2026-09-18 · 39 dk
Trump'ın İran savaşında "büyük bir karar" eşiğinde olduğunu söylemesi, BM Genel Kurulu öncesi yoğunlaşan Körfez diplomasisi ve Suudi Arabistan'a F-35 satışı dünya gündeminin başındaydı; İsveç seçimlerinden dar bir muhalefet zaferi çıkarken Avrupa Komisyonu Ukrayna'ya 3,3 milyar euroluk kaynak aktardı. Türkiye'de SPK'nın 7 portföy şirketinin fonlarını işleme kapatıp 131 fonu tasfiye etmesi piyasaların ana konusuydu; CHP İstanbul İl Başkanlığı'ndaki kayyum kararı kaldırıldı, Şimşek dalgalanmanın sistemik olmadığını vurguladı. Teknolojide Huawei'nin yeni Ascend çip takvimi ve OpenAI'ın sponsorlu asistan denemesi öne çıkarken, sporda Beşiktaş Avrupa Ligi'ne Marsilya'yı 4-1 yenerek başladı.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün on sekiz Eylül iki bin yirmi altı, Cuma. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Dünya ve ABD gündemine geçiyoruz; bugünün başlıkları ağırlıklı olarak Ortadoğu'dan ve Washington'dan geliyor.
[SPIKER] Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, dün Amerikan haber sitesi Axios'a verdiği röportajda İran savaşında kritik bir eşiğe yaklaştığını söyledi. Yaklaşık 7 aydır süren çatışmada geniş çaplı saldırıları yeniden başlatıp başlatmayacağına ilişkin olarak "önümde büyük bir karar var" ifadesini kullanan Trump, bu kararın zamanlamasını ara seçimlerle ilişkilendirmeyi reddetti. Aynı gün gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, savaşta "umarım sona doğru" gidildiğini, Tahran yönetimiyle doğrudan temas kurulduğunu da söyledi; ancak bu temasın kapsamına ve düzeyine dair ayrıntı vermedi. Savaşın bölgesel ayağında ise Suudi Arabistan ile Husiler arasında karşılıklı saldırılar sürüyor; Suudi sivil savunma birimleri, Taif üzerinde düşürülen bir insansız hava aracının enkazından kaynaklanan ilk can kaybını duyurdu. Birleşmiş Milletler ise yalnızca son 2 hafta içinde 112 bin Yemenlinin yerinden edildiğini açıkladı.
[SPIKER] Bu tablo, gelecek hafta New York'ta toplanacak BM Genel Kurulu'nu da doğrudan ilgilendiriyor. Trump'ın salı günü Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman liderleriyle bir araya gelmesi bekleniyor; bu görüşmenin savaşın bir sonraki aşamasında diplomasiye mi yoksa askeri baskıya mı ağırlık verileceğini belirlemesi öngörülüyor. Bu arada ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan'a 48 adet F-35 savaş uçağı satışında bir sonraki adıma geçti; istihbarat birimlerinin bu teknolojinin üçüncü ülkelerin eline geçebileceği yönündeki uyarılarına rağmen süreç ilerliyor.
[SPIKER] Diplomatik cephede Washington'ın müttefiklerinden beklediği desteği her kapıda bulamadığı görülüyor. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, ülkesinin İran savaşında ABD'ye asker ya da askeri teçhizat göndermeyeceğini açıkladı; buna karşılık ticari gemilerin korunması için deniz kuvvetlerinin görev alanının genişletilmesinin değerlendirildiğini belirtti. BM Güvenlik Konseyi'nde ise Rusya ve Çin, İran'a yönelik nükleer yaptırımları izleyen uzman heyetinin görev süresini uzatmayı öngören ABD tasarısını veto etti. Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı, İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian'ın da aralarında bulunduğu çekirdek heyete Genel Kurul için vize verdi. Genel Kurul ayrıca, ABD'nin itirazına rağmen Filistin Devlet Başkanı Mahmoud Abbas'ın toplantıya video bağlantısıyla hitap etmesine izin veren kararı kabul etti.
[SPIKER] ABD'de iç siyasette ise savaşın hukuki dayanağı tartışması Kongre'ye taşındı. Kentucky Temsilcisi, Cumhuriyetçi Thomas Massie, Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında 8 maddelik bir azil önergesi verdi. Massie, Kongre'nin yetkilendirmesi olmadan 90 günden uzun süredir çatışmaların sürdürülmesinin War Powers Resolution, yani Savaş Yetkileri Yasası'na aykırı olduğunu savunuyor. Önerge ayrıcalıklı statüde olduğu için Temsilciler Meclisi'nde oylamaya zorlanabiliyor; ancak Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Meclis'te kabul edilme ihtimali düşük görülüyor.
[SPIKER] Atlantik'in iki yakası arasında ticaret gerilimi de yeniden alevlendi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in 16 Eylül'de Strazburg'da yaptığı yıllık Birlik Durumu konuşmasında Kanada'yı birliğin ilk ortak üyesi yapma önerisini açıklaması, Washington'da sert karşılık buldu. Trump bu öneriyi "gülünç" diye niteledi ve düşmanca bir adım olarak gördüğü takdirde Avrupa'ya çok ağır gümrük vergileri getirebileceğini ya da birçok kalemde ticareti durdurabileceğini söyledi. Fransa'nın Avrupa işlerinden sorumlu Bakanı Benjamin Haddad ise Avrupalıların siyasi ve jeopolitik yönelimini belirlemenin ABD'ye ya da bir başkasına düşmediği yanıtını verdi.
[SPIKER] Avrupa'nın kuzeyinde ise sandıktan çok dar bir sonuç çıktı. İsveç'te 349 sandalyeli Riksdag, yani ülke parlamentosu için yapılan seçimin kesin sonuçlarına göre merkez sol muhalefet bloku 176, iktidardaki sağ blok 173 sandalye kazandı. 10,6 milyon nüfuslu ülkede iki bloku ayıran farkın yaklaşık 50 bin oyda kaldığı bildirildi. Başbakan Ulf Kristersson sonuçların açıklanmasının hemen ardından görevinden ayrılacağını duyurdu; muhalefet lideri ve eski Başbakan Magdalena Andersson ise seçmenin bölünme yerine bütünlükten yana oy kullandığını söyledi.
[SPIKER] Ukrayna cephesinde ise Avrupa'dan yeni bir mali destek geldi. Avrupa Komisyonu, füze ve insansız hava aracı alımı için Ukrayna'ya 3,3 milyar euroluk kaynağı bugün aktaracağını açıkladı; von der Leyen, Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından daha fazlasının geleceğini belirtti. Karar, Rusya'nın başkent Kiev'e düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırısında en az 20 kişinin yaralandığı, bir eğitim kurumunun hasar gördüğü gecenin hemen ardından geldi. Polonya Başbakanı Donald Tusk ise Rusya'nın, Ukrayna'yı destekleyen NATO ülkelerine yönelik örtülü saldırılar planladığı uyarısında bulundu. Avrupa Komisyonu'nun, 150 milyar euro büyüklüğündeki SAFE savunma finansman programından artan kaynakları ortak hava ve füze savunma projelerine yönlendirmeyi değerlendirdiği de belirtiliyor.
[SPIKER] Barış, bu kadar çok başlığın aynı haftaya sığması pek tesadüf gibi durmuyor; sen ne dersin?
[YORUMCU] Haklısın, hepsinin ortak paydası bir takvim: gelecek hafta BM Genel Kurulu toplanıyor ve taraflar o masaya mümkün olan en güçlü pozisyonla oturmak için bugünlerde açık açık kartlarını diziyor. Trump'ın aynı gün içinde hem savaşın sonuna yaklaşıldığını hem de çok büyük bir kararın eşiğinde olduğunu söylemesi bir çelişkiden çok, belirsizliği bilinçli olarak korumaya dayalı bir pazarlık yöntemi gibi okunabilir; ama bu yöntemin bedeli enerji fiyatlarında ve deniz taşımacılığı sigortalarında oluşan risk primiyle bölgedeki herkese yansıyor. Güney Kore'nin asker göndermeme kararı ile Suudi Arabistan'a F-35 satışının aynı güne denk gelmesi de şunu gösteriyor: Washington artık müttefiklerinden siyasi ortaklık yerine giderek daha çok ticari ve teknolojik bağ üzerinden destek arıyor, çünkü birincisi eskisi kadar kolay temin edilemiyor. Avrupa tarafında ise ticaret ile güvenlik tamamen iç içe geçmiş durumda; Kanada tartışması aslında bir üyelik meselesi değil, Avrupa'nın kendi dış politikasını Washington'dan bağımsız kurup kuramayacağı sorusunun test edilmesi, İsveç'teki 3 sandalyelik fark da bu kararları alacak hükümetlerin ne kadar kırılgan zeminlerde durduğunu hatırlatıyor. Türkiye açısından bakarsak, hem Körfez'deki diplomasi trafiği hem Karadeniz ve Ukrayna hattındaki savunma sanayii hareketliliği doğrudan ilgi alanımızda; önümüzdeki hafta New York'tan çıkacak sonuç, bizim enerji faturamızdan ihracat rotalarımıza kadar geniş bir alanı etkileyecek gibi görünüyor.
[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka cephesinde bugün hareketli bir gün yaşandı; sırayla bakalım.
[SPIKER] Günün en çok konuşulan başlığı Çin'den geldi. Huawei, Şanghay'da 17-19 Eylül tarihleri arasında düzenlenen Huawei Connect 2026, yani şirketin yıllık teknoloji konferansında, yapay zeka çiplerine dair yol haritasını açıkladı. Dönüşümlü yönetim kurulu başkanı David Wang, Ascend 960DT modelinin 2027'nin ilk çeyreğinde, Ascend 960PR modelinin ise aynı yılın üçüncü çeyreğinde sahaya çıkacağını duyurdu. Şirket ayrıca çok sayıda çipi tek bir sistem gibi çalıştırmayı amaçlayan UnifiedBus adlı bağlantı teknolojisini de geliştirmeyi sürdürüyor. Bu adımlar, Amerika Birleşik Devletleri'nin Çin'in gelişmiş çiplere erişimini kısıtlayan ihracat denetimlerini sürdürdüğü bir dönemde atılıyor ve doğrudan Nvidia'nın hakim olduğu alanı hedefliyor.
[SPIKER] İkinci başlık reklam dünyasını yakından ilgilendiriyor. OpenAI, 16 Eylül'de ChatGPT üzerinde Sponsored Agents, yani sponsorlu yapay zeka asistanları denemesini başlattığını açıkladı. Kullanıcı karşısına çıkan reklam artık sadece bir bağlantı değil; isterse markanın kendi yapay zeka asistanıyla, açıkça etiketlenmiş bir sohbete girip soru sorabiliyor. Şirket bu kapsamda müşteri yönetimi tarafında HubSpot ile, e-ticaret tarafında ise Shopify ile ilk ortaklıklarını duyurdu. OpenAI'ın reklam işinin 200 günden kısa sürede 1 milyar dolarlık yıllıklandırılmış gelir seviyesine ulaştığı bildiriliyor.
[SPIKER] Türkiye'den önemli bir veri güvenliği gelişmesi var. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, yani KVKK, dün tasarım platformu Canva'ya ilişkin bir veri ihlali bildirimi yayımladı. Kuruma yapılan bildirime göre ihlal, Canva'nın ana sunucularına yönelik doğrudan bir saldırıdan değil, şirketin veri işleme süreçlerinde kullandığı üçüncü taraf bir araca yetkisiz erişimden kaynaklandı. Türkiye'de faaliyet gösteren 424 kurum ve kuruluşun etkilendiği belirtilirken, çalışanların ad ve soyadları, kurumsal e-posta adresleri, iş telefonları ve şirketlerin platformla paylaştığı sözleşme ve fatura türü yazışmalar sızan veriler arasında. Kurul, etkilenen gerçek kişi sayısının henüz netleşmediğini kaydetti.
[SPIKER] Sektörde bir de felsefi görünen, ama sonuçları son derece pratik olan bir tartışma başladı. Microsoft AI'ın üst yöneticisi Mustafa Suleyman, 16 Eylül'de kendi sitesinde yayımladığı "A Warning About Model Welfare", yani "Model Refahı Üzerine Bir Uyarı" başlıklı yazısında, yapay zeka sistemlerinin bilinçli olmadığını, hissetmediğini ve kendine ait tercihleri bulunmadığını savundu. Suleyman'ın asıl itirazı Anthropic'in yaklaşımına; modele kendi ahlaki konumunun belirsiz olabileceğini öğretmenin, ileride bu sistemleri denetlemeyi ve gerektiğinde kapatmayı zorlaştıracağını öne sürdü. Buna karşılık Google DeepMind de bu hafta, şirket içi politika tartışmalarını bir çatı altında toplamayı amaçlayan yeni bir enstitü kurduğunu duyurdu.
[SPIKER] Son olarak yönetişim tarafı. İrlanda Maliye Bakanı Simon Harris, bugün yaptığı açıklamada küresel bir yapay zeka kurumunun son derece faydalı olacağını söyledi. Bu çağrı, sektör liderlerinin denetim mekanizmalarını tartıştığı bir haftaya denk geldi. OpenAI cephesinde ise Sam Altman, geçenlerde şirketin 2026'da halka arza gitmesinin yerinde olmayacağını belirtmiş, gerekçe olarak güvenlik risklerindeki artışa işaret etmişti. Altman dün sosyal medyadan yeni bir ürün duyurusunun sinyalini verdi; şirketin geliştirici konferansı DevDay ise 29 Eylül'de San Francisco'da toplanıyor.
[SPIKER] Barış, bu tabloyu bir araya koyunca sen ne görüyorsun?
[YORUMCU] Aslında hepsi aynı hikâyenin farklı yüzleri Pınar. Bir tarafta Huawei'nin çip takvimi var; yani jeopolitik baskı altında kalan bir sanayi, kısıtlamayı kendi tedarik zincirini kurmak için bahane olarak kullanıyor, bu da 2027'ye doğru ikiye bölünmüş bir donanım dünyası anlamına geliyor. Diğer tarafta OpenAI'ın reklam hamlesi, bu teknolojinin artık bir araştırma projesi değil, gelir hedefi olan bir ticari mecra olduğunu açıkça gösteriyor; sohbetin kendisi satış alanına dönüşünce, kullanıcıya verilen tavsiyenin ne kadarının tarafsız olduğu sorusu kaçınılmaz hale geliyor. Canva örneği ise şunu hatırlatıyor: Bugün riskin büyük kısmı ana sistemlerde değil, zincirin üçüncü taraf halkalarında birikiyor ve kurumların kendi verisini nereye emanet ettiğini bilmesi artık bir uyum meselesinden çok bir güvenlik meselesi. Suleyman'ın açtığı tartışmayı da soyut bulmuyorum; sistemlerin nasıl tanımlandığı, yarın hangi kuralla denetleneceğini belirleyecek. Bence günün asıl mesajı şu: Teknoloji tarafındaki hız artıyor, kural tarafı ise henüz aynı hızda koşamıyor ve bu makas kapanmadığı sürece hem şirketler hem de devletler tepkisel davranmak zorunda kalacak.
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafında bugün gözler tek bir başlıktaydı: fon piyasasındaki çalkantı ve buna karşı atılan adımlar.
[SPIKER] Sermaye Piyasası Kurulu, dün akşam yayımladığı bültenle Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls portföy yönetim şirketlerinin TEFAS'ta işlem gören tüm fonlarını işleme kapattı; 131 fon için de tasfiye kararı alındı. Kurulun açıklamasına göre bu fonlarda yaklaşık 515 bin yatırımcının parası bulunuyor ve söz konusu portföylerin toplam büyüklüğü 827 milyar lira seviyesinde. Tasfiye sürecinde yatırımcılara ödemelerin iki kamu bankası aracılığıyla yapılacağı bildirildi.
[SPIKER] Süreç, dün sabah borsa açılmadan önce toplanan Finansal İstikrar Komitesi'nin gündemindeydi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bugün yaptığı açıklamada dalgalanmanın sınırlı sayıda portföy yönetim şirketinin yönettiği fonlardaki kredi ve likidite sorunlarından kaynaklandığını, genele yayılmış sistemik bir risk bulunmadığını söyledi. Şimşek, Türkiye'de toplam 2.038 fon bulunduğunu, sorunun 131 fonla sınırlı kaldığını ve piyasanın yüzde 90'ının sağlıklı işlemeye devam ettiğini belirtti. Bakan ayrıca risk algısı yükselseydi CDS priminin artacağını, oysa primin bir miktar gerilediğini vurguladı.
[SPIKER] Merkez Bankası da likidite tarafında devreye girdi. Komite toplantısının ardından piyasadaki likidite dengesini gözeten banka, 5 ayrı repo ihalesiyle toplam 7 milyar liralık fonlama açtı; amacın lira varlıklardaki istikrarı desteklemek olduğu ifade edildi.
[SPIKER] Borsa İstanbul'da tablo dalgalıydı. Dün yüzde 2,95 yükselerek 13.509,76 puandan kapanan BIST 100 endeksi, haftanın son gününe yüzde 1,13 düşüşle başladı ve gün içinde 13.283 puan seviyesine kadar geriledi; kayıp bir ara yüzde 1,67'yi buldu. Holding endeksi yüzde 2,48, bankacılık endeksi yüzde 0,30 değer kaybederken, en sert düşüş yüzde 9,33 ile finansal kiralama ve faktoring endeksinde görüldü. Sektörler arasında günü artıda geçirmeyi başaran tek grup ise yüzde 0,40 ile madencilik oldu.
[SPIKER] Kur ve altın cephesinde hareket sürüyor. Serbest piyasada dolar bugün 48,7830 liradan, euro 56,0380 liradan işlem gördü. Ons altın yüzde 0,2 primle 4.346 dolar bandında seyrederken, gram altın yüzde 0,70 artışla 6.870 lira sınırına dayandı; haftalık kazanç yüzde 2'nin üzerinde. Dolar endeksindeki gevşeme ve petroldeki yaklaşık yüzde 1'lik gerileme, güvenli liman talebini canlı tutuyor.
[SPIKER] Küresel tarafta ise bu haftanın en kritik başlığı, önceki gün açıklanan Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası kararıydı. Fed, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75 ile yüzde 4,00 aralığına çekti; bu, 2023'ten bu yana yapılan ilk faiz artırımı oldu. Karar oy birliğiyle alınırken, yeni projeksiyonlar yılın kalanında bir artırım daha gelebileceğine işaret etti ve 2026 sonu faiz beklentisi yüzde 3,8'den yüzde 4,1'e yükseltildi.
[SPIKER] Şirket haberlerinde de gün yoğundu. ASELSAN, toplam tutarı 56 milyon dolar olan güdüm sistemleri üretim merkezini devreye aldığını duyurdu. Sabancı Holding ise Kordsa'nın sermaye artırımında yeni pay alma haklarının tamamını kullanacağını açıklayarak 2,6 milyar liralık sermaye taahhüdünde bulundu.
[SPIKER] Barış, bu tabloyu bir de senin gözünden dinleyelim.
[YORUMCU] Bakın, burada iki ayrı hikâyeyi birbirine karıştırmamak lazım: bir tarafta belirli portföy şirketlerinin aşırı kaldıraçla şişirdiği dar bir fon grubu var, diğer tarafta da bu fonların pozisyon kapatmak için yaptığı satışın borsaya yayılan gölgesi var. İkincisi gürültülü ama geçici; bugün finansal kiralama ve faktoring endeksinde görülen yüzde 9'a yakın kayıp da tam olarak bu zorunlu satış mekaniğinin izi. Asıl kritik soru, tasfiyeye giren fonlardaki 515 bin yatırımcının parasını ne kadar sürede ve hangi değerden geri alacağı; ödemelerin kamu bankaları üzerinden yürütülecek olması ve Merkez Bankası'nın likidite musluğunu açması, panik satışının kartopuna dönmesini engellemek adına doğru refleksler. Öte yandan Fed'in üç yıl sonra ilk kez faiz artırması, gelişmekte olan ülke varlıkları için küresel iklimin biraz daha sertleştiği anlamına geliyor; bu da bizim tarafta iç dengelerin hızla toparlanmasını daha da önemli kılıyor. Önümüzdeki haftanın turnusol kâğıdı, işleme kapatılan fonlarda ilk ödemelerin takvimi ve borsada işlem hacminin normale dönüp dönmeyeceği olacak.
[SPIKER] Türkiye masasına geçiyoruz; bugün siyaset, adliye ve ekonomi cephesinde hareketli bir gün yaşandı, başlıkları sırayla aktarayım.
[SPIKER] Gündemin en çok konuşulan maddesi ana muhalefetin İstanbul teşkilatındaki değişiklik oldu. İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi, geçen yıl 2 Eylül'de verdiği tedbir kararını yeniden değerlendirdi ve durum ile koşulların değiştiği gerekçesiyle tedbiri kaldırdı. Böylece CHP İstanbul İl Başkanlığı'na kayyum olarak atanan Gürsel Tekin ile 3 kişilik heyetin görevi dün itibarıyla sona erdi. Tekin ve ekibi tam bir yıl boyunca il örgütünün işlerini yürütmüştü; mahkemenin kararıyla birlikte kongrede seçilen yönetimin göreve dönmesinin önü açıldı. Kararın partinin İstanbul örgütündeki iç dengelere nasıl yansıyacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.
[SPIKER] Partinin 38. Olağan Kurultayı'na ilişkin dava ise 16 Eylül'de Ankara 26. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görüldü. Duruşmaya daha önce çağrılan tanıklar katılmadı, mahkeme bu tanıkların dinlenmesine karar vererek dosyayı 21 Ekim'e bıraktı. Dava, 2023'teki kurultayda Özgür Özel'in genel başkan seçildiği süreçte usulsüzlük yapıldığı iddiasına dayanıyor ve mutlak butlan tartışmasının merkezinde yer alıyor. Yani bu başlıkta yeni bir karar için en az bir ay daha beklenecek.
[SPIKER] Adliye cephesindeki bir diğer başlık İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik yolsuzluk davası. Marmara Ceza İnfaz Kurumu karşısındaki salonda görülen davanın 83'üncü duruşmasında, 50'si tutuklu toplam 414 sanık hakim karşısına çıktı. Duruşmaya görevinden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun yanı sıra Mehmet Murat Çalık, Murat Ongun ve Mehmet Pehlivan gibi tutuklu sanıklar da katıldı. Mahkeme, sanık savunmalarının alınmasına devam edilmesi için duruşmayı 21 Eylül Pazartesi saat 10.00'a erteledi.
[SPIKER] Devlet cephesinde günün öne çıkan başlığı ulaştırma yatırımları oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Havalimanı'nda düzenlenen 4. Pist ve İlave Yatırımların Açılış Törenine katıldı. Erdoğan konuşmasında, havayolu ulaşım anlaşması imzalanan ülke sayısının 81'den 175'e çıkarıldığını, dış hat nokta sayısının ise 50 ülkede 60 noktadan 133 ülkede 356 noktaya taşındığını söyledi. Yapımı süren Yozgat ile Bayburt-Gümüşhane havalimanlarının devreye girmesiyle aktif havalimanı sayısının 60'a ulaşacağını belirten Erdoğan, 2030'da İstanbul Havalimanı bağlantılı faaliyetlerde 472 bin kişilik istihdam öngördüklerini ifade etti.
[SPIKER] Ekonomi tarafında ise haftanın ana konusu sermaye piyasalarındaki fon dalgalanması. Süreç 15 Eylül'de Pusula Portföy'ün bazı yatırım fonlarında geri alım taleplerinin zamanında karşılanamayacağını duyurmasıyla sertleşti; ardından satış baskısı borsaya yayıldı. Sermaye Piyasası Kurulu, Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls'un TEFAS'ta işlem gören tüm fonlarını işleme kapattı ve çok sayıda fonun tasfiyesine karar verdi. Kurul ayrıca halka açıklık oranı düşük bazı hisselerde, şirketlerin finansal görünümüyle bağdaşmayan fiyat hareketleri tespit ettiğini bildirdi; Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans Faktoring hisselerindeki işlemler incelemeye alındı. Piyasa verilerine göre fonlardan çıkan tutar 133 milyar lira seviyesine yaklaştı.
[SPIKER] Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bugün bu tabloya ilişkin ilk kapsamlı değerlendirmeyi yaptı. Şimşek, yaşananların sınırlı sayıda fondaki likidite ve kredi sorunlarından kaynaklandığını, piyasalarda genele yayılmış sistemik bir risk bulunmadığını söyledi. Tasfiye sürecinin borsayı ek olarak baskılamayacağını belirten Bakan, benzer sorunların tekrarını önleyecek düzenlemelerin büyük ölçüde tamamlandığını ve kuralların sıkılaştırıldığını aktardı. Şimşek ayrıca Katılımevim ve Birevim'in Emlak Katılım tarafından devralınmasına yönelik görüşmelerin, tasarruf sahiplerinin haklarını korumayı amaçladığını, bu kişilerin nitelikli ve profesyonel yatırımcı sayılmadığı için farklı değerlendirileceğini vurguladı.
[SPIKER] Piyasa rakamlarına bakarsak, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne yüzde 1,13 düşüşle 13.356,72 puandan başladı. Serbest piyasada dolar 48,7776 liradan alınıp 48,7918 liradan satılırken, euro 56,0360 lira alış, 56,0380 lira satış fiyatıyla işlem gördü. Küresel tarafta ise zayıflayan dolar ve gerileyen petrol fiyatlarının desteğiyle ons altın 4.346 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Merkez Bankası da bugün temmuz ayına ilişkin uluslararası yatırım pozisyonu verilerini paylaştı.
[SPIKER] Asayiş gündeminde ise İstanbul'da geniş çaplı bir soruşturma var. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü uyuşturucu ve uyarıcı madde soruşturması kapsamında, İstanbul İl Jandarma Komutanlığı ekipleri 18 kişi hakkında gözaltı kararı uyguladı. Aralarında oyuncular, şarkıcılar, iş insanları ve sosyal medya fenomenlerinin bulunduğu isimlerin ifadelerine başvurulacak; şüphelilerin biyolojik örnekleri alınacak ve adresleri arandı. Soruşturma sürüyor, isimler hakkında henüz bir yargı kararı bulunmuyor.
[SPIKER] Son olarak, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, İstanbul'da İletişim Başkanlığınca düzenlenen Vesayet İnşalarına Karşı Milli İrade Mücadelesi başlıklı panele katıldı. Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş ise Erzurum'da 2026-2027 Kur'an kursları açılış programına katılarak Ulu Cami'de cuma hutbesini irat etti.
[SPIKER] Barış, bugünün tablosunda mahkeme kararları da var, piyasa dalgalanması da; sen bu resmin neresinde duruyorsun?
[YORUMCU] Bugün aslında iki ayrı başlık gibi görünen ama aynı soruya çıkan bir gün yaşadık: kurumsal süreçlerin ne kadar öngörülebilir işlediği sorusu. İstanbul'daki kayyum kararının kaldırılması, mahkemelerin tedbir kararlarını dondurulmuş bir karar gibi değil, koşullara göre yeniden değerlendirilen bir araç olarak kullandığını gösteriyor; ana muhalefetin örgüt yönetimindeki belirsizliğin bir kısmı böylece dağılmış oldu, ama kurultay dosyası 21 Ekim'e kaldığı için tartışmanın tamamı kapanmış değil. Ekonomi tarafında ise dikkat çeken şey, sorunun bankacılık sisteminden değil, portföy yönetimi ve fon tarafındaki denetim boşluğundan çıkmış olması; düzenleyici kurumun fonları işleme kapatıp tasfiye kararı alması sert bir müdahale ama piyasanın güven kaybını sınırlamayı hedefleyen bir refleks. Şimşek'in mesajının özü de bu; sorunu sistemik değil, lokalize bir sorun olarak tanımlayıp tasarruf sahibi ile profesyonel yatırımcıyı ayırmak. Önümüzdeki günlerde asıl izlenecek soru, 133 milyar liralık çıkışın borsada yeni bir satış dalgası yaratıp yaratmayacağı ve Katılımevim ile Birevim devrinin tasarruf sahipleri için gerçekten koruyucu bir çözüme dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.
[SPIKER] Sporda gece boyunca çok şey yaşandı, hemen sıcak başlıklara geçelim.
[SPIKER] Beşiktaş, UEFA Avrupa Ligi'ne sahasında adeta bir gol şovuyla merhaba dedi. Siyah beyazlılar dün akşam Fransız temsilcisi Marsilya'yı 4-1 mağlup etti. Kartal'ın gollerini 15. dakikada İlhan Fakılı, 56. dakikada Cerny, 59. dakikada Murillo ve 81. dakikada Poku kaydetti. Konuk ekibin tek sayısı ise 29. dakikada Abdallah'tan geldi. Bu skorla Beşiktaş, lig aşamasının ilk haftasını 3 puan ve averaj artısıyla kapatmış oldu.
[SPIKER] Süper Lig'de 6. hafta bu akşam başlıyor. Kasımpaşa, sahasında Konyaspor'u ağırlıyor; karşılaşma beIN Sports 1 ekranlarından yayınlanacak. Haftanın en çok konuşulan randevusu ise yarın akşam saat 20.00'de Papara Park'ta oynanacak Trabzonspor-Galatasaray mücadelesi. Sarı kırmızılılar 5 haftanın sonunda topladığı 13 puanla liderlik koltuğunda otururken, bordo mavililer 7 puanla 9. sırada bulunuyor. Teknik direktör Okan Buruk'un bu zorlu deplasmanda Leroy Sane ve Barış Alper Yılmaz üzerindeki tercihi, maç öncesinin en çok merak edilen başlığı.
[SPIKER] Trabzonspor cephesinde ise yeni bir dönem resmen başladı. Bordo mavili kulüp, Alman teknik adam Thomas Reis ile 1+1 yıllık sözleşme imzaladı ve dün Papara Park'ta bir imza töreni düzenledi. 52 yaşındaki teknik direktör, göreve başlarken taraftara "az laf, çok iş" mesajı verdi ve kulüple birlikte tarih yazmak istediğini söyledi. Reis, Trabzon'a Bulgaristan ekibi Ludogorets'ten geldi ve ilk sınavını hemen yarınki dev maçta verecek.
[SPIKER] Basketbolda da Türkiye'yi ilgilendiren önemli bir mücadele vardı. Fenerbahçe Tarfin, bu yıl ilk kez düzenlenen EuroLeague Süper Kupa, yani Avrupa Ligi Süper Kupası organizasyonunda yarı finalde Yunan ekibi Olympiakos'a 82-77 yenildi. Abu Dabi'deki Etihad Arena'da oynanan karşılaşmada sarı lacivertliler ilk çeyreği 21-17 önde tamamladı ve son periyoda da 58-57'lik üstünlükle girdi. Ancak son 10 dakikada 25 sayı üreten Olympiakos maçı çevirmeyi başardı. Fenerbahçe'de Wade Baldwin 16 sayıyla en skorer isim olurken, rakip takımda Evan Fournier 19 sayı kaydetti.
[SPIKER] Avrupa'nın büyük liglerinde de bu akşam dikkat çeken maçlar var. Almanya'da Bayern Münih, Union Berlin'i konuk ediyor; İngiltere'de Brentford, Chelsea ile karşılaşacak. İspanya'da Espanyol-Elche, Fransa'da ise Monaco-Lens randevusu takvimdeki yerini aldı. Bir de hatırlatma: 2027 İspanya Süper Kupası İstanbul'da düzenlenecek ve organizasyonun tanıtım toplantısı bu hafta yapıldı.
[SPIKER] Kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bugün sahnede, müzede ve kazı alanında hareketli bir tablo var.
[SPIKER] Türk tiyatrosu usta bir ismini kaybetti. Devlet Tiyatroları'nın yetiştirdiği oyuncu ve yönetmen Münir Canar, 81 yaşında hayata veda etti. 1945 doğumlu Canar, 1967'de Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nden mezun olmuş ve aynı yıl Ankara Devlet Tiyatrosu'nda çalışmaya başlamıştı. Uzun yıllar sahnede ve kamera karşısında yer alan sanatçı, Kaynanalar dizisindeki Katip Kerim tiplemesiyle geniş kitlelerce tanınıyordu. Cenazesi dün Teşvikiye Camii'nde kılınan namazın ardından Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi.
[SPIKER] Başkent yarın büyük bir festivale kapılarını açıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin 19. durağı Ankara oldu. 19-27 Eylül arasında beşinci kez düzenlenecek programda sergiler, söyleşiler, paneller, atölyeler ve müze gezileri var. Etkinlikler CSO Ada Ankara, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara Resim ve Heykel Müzesi ile Etnografya Müzesi başta olmak üzere kentin pek çok noktasına yayılıyor. Festivalin bir ayağı da gastronomi; başkent mutfağı 50'den fazla lezzet noktasıyla temsil edilecek.
[SPIKER] İstanbul'da ise koleksiyonerlik dünyası vitrine çıktı. Artweeks Istanbul, yani İstanbul Sanat Haftaları, Koleksiyonerler başlıklı yeni edisyonunu dün Akaretler Sıraevler'de ziyarete açtı. Üç özel koleksiyondan seçilen eserler, A23, 25-27, 43 ve 45 numaralı binalarda 8 Kasım'a kadar ücretsiz gezilebilecek. Organizasyonu üstlenen Bilgili Sanat cephesinden yapılan açıklamada, birden fazla özel koleksiyonun müze dışı bir kamusal alanda, iki ay boyunca ücretsiz biçimde bir araya getirilmesinin Türkiye'de ilk kez gerçekleştiği belirtildi.
[SPIKER] Arkeoloji tarafında da dikkat çeken bir bulgu var. Çanakkale'nin Eceabat ilçesindeki Maydos Kilisetepe Höyüğü'nde geçtiğimiz günlerde 4 bin 200 yıllık bir savunma duvarı ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 7 metre derinlikte ulaşılan yapının İlk Tunç Çağı'na tarihlendiği bildirildi. Kazılar, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden Prof. Dr. Göksel Sazcı başkanlığında, Bakanlığın Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülüyor. Aynı proje kapsamında bu yıl 67 ilde 261 kazı alanında çalışma yapılıyor; son üç yılda aktarılan kaynak ise 2 milyar 650 milyon liranın üzerinde.
[SPIKER] Peki, bu başlıkların ardından sıra geldi önümüze bakmaya; işte önümüzdeki saatlerde ve günlerde takip edeceğimiz konular.
[SPIKER] Siyaset tarafında ilk başlık CHP İstanbul İl Başkanlığı. İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi, dün alınan kararla yaklaşık bir yıldır yürürlükte olan ihtiyati tedbiri kaldırdı ve Gürsel Tekin ile üç kişilik heyetin görevi sona erdi. Kongrenin iptaline ilişkin esas dava ise sürüyor; önümüzdeki günlerde il örgütünün yönetiminin nasıl şekilleneceğini ve taraflarınoklamalarını yakından izleyeceğiz.
[SPIKER] Ekonomide gözler haftanın kapanış rakamlarında. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne satıcılı başladı ve gün içinde 13.356 puan seviyelerine geriledi; bankacılık endeksindeki düşüş yüzde 2'yi aştı. Serbest piyasada dolar 48,7830 liradan, euro 56,0380 liradan işlem gördü. Gram altın 6.826,09 lira, ons altın ise 4.358,51 dolar bandında. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Fed'in çarşamba günkü kararıyla politika faizini yüzde 4,25-4,50 aralığında sabit tutmasının ardından, bu hafta yayımlanan projeksiyonlarda yıl sonuna kadar indirim sinyali verilmesi piyasaların ana gündemi olmaya devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 10 Eylül'de politika faizini yüzde 37'de sabit bırakmasının ardından, kurumun bugün açıkladığı temmuz ayı uluslararası yatırım pozisyonu verileri de analistlerin masasında.
[SPIKER] Önümüzdeki haftaya baktığımızda takvimin en yoğun başlığı New York'ta. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. döneminde genel görüşmeler 22 Eylül Salı günü başlıyor; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ilk gün kürsüye çıkacak liderler arasında yer alıyor. Aynı kapsamda Erdoğan ile Donald Trump'ın New York'ta bir araya gelmesi bekleniyor. Bu temasların gündeminde savunma sanayii başlıkları, Gazze'deki ateşkes süreci ve bölgesel güvenlik konularının yer alması öngörülüyor.
[SPIKER] Veri tarafında ise 22 Eylül'de Türkiye İstatistik Kurumu'nun eylül ayı tüketici güven endeksini açıklaması bekleniyor; hafta boyunca güven endeksleri ve kapasite kullanım verileri iç talebe dair sinyalleri belirleyecek.
[SPIKER] Ulaştırma alanında bugün İstanbul Havalimanı'nın 4. pisti törenle hizmete açıldı; kapasite etkisine ilişkin değerlendirmeleri önümüzdeki günlerde aktaracağız. Ayrıca yasa dışı bahis ve forex soruşturmalarında bugün gözaltına alınanların adli süreci ile İran ve Rusya kaynaklı bölgesel açıklamalar, hafta sonu boyunca izleyeceğimiz diğer başlıklar arasında.
[SPIKER] Gelelim hava durumuna. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, ülkenin batısında sıcaklıkların mevsim normallerinin 2 ila 4 derece altında seyredeceğini bildiriyor.
[SPIKER] İstanbul'da bugün parçalı ve çok bulutlu bir hava hakim; özellikle Anadolu Yakası'nda aralıklı ve yerel sağanak ile gök gürültülü sağanak görülüyor, en yüksek sıcaklık 26 derece.
[SPIKER] Ankara'da da benzer bir tablo var; parçalı ve çok bulutlu gökyüzünün altında yer yer sağanak bekleniyor, sıcaklık 23 dereceye kadar çıkıyor.
[SPIKER] İzmir ise yağıştan uzak; parçalı bulutlu havayla birlikte termometreler 30 dereceyi gösteriyor.
[SPIKER] Yarına baktığımızda, İstanbul'da yağışın etkisini yitirmesi, havanın parçalı bulutluya dönmesi ve sıcaklığın 25 derece civarında kalması öngörülüyor.
[SPIKER] Ankara'da yarın yağışın kesilmesi, güneşli ve parçalı bulutlu bir gün yaşanması, sıcaklığın 25 dereceye yükselmesi bekleniyor.
[SPIKER] İzmir'de yarın da yağış görünmüyor; güneşli havanın süreceği, sıcaklığın 31 dereceye ulaşacağı tahmin ediliyor.
[SPIKER] Meteoroloji ayrıca Akdeniz kıyı şeridi için kuvvetli yağış, Erzurum, Kars ve Ardahan çevresi için ise saatte 50 ila 80 kilometre hızla esecek rüzgar konusunda uyarıda bulunuyor.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.