Akşam Haberleri — 16 Eylül 2026

Bölüm metni

[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün on altı Eylül iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Pınar.

[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.

[SPIKER] Dünya tarafına geçiyoruz; bugün masada Körfez'den Baltık'a uzanan yoğun bir gündem var.

[SPIKER] Güne İran'ın güneyinden gelen haberlerle başlayalım. Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası açıklarında gece saatlerinde arka arkaya patlama sesleri duyuldu. İran'ın resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan yerel kaynaklar, seslerin deniz yönünden geldiğini aktardı. Hürmüzgan Valiliği, halk arasında endişe yaratan seslerin deniz kaynaklı olduğunu doğruladı ve patlamaların nedenini, çıkış noktasını belirlemek için geniş çaplı bir inceleme başlatıldığını duyurdu. Sabah saatlerine kadar hedefin ne olduğu ya da can kaybı bulunup bulunmadığı konusunda resmi bir açıklama gelmedi. Bu gelişme, boğaz çevresinde son haftalarda tırmanan karşılıklı tanker saldırılarıyla aynı döneme denk geliyor. Son yirmi dört saatte ABD güçlerinin İran'a ait petrol tankerlerini hedef aldığı, Tahran'ın da bölgedeki ABD savaş gemilerine ve bazı tankerlere yöneldiği bildirildi. Hatırlatalım, Keşm dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından birinin tam ortasında yer alıyor; buradaki her hareket petrol piyasalarında anında karşılık buluyor.

[SPIKER] Washington cephesinde ise Başkan Trump'ın İran'la temasların tamamen koptuğu yönündeki iddiaları reddettiği görüldü. Trump, görüşmelerin kesintisiz sürdüğünü söyledi ve İran'ın dini lideri Hamaney ile ileride bir araya gelme ihtimalini gündeme getirdi. Diplomasi kanalının tamamen kapanmadığı mesajı, bölgedeki askeri hareketliliğe rağmen dikkatle izleniyor.

[SPIKER] Avrupa'ya geçelim, çünkü NATO'nun doğu kanadında dün gece iki ayrı olay yaşandı. İttifaka bağlı savaş uçakları, Litvanya hava sahasına giren bir insansız hava aracını düşürdü. Litvanya hava sahasında ilk kez bir insansız hava aracı bu şekilde düşürülmüş oldu. İki üst düzey yetkili, aracın büyük ihtimalle patlayıcı taşıdığını, hava sahasına Belarus üzerinden girdiğini belirtti. Aynı saatlerde Baltık Denizi'nde Danimarka hava kuvvetlerine ait bir helikopter, bir Rus fırkateynini gözetlerken işaret fişeğiyle hedef alındı. Kopenhag, olayı sorumsuz bir hareket olarak nitelendirdi ve Rusya'nın büyükelçisini bakanlığa çağırdı. Son haftalarda Almanya, Danimarka, İngiltere ve Polonya, insansız hava aracı ihlalleri, sabotaj ve savunma tesislerinin gözetlenmesi konusunda Moskova'yı işaret eden açıklamalar yapmıştı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise bu tür hamlelerin ittifak içindeki Ukrayna'ya destek eğilimini güçlendirmekten başka bir sonuç doğurmadığını söyledi.

[SPIKER] Ukrayna tarafında ise sahadaki tabloyla diplomasi masası aynı anda ilerliyor. Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, müttefikleri Rusya'dan kritik altyapıya saldırmama yönünde gerçek bir taahhüt alabilirse, Ukrayna'nın da Rus topraklarına yönelik saldırılarını durdurmaya hazır olduğunu açıkladı. Karşılıklı bir altyapı ateşkesi anlamına gelecek bu öneri, kış öncesi enerji şebekesini korumayı hedefliyor. Ancak sahada tempo düşmüş değil. Ukrayna hava savunması, 15 Eylül gecesi ülkeye yönelik saldırıda kullanılan 80 insansız hava aracından 63'ünü etkisiz hale getirdi. Kiev'e düzenlenen saldırıda ise en az 1 kişi hayatını kaybetti, 12 kişi yaralandı. Zelenski ayrıca demir yolu altyapısının, sınır kapılarının ve lojistik tesislerin korunması için yeni savunma sistemleri sözleşmeleri imzalanacağını duyurdu.

[SPIKER] ABD'nin iç gündeminde ise haftanın en çok konuşulan başlığı Yüksek Mahkeme kararı. Mahkeme, bu yılki ara seçimler öncesinde posta yoluyla oy kullanmaya getirilmek istenen yeni kısıtlamaları reddetti ve alt mahkemenin durdurma kararını kaldırmadı. Yargıç Brett Kavanaugh, eyalet ve yerel seçim yetkililerinin kuralı seçimlere kadar uygulamaya koyacak yeterli zamanı bulunmadığını, bu nedenle düzenlemenin idari usul açısından keyfi kalacağını değerlendirdi. Başkan Trump kararı sert bir dille eleştirdi ve sonucun Cumhuriyetçiler açısından büyük bir kayıp olduğunu söyledi. Trump, kendi döneminde atanan üyelere yönelik de eleştirilerde bulundu, karşı oy kullanan Samuel Alito ve Clarence Thomas'ı ise övdü. Karar, ara seçimlerin oy sayım kuralları açısından geçerli çerçeveyi büyük ölçüde belirlemiş oldu.

[SPIKER] Ekonomi tarafında bugün gözler ABD Merkez Bankası Federal Reserve, yani kısaca Fed'in faiz kararında. Karar Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak, Fed Başkanı Kevin Warsh ise 21.30'da basın toplantısı düzenleyecek. Reuters'ın son anketinde ekonomistlerin %85'i, Fed'in politika faizini 25 baz puan artırarak %3,75-4,00 aralığına çıkarmasını bekliyor. Piyasa fiyatlamalarında artış ihtimaline verilen olasılık %90'ın üzerinde. Goldman Sachs, JPMorgan ve Morgan Stanley gibi büyük bankalar da aynı yönde tahmin açıkladı. Başkan Trump'ın uzun süredir faiz indirimi çağrısı yaptığı hatırlanırsa, bu akşamki karar aynı zamanda Beyaz Saray ile Fed arasındaki gerilimin de yeni bir sınavı olacak.

[SPIKER] Latin Amerika'dan da önemli bir başlık var. Venezuela'nın geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez'in önümüzdeki hafta New York'ta toplanacak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katılmayı planladığı bildirildi. Gerçekleşirse bu, 2018 yılından bu yana bir Venezuela liderinin Genel Kurul'a ilk katılımı olacak. Hem Başkan Trump hem de Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ziyaret gerçekleşirse Rodríguez ile görüşebileceklerini belirtti. Rodríguez ayrıca geçtiğimiz günlerde Surinam'a giderek 10 ikili stratejik anlaşmaya imza attı; İngiltere de Caracas ile diplomatik ilişkilerini üst seviyeye taşıdı.

[SPIKER] Asya'dan son bir başlıkla kapatalım. Malezya, ülke limanlarından geçen ve İsrail'e yönelen sevkiyatlara karşı denetimlerini sıkılaştırdı. Başbakan Anwar Ibrahim, ülkesinin topraklarının İsrail'in askeri kapasitesine katkı sağlayan hiçbir sevkiyat için geçiş güzergâhı olarak kullanılmasına izin verilmeyeceğini söyledi. İstihbarat temelli denetimlerin ardından İsrail'e gitmek üzere yola çıkan üç konteynere daha el konuldu. Yetkililer, sevkiyatın ihracat yasaklarını düzenleyen 2023 tarihli gümrük kararnamesini ihlal etmiş olabileceğini belirtiyor.

[SPIKER] Barış, bugün gerçekten çok katmanlı bir tablo var önümüzde; sen bu dağınık parçaları nasıl bir araya koyuyorsun?

[YORUMCU] Pınar, bu haberlerin ortak paydası bence şu: küresel sistemde artık çatışma da diplomasi de aynı anda, aynı masada yürüyor. Hürmüz'de tankerler vurulurken Trump'ın Hamaney'le görüşme ihtimalini gündeme getirmesi, Baltık'ta işaret fişeği atılırken Zelenski'nin karşılıklı altyapı ateşkesi önermesi, ya da Washington'ın Venezuela'nın geçici liderini Genel Kurul'da ağırlamaya açık olması, hepsi aynı mantığın ürünü; baskıyı sürdürürken kapıyı da tamamen kapatmama refleksi. İkinci dikkat çeken nokta, jeopolitik risklerin artık doğrudan ekonomiye bağlanması; Hürmüz'de bir gece duyulan patlama sesi petrol fiyatını hareketlendiriyor, bu da bu akşam Fed masasındaki enflasyon tartışmasını besliyor. Üçüncüsü, ABD'de Yüksek Mahkeme kararının gösterdiği gibi, kurumsal denge mekanizmaları iç siyasette hâlâ belirleyici bir rol oynuyor ve bu tür kararlar seçim takvimini doğrudan şekillendiriyor. Sonuç olarak önümüzdeki günlerde izlenecek üç şey var: Hürmüz'de gerilimin sınırlı kalıp kalmayacağı, NATO'nun doğu kanadındaki ihlallere nasıl bir kural seti getireceği ve Genel Kurul haftasında hangi beklenmedik görüşmenin gerçekleşeceği.

[SPIKER] Teknoloji tarafında bugün gündemi yapay zekâ sektörünün kendi içindeki hız tartışması belirledi. Anthropic'in üst yöneticisi Dario Amodei'nin 12 Eylül'de yayımladığı "We Must Pace the Frontier", yani "Sınırda Hızı Ayarlamalıyız" başlıklı yazısı, dört gündür sektörde zincirleme tepkiler doğuruyor. Amodei bu metinde, en gelişmiş modelleri üreten birkaç laboratuvarın yetenek artışını 1 ila 2 yıl kadar bilinçli biçimde yavaşlatmasını, güvenlik çalışmalarının aradaki farkı kapatmasını savunuyor. Yazıda, birlikte çalışan yapay zekâ ajanlarının 6 ila 12 ay içinde internet altyapısı üzerinde ciddi bir kontrol riski oluşturabileceği uyarısı yer alıyor.

[SPIKER] Bu çağrıya sektörün önde gelen isimlerinden karşılık geldi. OpenAI'nin üst yöneticisi Sam Altman hız ayarı konusunda Amodei ile aynı fikirde olduğunu açıkladı, Elon Musk da kısa bir mesajla desteğini bildirdi. Microsoft cephesinde Satya Nadella temkinli ilerleme yaklaşımını benimsedi. Anthropic ayrıca, bağımsız değerlendirme kuruluşlarına laboratuvar içinde kalıcı ve çalışan düzeyinde erişim vereceğini duyurdu; bu, öncü laboratuvarlar arasında bir ilk olarak kaydediliyor. Washington tarafında ise üçüncü taraf denetim ve acil durdurma yetkisi öngören düzenleme önerileri Kongre gündeminde tartışılıyor, buna karşılık Beyaz Saray bu tür bir frene mesafeli duruyor.

[SPIKER] Tartışma sürerken yatırım tarafındaki hız hiç kesilmiş değil. Çinli Z.ai, yaklaşık 5 milyar dolarlık finansman turunu bugün tamamladı. Şirket, 21,965 milyon yeni H hissesini 714 Hong Kong doları fiyatla sattı ve buna 20,14 milyar yuan tutarında sıfır kuponlu dönüştürülebilir tahvil ekledi. Kaynağın yaklaşık yüzde 60'ı yeni nesil GLM temel modellerinin geliştirilmesine, büyük ölçekli eğitim ve çıkarım altyapısına ayrılacak. Bu tur, şirketin temmuz ayındaki 4 milyar dolarlık satışından yalnızca iki ay sonra geldi. Aynı gün ByteDance'in 28'den fazla bankayla imzaladığı 29,6 milyar dolarlık üç yıllık sendikasyon kredisi de duyuruldu; bu, Asya'nın bu yılki en büyük ikinci dolar kredisi olarak kayda geçti.

[SPIKER] Model tarafında da dikkat çekici bir hamle var. Shanghai AI Lab, yani Şanghay Yapay Zekâ Laboratuvarı, 744 milyar parametreli yeni ajan modelini açık lisansla ve ücretsiz olarak Hugging Face model paylaşım platformuna yükledi. Model, internette araştırma yeteneğini ölçen BrowseComp testinde 92,5 puanla, 92,2 puandaki rakibinin önüne geçti. Duyuru yapılmadan, fiyat açıklanmadan gelen bu yayın, açık modellerle kapalı modeller arasındaki makasın ne kadar daraldığını gösteriyor.

[SPIKER] Tüketici tarafında ise sesli asistan rekabeti kızıştı. Google, Gemini 3.8 Live'ı saatlik 1,38 dolarlık ses işleme fiyatıyla kullanıma açtı; bu, başlıca rakibinin tahmini saatlik 3 doların üzerindeki fiyatının yarısından az. Apple ise Gemini altyapısıyla yenilenen Siri'yi 14 Eylül'de iPhone 15 Pro ve üzeri cihazlara dağıtmaya başladı, ancak Avrupa Birliği bu dağıtımın dışında bırakıldı. Şirket gerekçe olarak Yapay Zekâ Yasası ve Dijital Piyasalar Yasası'na uyum konusundaki belirsizlikleri gösterdi. Telif cephesinde de hareket var: Universal Music Group, yani Universal Müzik, yapay zekâ ile üretilmiş yaklaşık 1.000 kaydı dağıttığı gerekçesiyle DistroKid'e dava açtı ve kayıt başına 150 bin dolar tazminat talep etti. Barış, bu tablodan sen nasıl bir manzara çıkarıyorsun?

[YORUMCU] Bence bugünün en ilginç yanı çelişkinin kendisi: aynı hafta içinde hem "yavaşlayalım" çağrısı hem de milyarlarca dolarlık yeni sermaye aynı masada duruyor. Sektör güvenlik konusunda ortak bir dil kurmaya çalışırken, sermaye ve hesaplama gücü yarışı tam ters yönde hızlanıyor; bu iki eğrinin uzun süre birlikte var olması zor görünüyor. Şanghay Yapay Zekâ Laboratuvarı'nın ücretsiz yayımladığı model bu tabloyu daha da karmaşık hale getiriyor, çünkü bir laboratuvarın gönüllü frenine karşılık başka bir aktör aynı yeteneği bedavaya dağıtıyorsa, gönüllü yavaşlamanın pratik karşılığı sınırlı kalıyor. Apple'ın Avrupa'yı dağıtım dışında bırakması da ayrı bir başlık; düzenleme ile ürün takvimi arasındaki gerilim artık teorik değil, kullanıcıların elindeki telefonda somutlaşmış durumda. Önümüzdeki dönemde asıl belirleyici olan şey, bu denetim mekanizmalarının gönüllü taahhüt olarak mı kalacağı, yoksa bağlayıcı bir çerçeveye mi dönüşeceği olacak.

[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafında bugün hareketli bir gün yaşandı; sırayla bakalım.

[SPIKER] Borsa İstanbul günü sert satış baskısı altında geçirdi. BIST 100 endeksi gün içinde yüzde 5'in üzerinde değer kaybederek 13.145 puan seviyesine kadar geriledi. Dün 13.892 puandan kapanan endeks, iki günde toplamda yaklaşık 1.100 puan kaybetmiş oldu. Satışta bankacılık ve bilişim endeksleri başı çekti; işlem hacmi de son haftaların en yüksek seviyelerine ulaştı.

[SPIKER] Düşüşün ana başlıklarından biri portföy yönetimi tarafındaki bir kriz. Pusula Portföy, kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarında katılma payı iade ödemelerinin zamanında yapılamadığını, yani temerrüt oluştuğunu Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden duyurdu. Şirketin yönettiği fonlardan ağustos sonundan bu yana 130 milyar liranın üzerinde çıkış yaşandığı bildiriliyor. Sermaye Piyasası Kurulu denetim raporlarını tamamlayarak idari süreci başlatmış durumda; yatırımcı haklarının korunması için tedbirlerin uygulamaya alındığı belirtildi. Şirket, ilgili fonlar adına işlem yapan aracı kurumlarla mutabakat çalışmalarının ve likidite yönetimi sürecinin devam ettiğini açıkladı.

[SPIKER] Küresel tarafta bütün gözler bu akşam Washington'da. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Fed, iki günlük toplantısını bugün tamamlıyor ve faiz kararını Türkiye saatiyle 21.00'de açıklayacak. Piyasa fiyatlamalarında 25 baz puanlık bir faiz artırımı ihtimali yüzde 90 civarına çıkmış durumda; bu gerçekleşirse 2023'ten bu yana ilk artırım olacak. Beklentideki bu keskin dönüşte ABD'de enflasyon baskılarının sürmesi, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın temkinli mesajları etkili oldu. Karardan yarım saat sonra da Warsh'ın basın toplantısı izlenecek.

[SPIKER] Enerji cephesinde tablo daha da gergin. Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik risklerle Brent petrolün varil fiyatı 107,84 dolar seviyesine çıktı, Amerikan tipi ham petrol ise 104,89 dolar civarında işlem gördü. Fiyatları yukarı taşıyan başlıklar arasında İran'a yönelik yeni yaptırım adımları, arz kesintisi endişeleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde yaşanan azalma öne çıkıyor. Petrolün bu seviyelerde kalıcı olması, Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkelerde cari açık ve maliyet enflasyonu tarafında doğrudan bir baskı anlamına geliyor.

[SPIKER] Kur ve kıymetli maden tarafına gelirsek: dolar 48,66 lira, euro ise 56,20 lira seviyesinde işlem görüyor. Altında Fed öncesi güvenli liman talebi sürüyor; ons altın 4.323 dolar bandında, gün içinde 4.341 dolara kadar yükseldi. Gram altın ise 6.750 lira civarında, gün içi en yüksek 6.791 lirayı gördü. Çeyrek altın 11.039 liradan, tam altın 44.002 liradan satılıyor.

[SPIKER] Para politikası tarafında ise yerel gündem daha sakin. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, 10 Eylül'deki toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tutmuştu. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 seviyesinde korundu. Kurul, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı duruşun süreceği ve adımların dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığa göre belirleneceği mesajını yinelemişti.

[SPIKER] Barış, bugün epey yoğun bir tablo çıktı ortaya; sen bu tabloya nereden bakıyorsun?

[YORUMCU] Bugünkü satışın tek bir sebebi yok Pınar, üst üste binen üç ayrı baskı var: dışarıda Fed'in yönünü değiştirmesi ihtimali, enerji fiyatlarındaki sıçrama ve içeride güvene dair bir soru işareti. Bunlardan ilk ikisi küresel, hepimiz aynı rüzgârı yiyoruz; ama portföy tarafındaki temerrüt haberi tamamen yerel bir hikâye ve asıl dikkat edilmesi gereken kısım da orası, çünkü tasarruf sahibinin kurumsal yapılara duyduğu güven bir kez zedelendiğinde geri kazanılması aylar alır. Bu noktada düzenleyici kurumların hızlı ve şeffaf hareket etmesi, hem yatırımcının zararını sınırlaması hem de sorunun tek bir şirketle sınırlı olduğunu göstermesi açısından kritik. Petrol tarafı ise daha sinsi bir risk; 107 dolar seviyeleri kalıcılaşırsa bunun faturasını önce enerji ithalat faturasında, birkaç ay sonra da manşet enflasyonda görürüz. Bu akşam Fed'den gelecek karar da yalnızca bir faiz rakamı değil, önümüzdeki aylarda gelişen piyasalara sermaye akışının hangi yöne döneceğine dair bir sinyal olacak; o yüzden 21.00'i beklemekte fayda var.

[SPIKER] Şimdi Türkiye'ye dönüyoruz; bugün Ankara'da yargı, ekonomi ve siyaset başlıkları iç içe geçti.

[SPIKER] Günün en çok takip edilen gelişmesi yine Cumhuriyet Halk Partisi'nin kurultay dosyasıydı. Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen ve partinin 4-5 Kasım 2023'teki 38. Olağan Kurultayı'na ilişkin usulsüzlük iddialarına dayanan davanın yedinci duruşması bugün yapıldı. Dosyada oylamaya hile karıştırma suçlamasıyla 12 sanık yargılanıyor; aralarında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Özgür Çelik ve Cemil Tugay da bulunuyor, Kemal Kılıçdaroğlu ise dosyada mağdur sıfatıyla yer alıyor. Dinlenmesi beklenen tanıkların mazeret bildirmesi üzerine duruşma kısa sürdü ve 21 Ekim'e ertelendi. Böylece günlerdir tartışılan mutlak butlan kararının bu dosyaya nasıl yansıyacağı sorusu da bir sonraki celseye kalmış oldu. Hukuk cephesinde ise geçen hafta ayrı bir adım atılmıştı: parti yönetimi, 10 Eylül'deki Merkez Yürütme Kurulu toplantısında butlan kararına ilişkin temyiz incelemesi talebinden feragat etti. Gerekçe olarak, Yargıtay'daki incelemenin uzamasının kurultay takvimini geciktirebileceği gösterildi.

[SPIKER] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugünü Samsun'da geçirdi. Erdoğan, Samsun Şehir Hastanesi'nin açılışını yaptıktan sonra Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı gençlik merkezinde düzenlenen gençlerle buluşma programına katıldı. Konuşmasında Terörsüz Türkiye sürecine geniş yer ayıran Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Antlaşması'nda olumlu gelişmeler yaşandığını, hedefin bölgenin tamamında kalıcı bir huzur zemini kurmak olduğunu söyledi. 107 yıl önce Samsun'dan başlayan İstiklal Yürüyüşü'ne atıf yapan Cumhurbaşkanı, arkasındaki Bandırma Vapuru ile TCG Anadolu'yu bu rotanın iki sembolü olarak niteledi. 12 Eylül dönemine de değinen Erdoğan, geçmişte gençlerin farklı görüşler üzerinden karşı karşıya getirildiğini, benzer bir tablonun bir daha yaşanmaması gerektiğini vurguladı.

[SPIKER] Dünden bugüne taşınan bir tartışma daha var. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dün Rize'de yaptığı konuşmada "önümüzde yaklaşan seçimler" ifadesini kullanması, erken seçim iddialarını yeniden hareketlendirdi. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik'ten yanıt gecikmedi; Çelik, bunun bir erken seçim sinyali olmadığını, Türkiye'nin gündeminde şu anda bir seçim bulunmadığını söyledi. Çelik, Cumhurbaşkanı'nın teşkilat çalışmalarını merkeze alan bir siyaset yürüttüğünü, bu tür ifadeleri seçimlerin hemen ertesinde bile sıkça kullandığını belirtti.

[SPIKER] Siyasetin takvimi de netleşmiş durumda. Türkiye Büyük Millet Meclisi, yaz tatilinin ardından 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te toplanarak yeni yasama yılına başlayacak. Plan ve Bütçe Komisyonu'nun masasındaki ilk madde 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi olacak. Bütçe görüşmeleri her yıl olduğu gibi kasım ve aralık aylarına yayılacak; bu da iktidar ile muhalefet arasındaki tartışmanın en yoğunlaştığı dönem anlamına geliyor.

[SPIKER] Ekonomi tarafında gün piyasalar açısından sert geçti. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, önceki günün 13.892 puanlık kapanışının ardından bugün yüzde 5,38 değer kaybederek 13.145 puana kadar geriledi. Döviz cephesinde dolar kuru 48,66 lira seviyesinde seyretti, gram altın ise 6.775 liradan işlem gördü. Satışların arkasında hem küresel jeopolitik riskler hem de Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak olan Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası kararının beklenmesi var. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın geçen hafta yapılan Para Politikası Kurulu toplantısı öncesinde ekonomistlerin ağırlıklı beklentisi politika faizinin yüzde 37'de sabit tutulması yönündeydi; yıl sonu için beklenti medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplanmıştı.

[SPIKER] Veri gündeminde Türkiye İstatistik Kurumu'nun ağustos ayı motorlu kara taşıtları rakamları öne çıktı. Ağustosta trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı 171.887 oldu; bu, bir önceki aya göre yüzde 17,2, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 20,1'lik azalışa işaret ediyor. Yeni kayıtların yüzde 47,5'ini motosikletler, yüzde 38,4'ünü otomobiller oluşturdu; trafikteki toplam taşıt sayısı 34,9 milyona ulaştı. Konut tarafında ise Merkez Bankası'nın geçen hafta yayımladığı verilere göre ağustosta konut fiyatları yıllık bazda nominal olarak yüzde 23,0 arttı, enflasyondan arındırıldığında ise reel olarak yüzde 6,5 geriledi.

[SPIKER] Günün son başlığı hava koşullarıyla ilgili. Meteoroloji, Marmara, Ege, Batı Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu'nun kuzeyi dahil 56 il için sağanak ve gök gürültülü sağanak uyarısı yaptı. Yağışların özellikle Marmara'nın doğusu, Batı Karadeniz ile Kastamonu ve Çorum çevrelerinde yer yer kuvvetli olması bekleniyor; vatandaşlara ani su baskınları ve yıldırım riskine karşı dikkatli olmaları hatırlatıldı.

[SPIKER] Barış, epey yoğun bir gündü; bu başlıklar içinde senin radarına en çok ne takıldı?

[YORUMCU] Bugünün tablosunda benim dikkatimi çeken şey, siyasetin merkezinin bir süredir kürsüden ziyade duruşma salonuna kaymış olması. Kurultay dosyasının 21 Ekim'e ertelenmesi, ana muhalefetteki belirsizliğin en az bir ay daha sürmesi demek; buna partinin temyizden feragat kararını da eklediğimizde, tarafların hukuki takvimden çok kendi kurultay takvimlerine göre pozisyon aldığını görüyoruz. Bunun karşısında iktidar cephesi Terörsüz Türkiye ve yatırım açılışları üzerinden daha planlı bir gündem yürütüyor; "yaklaşan seçimler" ifadesinin aynı gün sözcü düzeyinde açıklığa kavuşturulması da bu tercihli iletişimin bir göstergesi. Ekonomide ise borsadaki yüzde 5'i aşan kayıp esas olarak dışarıdan, ABD Merkez Bankası beklentisinden ve jeopolitik risklerden besleniyor; buna karşılık konut fiyatlarının reel olarak gerilemesi, enflasyonla mücadelede istenen yönde bir sinyal sayılabilir. Asıl testin 1 Ekim'de Meclis açıldığında ve 2027 bütçesi masaya geldiğinde başlayacağını söylemek yanlış olmaz; çünkü o hafta hem yargı takvimi hem bütçe takvimi aynı gündemde çakışacak.

[SPIKER] Sporda bugünün öne çıkan başlıklarına geçiyoruz.

[SPIKER] Beşiktaş, UEFA Avrupa Ligi'nde ilk sınavını yarın akşam veriyor. Siyah beyazlılar, Tüpraş Stadı'nda Fransız temsilcisi Olympique de Marseille'i, yani Olimpik Marsilya'yı konuk edecek. Saat 22.00'de başlayacak karşılaşmayı İtalyan hakem Andrea Colombo yönetecek. Beşiktaş cephesinde bugün yapılan son antrenmanın ardından eksik oyuncu bulunmuyor; teknik direktör Vincenzo Italiano'nun hedefi olarak grup aşamasını ilk 8 içinde tamamlamak gösteriliyor. Takım, bu sezon Avrupa kupalarında çıktığı 6 maçta 5 galibiyet aldı, attığı 8 gole karşılık kalesinde yalnızca 1 gol gördü. Marsilya'da ise Leandro Trossard'ın kadroda yer almayacağı bildirildi.

[SPIKER] Voleybolda Filenin Efeleri için kritik gün bugündü. A Milli Erkek Voleybol Takımı, 2026 CEV Avrupa Şampiyonası D Grubu'nun son maçında Romanya'nın Cluj-Napoca kentindeki BT Arena'da Letonya ile karşı karşıya geldi. Ay yıldızlılar, önceki gün ev sahibi Romanya'ya 3-1 yenilince son 16 bileti bu maça kalmıştı. Milliler, set sayısına bakılmaksızın kazanmaları hâlinde adlarını bir üst tura yazdırıyor.

[SPIKER] Motor sporlarında Türkiye'yi yakından ilgilendiren bir takvim açıklaması var. Formula 1, 2027 sezonunun 24 yarışlık programını duyurdu. Buna göre Türkiye Grand Prix'si, 1-3 Ekim 2027 tarihlerinde İstanbul Park'ta düzenlenecek. Yarış, takvimde Azerbaycan ve Singapur ayakları arasında yer alıyor. Gençlik ve Spor Bakanlığı ile varılan anlaşma kapsamında İstanbul Park'ın 2031 sezonuna kadar takvimde kalması öngörülüyor. Türkiye, en son 2020 ve 2021 yıllarında Formula 1'e ev sahipliği yapmıştı.

[SPIKER] Dünya futbolundan gelen bir veda haberi de gündemde. Arjantin Futbol Federasyonu, Lionel Messi'nin milli takım formasıyla son kez 6 Ekim'de sahaya çıkacağını açıkladı. Buenos Aires'te Benin ile oynanacak hazırlık maçı, resmi olarak veda karşılaşması şeklinde duyuruldu. Arjantin, o tarihe kadar 30 Eylül'de Bolivya, 3 Ekim'de ise Burkina Faso ile karşılaşacak.

[SPIKER] Süper Lig'de puan durumuna kısaca bakalım: Galatasaray 13 puanla liderliğini sürdürüyor, Beşiktaş 12 puanla takipte, Amed Sportif Faaliyetler ise 10 puanla üçüncü sırada bulunuyor. Fenerbahçe cephesinde ise Marco Asensio'nun Eyüpspor karşılaşmasında kadroda yer alacağı bildirildi.

[SPIKER] Kültür ve sanat başlıklarına geçiyoruz; bugünün gündemi hem kazı alanlarından hem de restorasyon iskelelerinden geliyor.

[SPIKER] Ayasofya'da yeni bir aşama başlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün bugün duyurduğuna göre, mihrap bölümünün üzerindeki doğu yarım kubbede güçlendirme ve konservasyon çalışmalarına geçiliyor. Ana kubbedeki uygulamalar kendi takvimine göre sürerken, modelleme ve statik analizler sonucunda takviye gerektiği belirlenen bu bölüm için hazırlıklar tamamlandı. Yarım kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve hat süslemelerinde konservasyon yapılacak, doğu mihrap duvarındaki mermer yüzeylerde ise temizlik ve onarım uygulanacak. Güvenli erişim için çelik bir çalışma platformu kurulacak, ibadetin aksamaması amacıyla da geçici mihrap ve minber yerleştirilecek. Çalışmalar Bilim Kurulu ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon projesi kapsamında yürütülüyor.

[SPIKER] Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin 19. durağı Ankara oldu. Başkentte beşinci kez düzenlenecek festival 19-27 Eylül tarihleri arasında 9 gün sürecek. Hamamönü, Hamamarkası ve Ulucanlar sanat sokakları etkinliklerin merkezinde yer alacak; program FotoMaraton Ankara, rehberli müze gezileri ve Gordion 3. Uluslararası Arkeofilm Festivali gibi başlıklarla şehrin farklı noktalarına yayılacak. Türk Hava Kurumu Müzesi'nde kurulacak sanal gerçeklik simülatörü ziyaretçilere paraşütle atlayış deneyimi sunacak. Ankara mutfağı ise 50'den fazla lezzet noktasıyla tanıtılacak.

[SPIKER] Çanakkale'de Troya Antik Kenti kazılarında 2 bin 800 yıllık bir agora gün yüzüne çıkarılıyor. Kazı Başkanı Profesör Doktor Rüstem Aslan yönetimindeki ekip, aşağı şehirden güney kapısına uzanan bir yaya yolunu, giriş yapılarını ve agoranın mimari kalıntılarının bir bölümünü ortaya çıkardı. Başkan yardımcısı Profesör Doktor Reyhan Körpe, alanı Troya'nın bilinen en eski agorası olarak tanımlıyor. Bulunan amfora ve seramik parçaları Erken Demir Çağı'na tarihleniyor. 5 bin yıllık kent, UNESCO, yani Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün Dünya Kültür Mirası Listesi'ne 1998'de girmişti.

[SPIKER] Televizyon dünyasında ise 78. Emmy Ödülleri dün gece Los Angeles'ta sahiplerini buldu. Peacock Theater'da yapılan törenin sunuculuğunu Mariska Hargitay üstlendi. En iyi komedi dizisi ödülü Widow's Bay'in oldu; bu yapımdaki performansıyla ödül alan Matthew Rhys, aynı gecede iki ayrı dizideki başrolüyle iki oyunculuk ödülü kazanan ilk isim olarak tarihe geçti. Drama dalında The Pitt üst üste ikinci kez en iyi dizi seçilirken, aynı dizideki rolüyle Noah Wyle en iyi erkek oyuncu ödülünü aldı. Jean Smart ise kariyerinin 8. Emmy'sini kazandı. Gecenin bir diğer öne çıkan anında Michael J. Fox, Bob Hope İnsani Yardım Ödülü'ne layık görüldü.

[SPIKER] Şimdi de günün geri kalanında ve önümüzdeki hafta masamızda kalacak başlıklara bakalım.

[SPIKER] İlk sırada Hürmüz Boğazı var. İran'ın Keşm Adası açıklarında gece boyunca art arda patlamalar duyuldu. Devrim Muhafızları, yerel saatle 02.29'da ada semalarında bir MQ-9 tipi insansız hava aracını düşürdüğünü, bunun düşürülen 52'nci MQ-9 olduğunu duyurdu. CENTCOM, yani ABD Merkez Komutanlığı ise Devrim Muhafızları'na bağlı hedeflere yeni saldırılar düzenlendiğini, bunun boğazdaki ticari gemilere ve bölgedeki Amerikan askerlerine yönelik girişimlere karşılık verildiğini açıkladı. İran basını Bender Abbas, Sirik, Çabahar ve Kunarek çevresinden de patlama sesleri bildirdi. Bölgeden gelecek her yeni açıklama enerji fiyatlarına anında yansıyor: Brent petrol 14 Eylül'de 109,74 dolarla son bir ayın zirvesini gördükten sonra bugün %1,73 düşüşle 106,87 dolar bandına çekildi. Yurt içinde motorine gelen zam ise 15 Eylül gece yarısı pompaya yansımıştı.

[SPIKER] Akşamın ekonomi başlığı saat 21.00'de geliyor. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak. Piyasa anketlerine katılan ekonomistlerin %85'i politika faizinin 25 baz puan artışla %3,75-4,00 aralığına yükseltilmesini bekliyor; vadeli işlem verilerinde bu ihtimal %90'ın üzerinde fiyatlanıyor. Yükselen enerji fiyatları ve son enflasyon verileri bu beklentiyi güçlendirmiş durumda. Karar, kur ve tahvil tarafında yarın sabah açılışta da izlenecek.

[SPIKER] Yurt içinde Merkez Bankası rezervleri 5,5 milyar dolar azalarak 178,7 milyar dolara geriledi. Para Politikası Kurulu 10 Eylül'deki toplantısında politika faizini %37'de sabit bırakmış, gecelik borç verme oranını %40 düzeyinde korumuştu. Eylül başında açıklanan Orta Vadeli Program'da yıl sonu enflasyon tahmini %28,4, gelecek yıl için büyüme hedefi %4,2 olarak yer alıyor.

[SPIKER] Veri takvimi de yoğun. Yarın konut ve iş yeri satış istatistikleri ile temmuz ayına ait kısa vadeli dış borç rakamları, cuma günü ise uluslararası yatırım pozisyonu verileri açıklanacak.

[SPIKER] İç siyasette Cumhuriyet Halk Partisi'nin kurultay ceza davası bugün Ankara'da görüldü; mahkeme bazı tanıkların dinlenmesine karar vererek duruşmayı 21 Ekim'e bıraktı. Partide üyelik listelerinin askıya çıkmasıyla olağan kurultay takvimi de işlemeye başladı.

[SPIKER] Diplomasi cephesinde takvim New York'a dönük. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81'inci dönem genel görüşmeleri 22 Eylül'de başlıyor; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açılış günü dördüncü sırada kürsüye çıkması öngörülüyor. Bugün ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Cenevre'de, İklim Eylem Zirvesi ile COP31 başkanlığı kapsamındaki Dünya Meteoroloji Örgütü oturumunda konuşuyor.

[SPIKER] Gelelim hava durumuna; bugün yurdun büyük bölümünde gökyüzü kapalıydı, sağanak birçok ilde etkisini gösterdi.

[SPIKER] Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Marmara, Ege ve İç Anadolu başta olmak üzere geniş bir alan için gök gürültülü sağanak uyarısı verdi; ani sel, su baskını, yıldırım ve yerel dolu ihtimaline karşı dikkatli olunması istendi.

[SPIKER] İstanbul'da bugün parçalı ve yer yer çok bulutlu bir hava vardı, sıcaklık 19 ile 23 derece arasında seyretti ve aralıklı sağanak gün boyu sürdü.

[SPIKER] Ankara bugünü yine sağanaklı geçirdi, sıcaklık 27 derece dolayındaydı.

[SPIKER] İzmir'de ise sıcaklık 20 ile 28 derece bandında kaldı, kentte aralıklı yağış etkili oldu.

[SPIKER] Yarına baktığımızda İstanbul'da yağış devam ediyor, sıcaklığın 18 ile 22 derece arasında kalması bekleniyor.

[SPIKER] Ankara'da yarın gök gürültülü sağanak sürecek, sıcaklık 13 ile 26 derece arasında değişecek.

[SPIKER] İzmir'de yarın hava parçalı bulutlu olacak, sıcaklık 19 ile 30 derece arasında ölçülecek.

[SPIKER] Yetkililer, öğleden sonra kuvvetlenmesi beklenen sağanaklar nedeniyle vatandaşların tedbirli olmasını öneriyor.

[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.