyesinin kürsüde değil, kulislerde geçtiğini düşünüyorum Pınar. Genel Kurul konuşmaları çoğu zaman pozisyon beyanıdır; asıl pazarlık ise Hürmüz üzerinden enerji akışını normalleştirme temaslarında, Körfez ülkelerinden beklenen fon katkısında ve perşembe günkü Washington görüşmesinde dönüyor. Petrol fiyatlarının diplomasi sinyaliyle gerilemesi buna güzel bir kanıt; piyasa, retoriği değil takvimi fiyatlıyor. Xi ziyaretinde Tayvan'a yönelik 14 milyar dolarlık paketin bekletilmesi ihtimali de aynı mantığın ürünü, yani tarafların hangi konuyu hangi masaya bırakacağını ayarlama çabası. Grönland anlaşmasıysa bana gündemin en kalıcı maddesi gibi görünüyor; çünkü üs kararları bir başkanlık döneminden uzun yaşar ve kutup rotalarının güvenliği önümüzdeki yılların sabit başlığı olmaya aday. Ukrayna'da enerji altyapısına dönük moratoryum fikrinin tutup tutmayacağını ise kış gelmeden anlayacağız; o başlık, sahadaki askerî dengeden çok sivillerin ısınma ve elektrik meselesi olduğu için ayrı bir aciliyet taşıyor.

[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka cephesinde bugün gerçekten hareketli bir gün yaşandı, başlıkları sırayla aktarayım.

[SPIKER] Günün en çok konuşulan gelişmesi Wall Street'ten geldi. Çip üreticisi AMD, tarihinde ilk kez 1 trilyon dolarlık piyasa değerini aştı. Şirketin hisseleri bugünkü işlemlerde yüzde 9,9 değer kazanarak 615,52 dolara çıktı. AMD böylece Nvidia, Broadcom ve Micron'un ardından bu eşiği geçen dördüncü ABD'li yonga üreticisi, genel sıralamada ise 14'üncü ABD şirketi oldu. Şirketin hisseleri 2026 başından bu yana yaklaşık yüzde 185 primlendi; yapay zeka sunucularına yönelik donanım talebi bu yükselişin ana motoru olarak gösteriliyor. Nasdaq da günü rekor seviyede kapattı.

[SPIKER] Çin cephesinde ise Alibaba, yapay zeka yatırımlarını iki koldan derinleştirdiğini duyurdu. Şirketin yarı iletken birimi T-Head tarafından geliştirilen yeni yapay zeka çipi Zhenwu V900 tanıtıldı. Üst Yönetici Eddie Wu, yeni çipin bir önceki nesil M890'a kıyasla 3 kat daha yüksek performans sunduğunu ve 500 bin çipe kadar ulaşan kümeler halinde çalışabildiğini söyledi. Aynı sunumda şirketin Qwen ekibinin, 5 trilyon ile 10 trilyon parametre arasında yeni bir model eğitmeyi planladığı açıklandı. Şu anki amiral gemisi modelin 2,4 trilyon parametreye sahip olduğu düşünülürse, hedeflenen sıçrama oldukça büyük. Duyurunun ardından Alibaba hisseleri Hong Kong'da yüzde 5'in üzerinde yükselerek yaklaşık bir ayın zirvesine çıktı.

[SPIKER] Sektörün içinden gelen bir tartışma da bugün büyümeye devam etti. Anthropic'in Üst Yöneticisi Dario Amodei'nin, 12 Eylül'de yayımladığı bir yazıyla gelişmiş yapay zeka modellerinin ilerleme hızının kontrollü biçimde düşürülmesi gerektiğini savunması sektörü ikiye böldü. Amodei, kontrolün kaybedilmesi, siber saldırı ve biyolojik kötüye kullanım gibi riskleri gerekçe göstermişti. Bu çağrıya OpenAI, Tesla, SpaceX ve Google DeepMind yönetimlerinden destek gelirken, Nvidia'nın Üst Yöneticisi Jensen Huang yeni bir yasaya ya da düzenlemeye gerek olmadığını, hız kesmeden ilerlemek gerektiğini söyledi.

[SPIKER] Türkiye'nin bu yarıştaki konumu da bugün yayımlanan bir değerlendirmeyle gündeme geldi. Dünya Bankası'nın Dünya Kalkınma Raporu 2026 verilerine dayanan analize göre, yapay zekanın omurgasını oluşturan veri merkezleri ve hesaplama altyapısı ağırlıklı olarak yüksek gelirli ülkelerdeki az sayıda şirketin elinde bulunuyor. Rapora göre gelişmekte olan ülkeler yeni veri merkezi yatırımlarından yaklaşık yüzde 40 pay alıyor; ABD'deki yapay zeka şirketlerinin ise yalnızca 2026'da 750 milyar doların üzerinde altyapı harcaması yapması bekleniyor. Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nda veri merkezi kapasitesinin 2030'a kadar en az 1 gigavata çıkarılması ve bu alanda en az 10 milyar dolarlık özel yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor. Planın kurumsal ayağında ise Ulusal Yapay Zeka Kurulu ile uygulamayı takip edecek bir Program Ofisi kuruluyor.

[SPIKER] Son olarak hukuk cephesinden bir başlık. Apple ile OpenAI arasındaki ticari sır davasında delillere erişim tartışması bugün genişledi. Apple, OpenAI'ın donanım geliştirme çalışmalarına ilişkin metal yüzey kaplamaları, güç yönetimi ve batarya işlevleriyle ilgili belirli araştırma geliştirme belgelerine hızlandırılmış biçimde erişmek istediğini mahkemeye bildirdi. Şirket ayrıca karşı tarafın uzmanlarınca incelenen adli kopyaların kendi uzmanlarınca da doğrudan değerlendirilebilmesini talep etti.

[SPIKER] Tabloyu ortaya koyduk, şimdi bir de işin arka planına bakalım. Sen ne dersin bu gidişata?

[YORUMCU] Bence bugünün asıl hikâyesi, yapay zekanın artık bir yazılım tartışması olmaktan çıkıp tamamen bir altyapı ve enerji tartışmasına dönüşmüş olması. AMD'nin 1 trilyon dolara ulaşması da, Alibaba'nın kendi çipini 500 bin çipe ölçeklenen kümeler halinde konumlandırması da aynı şeyi söylüyor: değer artık modelde değil, o modeli çalıştırabilecek donanımda ve elektrikte birikiyor. Amodei ile Huang arasındaki hız tartışmasını da bu zeminde okumak gerekiyor; çünkü frene basma çağrısı, aynı anda yüz milyarlarca dolarlık yatırım taahhüdü vermiş bir ekosistemin ticari gerçeğiyle doğrudan çelişiyor ve bu çelişki kısa vadede çözülecek gibi durmuyor. Türkiye açısından bakınca da resim net: 1 gigavat kapasite ve 10 milyar dolarlık yatırım hedefi iddialı ama gerçekçi, asıl belirleyici olan bu kapasitenin ne kadar hızlı ve ne kadar rekabetçi bir enerji maliyetiyle devreye alınabileceği olacak. Apple ile OpenAI arasındaki dava ise bize şunu hatırlatıyor: bu yarış artık sadece laboratuvarlarda değil, mahkeme salonlarında da sürüyor.

[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafında bugün gözler yine kur ve borsadaydı; sırasıyla bakalım.

[SPIKER] Borsa İstanbul güne satıcılı başladı ve BIST 100 endeksi açılışta 13.236 puana geriledi. Gün içinde satış baskısı sürdü, endeks 13.221 puan seviyesinde yüzde 0,87 değer kaybıyla işlem gördü. Önceki kapanış 13.337 puandı; yani dün toparlanan piyasa bugün kazancının bir kısmını geri verdi. Sektör endekslerinde ayrışma dikkat çekti: madencilik yüzde 3,03 ile en çok kazandıran taraftaydı, finansal kiralama ve faktoring endeksi ise yüzde 9,22 ile en sert düşüşü yaşadı. Holding endeksindeki yüzde 2,41'lik kayıp da endeksi aşağı çeken başlıklardan biri oldu.

[SPIKER] Döviz cephesinde tablo farklı değil. Dolar, serbest piyasada 48,82 lira seviyesinden işlem görerek tarihi zirvesini yeniledi, avro ise 56,03 liradan güne başladı. Dün doların satış fiyatı 48,80, avronunki 56,01 liraydı. Yani günlük hareket sınırlı kalsa da, kurdaki yukarı yönlü eğilimin kademeli biçimde sürdüğünü söylemek mümkün.

[SPIKER] Altın tarafında ise yön aşağı. Gram altın 6.780 lira bandına geriledi, çeyrek altın 10.848 liradan alıcı buldu. Uluslararası piyasada ons altın 4.344 dolar civarında dalgalandı, gün içinde 4.335 dolara kadar çekildi. Fiyatı baskılayan iki başlık var: Federal Reserve, yani Amerikan Merkez Bankası Fed'in faizleri uzun süre yüksek tutacağına dair beklenti ve enerji fiyatlarındaki sert hareket. Brent tipi ham petrol yüzde 1,65 artışla 101,66 dolara tırmandı. Piyasalar şimdi Fed yetkililerinin açıklamalarında ekim toplantısına ilişkin sinyal arıyor.

[SPIKER] Yurt içinde fon soruşturması gündemi de sürüyor. Sermaye Piyasası Kurulu, 20 Eylül tarihli kararıyla tasfiye sürecindeki yatırım fonları için öngörülen 3 aylık süreyi 6 aya çıkardı. Düzenleme, aralarında Tera, Pusula, Hedef, Pardus, Bulls, Atlas ve A1 Capital portföylerinin de bulunduğu toplam 131 fonu kapsıyor. Kurul, kararın gerekçesi olarak fonların portföy yapılarını ve piyasa koşullarını gösterdi; sürenin 6 ayı doldurmadan da tamamlanabileceği belirtildi. Kredili pozisyon tasfiyelerinin seyri ise yatırımcının bugün en yakından izlediği başlıklardan biriydi.

[SPIKER] Veri gündeminde ise olumlu bir başlık vardı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı tüketici güven endeksi eylülde yüzde 1,3 artarak 90,8'den 91,9'a yükseldi ve Temmuz 2018'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Alt kalemlere bakıldığında, gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi endeksi yüzde 3,6 artışla 108,8'e çıktı. Buna karşılık hanenin mevcut maddi durumunu gösteren alt endeks 75,3'e hafif geriledi. Dün açıklanan verilerde de reel kesim güven endeksi 102,5, imalat sanayinde kapasite kullanım oranı yüzde 74,1 olmuştu.

[SPIKER] Barış, bu tabloyu bir de senin gözünden dinleyelim.

[YORUMCU] Bence bugünün en öğretici kısmı, verilerle fiyatların farklı hikâyeler anlatması. Tüketici güveninin 8 yılın zirvesine çıkması ve harcama eğiliminin artması, hanelerin geleceğe dair karamsarlığının bir miktar azaldığını gösteriyor; ama aynı ankette bugünkü maddi durumun gerilemesi, iyileşmenin henüz cebe yansımadığını söylüyor. Borsadaki satışın kaynağı makro veri değil, büyük ölçüde fon soruşturmasının yarattığı belirsizlik; Sermaye Piyasası Kurulu'nun tasfiye süresini 6 aya çıkarması aslında zorunlu satışları yayarak piyasanın üzerindeki yükü hafifletmeyi amaçlayan teknik bir adım, kısa vadede tedirginliği tamamen dindirmese de sürecin düzenli ilerlemesi açısından anlamlı. Dış tarafta ise Fed'in sıkı duruşu ve petrolün 100 doların üzerine yerleşmesi hem altını baskılıyor hem de enflasyon patikası üzerinde yeni bir maliyet riski oluşturuyor. Önümüzdeki günlerde belirleyici olan şey, Fed'den gelecek ekim sinyali ve fon tasfiyelerinin ne kadar sakin bir zeminde tamamlanacağı olacak.

[SPIKER] Türkiye gündemine geçiyoruz, başlıklar yoğun. Günün en sarsıcı haberiyle başlayalım: Manisa'nın Turgutlu ilçesinde bir meslek lisesinin önünde sabah saatlerinde silahlı saldırı düzenlendi. Saat 08.00'e doğru, aynı okulun 9. sınıfında okuyan 15 yaşındaki bir öğrenci, av tüfeğiyle okul çıkışındaki kalabalığa ateş açtı. İlk açıklamalarda 8 olarak duyurulan yaralı sayısı gün içinde 11'e yükseldi, 3 öğrencinin durumunun kritik olduğu bildirildi.

[SPIKER] Saldırının ardından kaçan şüpheli, güvenlik güçleri tarafından kısa sürede yakalandı. Soruşturma kapsamında şüphelinin annesi, babası ve dedesi de gözaltına alındı; tüfeğin nasıl temin edildiği araştırılıyor. İçişleri ve Milli Eğitim bakanlıkları olaydan hemen sonra harekete geçti. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, ülke genelinde okulların tek tek gözden geçirildiğini, okul güvenliğine dair yeni tedbir paketinin yolda olduğunu açıkladı. Yaralı öğrencilerden birinin taburcu edildiği, diğerlerinin tedavisinin sürdüğü öğrenildi.

[SPIKER] Dış politikada gözler New York'ta. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bugün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na hitap etti; bu, kürsüden yaptığı 16. konuşma oldu. Bu yılki Genel Kurul, güveni yeniden inşa etme ve herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler teması etrafında toplanıyor. Türkiye'nin mesajlarının ağırlık merkezinde Gazze'deki insani durum, Filistin'in devlet olarak tanınması süreci ve uluslararası sistemin işleyişine dönük reform çağrısı vardı. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, Sudan, iklim krizi ve yapay zekânın küresel yönetişimi de gündem maddeleri arasındaydı.

[SPIKER] Erdoğan, eşi Emine Erdoğan ile birlikte, ABD Başkanı Donald Trump ve eşi Melania Trump'ın devlet ve hükümet başkanları onuruna verdiği resepsiyona da katıldı. Cumhurbaşkanı'nın 20-23 Eylül'ü kapsayan ABD programı kapsamında yarın Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin iklim etkinliğinde konuşması bekleniyor. Ankara'da ise Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu toplantısına başkanlık etti.

[SPIKER] İç siyasette ana muhalefet cephesindeki yeniden yapılanma sürüyor. Temmuz ayında Özgür Özel ve 91 milletvekilinin partiden ayrılıp yeni bir siyasi hareket kurmasının ardından, Cumhuriyet Halk Partisi'nde genel başkanlık görevini Kemal Kılıçdaroğlu yürütüyor. Parti, geçtiğimiz hafta Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararına yaptığı temyiz başvurusunu geri çekti; gerekçe olarak davanın taraflarının değişmesi ve olağan kurultay takviminin işlemeye başlaması gösterildi. Kurultay Hazırlık Komisyonu'nun takvimine göre üye listelerinin Yargıtay'a sunulması işlemi dün tamamlandı. Kurultay sürecine ilişkin ceza boyutundaki dava ise geçtiğimiz hafta verilen kararla 21 Ekim'e ertelendi.

[SPIKER] Yargı gündeminde İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmaları öne çıkıyor. 51'i tutuklu olmak üzere 435 sanığın yargılandığı ana dava, Silivri'deki Marmara Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü'nde bugün 84. gününe girdi; savunmalar her gün 20 sanık usulüyle alınıyor ve ikinci celsenin eylül sonunda tamamlanması planlanıyor. Bugün ayrıca tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun Beylikdüzü Belediye Başkanlığı dönemine ilişkin, görevi kötüye kullanma iddiasıyla açılan ve 12 sanığın yargılandığı dava da aynı kampüste görülmeye başlandı. Duruşmanın Büyükçekmece'den Silivri'ye taşınma gerekçesi olarak salon kapasitesinin yetersizliği gösterildi. Başka bir dosyada ise Devlet Hava Meydanları İşletmesi eski daire başkanlarından Mehmet Cemil Acar, rüşvet ve yolsuzluk iddialarıyla tutuklu yargılandığı davada tahliye edildi.

[SPIKER] Meclis cephesinde takvim netleşiyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Ekim'de yeni yasama yılına başlayacak. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, açılışın ardından terörsüz Türkiye süreci için yeni bir izleme komisyonunun kurulacağını duyurdu. Mecliste grubu bulunan tüm partilerin katılımıyla oluşturulacak yapının, süreci adım adım takip etmesi ve denetlemesi öngörülüyor. Sürecin hukuki çerçevesini oluşturan 12 maddelik teklif, ağustos ayında Adalet Komisyonu'ndan geçmişti; Genel Kurul takvimi yeni yasama yılının ilk gündem maddeleri arasında yer alıyor.

[SPIKER] Ekonomiye gelirsek, tablo iki başlıkta özetlenebilir. Döviz tarafında rekor serisi sürüyor: dolar bugün 48,82 liraya kadar çıkarak tarihi zirvesini yeniledi, euro 56,07 lira, sterlin 65,38 lira seviyesinde işlem gördü. Kurdaki yıllık değişim yüzde 18'e yaklaşmış durumda. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, eylül toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tuttu; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 olarak korundu. Kurul, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma halinde duruşun sıkılaştırılacağı mesajını yineledi. Brüt uluslararası rezervlerin 4 Eylül itibarıyla 184,2 milyar dolara yükseldiği bildirildi.

[SPIKER] Hane halkı tarafında ise beklenmedik bir iyileşme var. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı tüketici güven endeksi, ağustostaki 90,8 seviyesinden yüzde 1,3 artışla eylülde 91,9'a çıktı ve Temmuz 2018'den bu yana en yüksek değerine ulaştı. Alt kalemlere bakıldığında hanenin mevcut maddi durumu 75,3 ile neredeyse yatay seyrederken, gelecek 12 aya dönük beklenti 93,7'ye yükseldi. En dikkat çekici artış dayanıklı tüketim mallarına harcama eğiliminde: bu endeks 105,1'den 108,8'e tırmandı. Merkez Bankası bugün ayrıca finansal kesim dışındaki firmaların temmuz ayı döviz varlık ve yükümlülük verilerini paylaşıyor.

[SPIKER] Barış, epey yüklü bir gündem oldu; sende hangi başlık öne çıktı?

[YORUMCU] Açıkçası gün boyu aklımdan çıkmayan Turgutlu oldu Pınar, çünkü orada bir güvenlik zafiyetinden çok bir yaş ve erişim sorunu var: 15 yaşındaki bir çocuğun evdeki av tüfeğine ulaşabilmesi, meselenin okul kapısından önce başladığını gösteriyor, dolayısıyla ailenin gözaltına alınması hukuken de sosyolojik olarak da sürecin merkezinde duracak. Siyaset tarafında ise ilginç bir eşzamanlılık izliyoruz: bir yanda ana muhalefet kendi örgütsel meşruiyetini kurultay takvimiyle yeniden kurmaya çalışıyor, öte yanda Meclis 1 Ekim'de terörsüz Türkiye için bütün partileri aynı komisyonda buluşturmaya hazırlanıyor. Yani muhalefetin içerideki dağınıklığı, aslında en fazla uzlaşma gerektiren dosyanın tam da masaya geleceği döneme denk düşüyor; bu, sürecin temsil gücü açısından üzerinde durulması gereken bir denklem. Ekonomide ise rakamlar birbiriyle çelişir gibi duruyor ama değil: kurdaki rekor, faizdeki sabit duruşun kurdan ziyade enflasyonun ana eğilimine odaklandığını, tüketici güvenindeki 8 yılın zirvesi ise vatandaşın kısa vadeli beklentisinin sabırla iyileşmeye başladığını söylüyor. Kritik soru şu: harcama eğilimindeki bu canlanma, dezenflasyon patikasını hızlandıracak mı, yoksa talep tarafından yeniden baskı mı yaratacak, önümüzdeki iki ayın verileri bunu gösterecek.

[SPIKER] Spor gündemine geçiyoruz; Süper Lig'de 6. hafta tamamlandı ve lig milli araya girdi. Kadıköy'de oynanan maçta Fenerbahçe, Eyüpspor'u 8-0 yenerek sezonun en farklı skorlarından birine imza attı. Karşılaşmada Vedat Muriqi 4 gol kaydetti; Mason Greenwood 2, Matteo Guendouzi ve İrfan Can Kahveci ise birer golle skora katkı verdi. Sarı lacivertliler ilk yarıyı 5-0 önde kapatmıştı.

[SPIKER] Haftanın diğer öne çıkan sonucu Trabzon'dan geldi. Papara Park'ta oynanan maçta Trabzonspor, Galatasaray'ı 4-0 mağlup etti. Mohamed Salah 4, 44 ve 80. dakikalarda attığı gollerle hat-trick yaparken, bir golü de Noah Saviolo kaydetti. Konuk ekipte teknik direktör Okan Buruk 72. dakikada kırmızı kart gördü, Lesley Ugochukwu ise 85. dakikada VAR incelemesinin ardından oyun dışında kaldı.

[SPIKER] Puan durumunda tablo oldukça sıkışık. Beşiktaş'ı sahasında 3-2 yenen Amed Sportif Faaliyetler 13 puanla liderliğe yükseldi ve averajla Galatasaray'ın önünde yer aldı. Beşiktaş ve Kocaelispor 12'şer puanla takipte, Alanyaspor ise 11 puanda. Haftanın diğer sonuçlarında Başakşehir, Gençlerbirliği'ni 4-0 yendi; Kasımpaşa ile Konyaspor 0-0 berabere kaldı.

[SPIKER] Lig arasında gözler A Milli Takım'a çevrildi. Teknik direktör Vincenzo Montella, UEFA, yani Avrupa Futbol Federasyonları Birliği'nin düzenlediği Uluslar Ligi maçları için 29 kişilik aday kadroyu açıkladı. Kadroya ilk kez çağrılan isimler İlhan Fakılı, Bartuğ Elmaz, Adil Demirbağ ve Melih Kabasakal oldu. Ay yıldızlılar 25 Eylül'de Fransa'yı ağırlayacak, 28 Eylül'de ise İtalya ile karşılaşacak.

[SPIKER] Basketbolda sezonun ilk kupası bu akşam sahibini buluyor. 39. Erkekler Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda geçen sezonun şampiyonu Fenerbahçe Beko ile ikincisi Beşiktaş, Sinan Erdem Spor Salonu'nda saat 20.00'de karşı karşıya gelecek. Maç TRT 1 ekranlarından canlı yayınlanacak. İki takım bu organizasyonda daha önce yalnızca bir kez karşılaşmış, geçen yılki finali Fenerbahçe Beko 85-83 kazanmıştı.

[SPIKER] Voleybolda ise CEV, yani Avrupa Voleybol Konfederasyonu'nun düzenlediği Erkekler Avrupa Şampiyonası'nda çeyrek final heyecanı bugün başlıyor. Fransa ile Romanya, ardından Polonya ile Almanya parkeye çıkıyor. Son çeyrek finalist biletlerini alan Belçika, Çekya'yı 3-1; Slovenya ise Sırbistan'ı 3-0 mağlup etmişti. İtalya ve Finlandiya'nın eşleştiği diğer çeyrek final maçları yarın oynanacak.

[SPIKER] Kültür ve sanat cephesinde bugün oldukça hareketli bir gündem var; İstanbul'dan Kopenhag'a uzanan başlıklarla devam ediyoruz.

[SPIKER] Çağdaş sanatın İstanbul'daki en büyük buluşması Contemporary Istanbul, 21. edisyonuyla bu akşam kapılarını aralıyor. Tersane İstanbul'da düzenlenen fuarın açılış resepsiyonu bugün yapılıyor; davetli ön gösterimi yarın, genel ziyarete açık günler ise 24-27 Eylül'de. Bu yıl 16 ülkeden 70 galeri, 736 sanatçı ve 1.372 eser Haliç kıyısındaki tarihi alanda sanatseverlerle buluşacak. 22 galeri organizasyona ilk kez katılıyor, Asya sahnesine ayrılan özel bölüm ve genç galerilere açılan program da bu yılın öne çıkan başlıkları arasında.

[SPIKER] Sinema tarafında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteklediği Türkiye Sinema Festivali'nin ikincisi için geri sayım başladı. 26 ve 27 Eylül'de 75 ilde yaklaşık 1.500 salonda 17 yerli ve yabancı film gösterime girecek; bilet fiyatı ülke genelinde 90 lira olarak sabitlendi. Geçen yıl düzenlenen ilk festivali 780 binden fazla seyirci izlemişti.

[SPIKER] Yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarında yeni bir iade süreci daha tamamlandı. Boubon Antik Kenti'nden çıkarılan Roma İmparatoru Septimius Severus'a ait bronz portre ile Düver bölgesinden 48 pişmiş toprak mimari levha Danimarka'dan Türkiye'ye dönüyor. Eserleri elinde bulunduran Ny Carlsberg Glyptotek, yani Kopenhag'daki Glyptotek Müzesi, teslim öncesinde konuyla ilgili özel bir sergi düzenledi; süreç iki ülke arasında ortak sergi ve bilimsel araştırma iş birliğine dönüştü. Dosya, geçtiğimiz hafta Cenevre'de UNESCO iş birliğiyle yapılan bölgesel diyalog toplantısında örnek uygulama olarak aktarıldı.

[SPIKER] Müzikte ise 6. İstanbul Uluslararası Oda Müziği Festivali final haftasına girdi. Kurucusu ve genel sanat yönetmenliğini viyolonselci Nil Kocamangil'in üstlendiği festival, Kadıköy'deki Süreyya Operası'nda 24 Eylül'e kadar sürüyor; konserlerin yanı sıra ücretsiz ustalık sınıfları ve söyleşiler de programda yer alıyor.

[SPIKER] Başkentte de yoğun bir akşam yaşanıyor. Ankara Kültür Yolu Festivali kapsamında bugün üç ayrı müzik etkinliği var; CSO Ada Ankara'da Yeşilçam'ın unutulmaz film müzikleri seslendiriliyor. Oran Açıkhava Sahnesi'nde ise Sadık Şendil'in klasikleşen oyunu 7 Kocalı Hürmüz, müzikal uyarlamasıyla saat 21'de izleyici karşısına çıkıyor.

[SPIKER] Peki, bu akşamdan itibaren ve önümüzdeki günlerde nelere bakacağız, kısaca sıralayalım.

[SPIKER] Gözler bu akşam New York'ta. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki hitabı Türkiye saatiyle 18.30 sıralarında bekleniyor; bu, Erdoğan'ın kürsüden 16. konuşması olacak. Konuşmanın ardından ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelmesi ihtimali üzerinde duruluyor. Ankara'nın masaya taşıması beklenen başlıklar arasında Gazze'deki ateşkes süreci, Filistin'in tanınması, savunma sanayii iş birliği ve iki ülke arasındaki ticaret hedefi yer alıyor. Genel Kurul'un yüksek düzeyli haftası boyunca liderlerin konuşmaları da izlenmeye devam edecek.

[SPIKER] Yurt içinde Manisa Turgutlu'da bir mesleki ve teknik Anadolu lisesinin yakınında sabah saatlerinde düzenlenen silahlı saldırıya ilişkin adli ve idari soruşturma sürüyor. Saldırıda bir öğrenci hayatını kaybetti, yaralanan öğrencilerin tedavisi hastanelerde devam ediyor; şüpheli gözaltına alındı. Önümüzdeki günlerde okul çevrelerindeki güvenlik tedbirlerinin nasıl güncelleneceği ve konunun Meclis'e taşınıp taşınmayacağı takip edilecek başlıklar arasında.

[SPIKER] Ekonomide bugün açıklanan veride tüketici güven endeksi eylülde yüzde 1,3 artarak 91,9'a çıktı; bu, Temmuz 2018'den bu yana görülen en yüksek seviye. Merkez Bankası ise finansal kesim dışındaki firmaların temmuz ayı döviz varlık ve yükümlülüklerini paylaştı; reel sektörün net döviz açığı 210,8 milyar dolarla rekor bölgede. Piyasalarda dolar kuru 48,82 lira çevresinde, gram altın 6.778 lira seviyesinde işlem gördü. Brent petrolde varil başına 100 dolar sınırı yakından izleniyor.

[SPIKER] Hafta boyunca veri trafiği yoğun. Yarın Merkez Bankası'nın sektörel enflasyon beklentileri anketi, perşembe günü ise haftalık para ve banka istatistikleri açıklanacak. Küresel tarafta Amerika Birleşik Devletleri, Euro Bölgesi, Almanya ve İngiltere'den gelecek öncü imalat ve hizmet verileriyle büyüme ve tüketici güveni rakamları öne çıkıyor.

[SPIKER] Dış hatta bir diğer başlık enerji. Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki gerilimde Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği sınırlı seyrediyor, yeni diplomatik temas arayışları sürüyor. Suudi Arabistan'ın doğu ile batıyı bağlayan petrol boru hattının bu hafta yeniden devreye alınması bekleniyor; bu da fiyatlar üzerinde etkili olabilir.

[SPIKER] Sporda bu akşam basketbolda Cumhurbaşkanlığı Kupası finali oynanıyor. Cuma günü ise A Milli Futbol Takımı, UEFA Uluslar Ligi'ndeki ilk maçında Kocaeli'de Fransa'yı ağırlayacak; karşılaşma saat 21.45'te başlayacak. Meteoroloji ise yeni haftada sıcaklıkların düşeceğini, yer yer sağanağın etkili olacağını bildiriyor.

[SPIKER] Şimdi hava durumuna geçelim; bugün yurdun batısında yağış ve serinleme öne çıktı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bugün için Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Edirne, İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova, Düzce ve Zonguldak olmak üzere 11 il için sarı kodlu kuvvetli yağış uyarısı yayımladı.

[SPIKER] Kurumun verilerine göre yağışlar Marmara'nın güney ve doğusu ile Tekirdağ, Düzce, Zonguldak ve Bartın çevresinde yerel olarak kuvvetli; 12 saatte metrekareye 21 ila 60 kilogram yağış düşmesi bekleniyor. Sıcaklıklar ülkenin batısında 2 ila 4 derece azalıyor, rüzgâr Marmara'nın güneybatısı ve Kuzey Ege kıyılarında yer yer 40 ila 60 kilometre hızla esiyor.

[SPIKER] İstanbul'da bugün en yüksek sıcaklık 23 derece, hava çok bulutlu ve aralıklı sağanak yağışlı; yarın yağış sürerken sıcaklık 19 derece civarına geriliyor.

[SPIKER] Ankara'da bugün sıcaklık 14 ile 26 derece arasında seyrediyor, öğleden sonra sağanak bekleniyor; yarın yağışlı havayla birlikte sıcaklık 18 ila 19 dereceye iniyor.

[SPIKER] İzmir'de bugün 19 ile 29 derece aralığında bir hava var ve öğleden sonra sağanak etkili oluyor; yarın sıcaklık 22 derece dolayına düşüyor, yağış ihtimali devam ediyor.

[SPIKER] Yetkililer, sel, su baskını, yıldırım ve ulaşımda aksama riskine karşı vatandaşları dikkatli olmaya çağırdı.

[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.