2026-09-09 · 36 dk
ABD'nin İran tankerlerini vurmasının ardından Körfez'de tırmanan gerilim ve Husilerin Aramco tesislerine saldırısıyla Brent petrol 100 doları aştı; 12 Avrupa ülkesi Batı Şeria yerleşimleriyle ticarete kısıtlama getirirken ABD-Kanada arasında karşılıklı gümrük ve ithalat yasakları derinleşti. Yurt içinde CHP'nin 103. kuruluş yıl dönümü, yoğun yargı takvimi ve yarınki Merkez Bankası faiz kararı öne çıktı. Teknolojide NVIDIA'nın Hugging Face'i devralması, ABD istihbaratının Çinli yapay zekâ şirketlerine yönelik bilgi damıtma iddiaları ve Apple'ın iPhone 18 etkinliği gündemdeydi.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün dokuz Eylül iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Şimdi gözümüzü dünyaya ve Amerika Birleşik Devletleri'ne çeviriyoruz; bugün gündem ağırlıklı olarak Körfez'den geliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, yani CENTCOM, İran'a ait 5 petrol tankerini vurduğunu duyurdu. Komutanlığın açıklamasına göre bunların 4'ü Umman Körfezi'nde, 1'i ise İran'ın başlıca ham petrol ihraç terminali olan Harg Adası yakınında hedef alındı; ABD tarafı, gemilerin mürettebatına önce tahliye çağrısı yapıldığını, ardından tankerlerin kullanılamaz hale getirildiğini belirtti. Washington bu operasyonu, bir Amerikan savaş gemisine yönelik İran füze girişimine misilleme olarak tanımlıyor. İran Devrim Muhafızları ise 5 tankerin hedef alındığını doğruladı ve karşılık olarak Ürdün'deki Al Azraq üssünü füzeyle vurduğunu açıkladı. Ürdün yönetiminin verdiği bilgiye göre hava savunma sistemleri 20 füzeden 18'ini düşürdü, 2 füze meskûn olmayan alanlara düştü ve can kaybı yaşanmadı. Devrim Muhafızları ayrıca Hürmüz Boğazı çevresinde 2'si Amerikan gemisi olmak üzere toplam 10 gemiye saldırdığını öne sürdü. Washington cephesinde diplomatik ve ekonomik baskı da sürüyor; ABD Hazine Bakanlığı İran'a yönelik 36 yeni yaptırım kararı açıkladı, bunların odağında havacılık sektörü ve Mahan Air, yani İran'ın Mahan Havayolları bulunuyor. İngiltere de İran'ın finans sistemine erişimini kısıtlayan ve uçaklarının iniş iznini daraltan yeni bir yasal düzenleme hazırlığında olduğunu duyurdu.
[SPIKER] Bu gerilim, bölgenin enerji altyapısına yönelik saldırılarla birleşince piyasalarda sert bir karşılık buldu. Yemen'deki Husi hareketi dün Suudi Arabistan'ın güneyindeki Abha, Necran ve Cizan bölgelerinde Aramco'ya ait tesisleri balistik füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıkladı. Suudi Arabistan yönetimi saldırılarda 73 kişinin yaralandığını, çıkan yangınlar nedeniyle bazı enerji tesislerindeki operasyonların durdurulduğunu bildirdi ve karşılık vereceğini duyurdu. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı konumundaki ülkede üretimin bir bölümünün durması, fiyatları hızla yukarı taşıdı. Brent tipi ham petrol dün %2,2 artışla 99,16 dolara, Amerikan ham petrolü ise %3,3 yükselişle 94,46 dolara çıktı. Bu sabah Brent 100 dolar eşiğini aştı; bu, 24 Temmuz'dan bu yana görülen ilk 3 haneli fiyat. Piyasa analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki trafik daralmaya devam ederse varil fiyatının 120 doların üzerini test edebileceği uyarısında bulunuyor.
[SPIKER] Ortadoğu'daki bir diğer başlık, Batı Şeria konusunda Avrupa cephesinde atılan eşgüdümlü adım. İngiltere, Fransa ve Kanada'nın öncülüğünde toplam 12 ülke, işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleriyle ticarete kısıtlama getirme kararı aldığını açıkladı. Listede Danimarka, Finlandiya, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya ve İsveç de yer alıyor. İngiltere yeni bir yaptırım rejimiyle bu yerleşimlerden mal ithalatını yasaklıyor; kapsam, yerleşimlere finansman ve inşaat hizmeti sağlayan şirket ve kişileri de içeriyor. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkesinin yerleşimlerle ticareti sonlandıracağını söyledi ve gerekçe olarak yerleşimci şiddetindeki artışı gösterdi. İsrail ise kararı misilleme sayarak Doğu Kudüs'teki İngiliz konsolosluğunun 30 gün içinde kapatılmasını istedi. Trump yönetimi bu yaptırım paketine katılmıyor; ancak Amerikalı yetkililer Batı Şeria politikası konusunda kendi endişelerini paylaştıklarını da ifade ediyor.
[SPIKER] Atlantik'in iki yakası arasında ise ticaret gerilimi tırmanıyor. Kanada'nın açıkladığı misilleme gümrük vergileri dün yürürlüğe girdi; çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım makineleri, kâğıt ve elektronik ürünler bu kapsamda. Başbakan Mark Carney, ABD'nin 20 milyar doları aşan Kanada malına uyguladığı %50'lik vergiye "dolar dolara" karşılık verdiklerini söylemişti; müzakerelerden çekilme gerekçesini de Washington'ın çok şey istemesi, buna karşılık az şey önermesi olarak açıklamıştı. Beyaz Saray dün akşam yayımladığı belgelerle karşı hamlesini duyurdu: 29 Eylül'den itibaren Kanada menşeli alkollü içecekler, motosikletler ve peynir altı suyu ürünlerinin ithalatı yasaklanacak, peynir gibi bazı kalemlerde ise %50 vergi uygulanacak. Trump ayrıca toplamda 50 milyar dolarlık Kanada malını ABD pazarının dışında tutmayı planladığını söyledi.
[SPIKER] Avrupa'da savaş ve casusluk başlıkları da masada. Rusya'nın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılarda Odessa bölgesinde Ukrayna ile Moldova arasındaki sınır kapısı vuruldu ve 2 kişi hayatını kaybetti; Kiev'de yangınlar çıktı ancak can kaybı bildirilmedi. Rusya tarafında ise Kursk, Bryansk ve Novorossiysk bölgelerinde son 2 günde düzenlenen Ukrayna İHA saldırılarında biri çocuk 7 kişinin öldüğü açıklandı. Almanya, kendi stoklarından Ukrayna'ya Patriot hava savunma füzesi göndereceğini duyurdu. Diplomatik cephede de hareketlilik var; Macaristan, Viyana Sözleşmesi'ne aykırı faaliyetler gerekçesiyle 10 Rus diplomatı sınır dışı etti, Romanya istihbaratı kendi topraklarında koordine edilen bir sabotaj girişimini önlediğini açıkladı, Bosna Hersek ise Sırbistan'da savaş suçlusu Ratko Mladić için düzenlenen cenaze töreni nedeniyle 2 Sırp diplomatı istenmeyen kişi ilan etti ve bölgesel iş birliği anlaşmasını askıya aldı.
[SPIKER] ABD'nin iç gündeminde ise seçim takvimi ve yargı kararları öne çıkıyor. New Hampshire'da seçmenler bugün ön seçim için sandık başına gitti. Missouri'de ise seçim bölgesi haritası kavgası içinden çıkılmaz bir hâl aldı; Yüksek Mahkeme üyesi Brett Kavanaugh, eyalet yüksek mahkemesinin Cumhuriyetçilerin çizdiği haritayı referanduma götürme kararını askıya alma talebini reddetti, dakikalar sonra bir federal yargıç seçimlerde başka herhangi bir haritanın kullanılmasını engelleyen bir tedbir kararı verdi. Eyalet yüksek mahkemesi ayrıca, seçim kurullarına bu haritanın kullanılmasını bildiren yazışmalar nedeniyle eyalet sekreterinden açıklama istedi. Enerji tarafında ise Enerji Bakanlığı, Iowa'da kapatılan Duane Arnold nükleer santralinin yeniden devreye alınması için 1,9 milyar dolarlık kredi açıkladı; Google, bu santralden üretilecek elektriğin bir bölümünü yapay zekâ veri merkezleri için satın alacağını duyurdu. Bu tabloyu birlikte okumak gerekiyor sanırım; sen ne dersin?
[YORUMCU] Bugünkü haberlerin ortak paydası şu: siyasi gerilimler artık doğrudan tedarik zincirleri üzerinden fiyatlanıyor. Körfez'de tankerler ve enerji tesisleri hedef alındığında bunun faturası sadece taraflara değil, petrol ithal eden bütün ülkelere, yani bizim de içinde olduğumuz geniş bir coğrafyaya çıkıyor; 100 dolar eşiği enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için yeni bir değişken demek. İkinci nokta, Batı ittifakının artık tek parça hareket etmiyor oluşu; Batı Şeria yaptırımlarında 12 Avrupa ülkesinin bir yönde, Washington'ın başka bir yönde durması, ittifak içi ayrışmanın somut bir örneği. Üçüncüsü de komşuluk ilişkilerinin bile korunaklı olmaması; ABD ile Kanada arasındaki karşılıklı yasak ve vergi sarmalı, ekonomik bağımlılığın tek başına caydırıcı olmadığını gösteriyor. Türkiye açısından bakınca, enerji arz güvenliği ve ticaret rotalarının çeşitlendirilmesi başlıkları önümüzdeki dönemde daha da kritik hale gelecek gibi görünüyor.
[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka tarafında da hareketli bir gün yaşandı; başlıkları sırayla aktarıyorum.
[SPIKER] Gözler bu akşam Cupertino'da. Apple, "Surprise and Shine", yani "Şaşırt ve Parla" başlıklı yıllık sonbahar etkinliğini Türkiye saatiyle 20.00'de Apple Park'ta düzenliyor. Sahnede iPhone 18 Pro ve Pro Max ile şirketin ilk katlanabilir telefonunun tanıtılması bekleniyor; sunumu, göreve yeni gelen üst yönetici John Ternus yapacak. Yeni modellerin 2 nanometre üretim sürecine geçen A20 Pro işlemciyle geleceği, standart iPhone 18'in ise 2027 baharına bırakıldığı konuşuluyor.
[SPIKER] Washington'dan gelen bir uyarı ise yapay zeka rekabetini doğrudan güvenlik başlığına taşıdı. Ulusal Güvenlik Ajansı, Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı ve Federal Soruşturma Bürosu, dün ortak bir siber güvenlik bildirisi yayımladı. Bildiride, Çin merkezli DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI'nin 2024 sonundan bu yana Amerikan öncü modellerinden endüstriyel ölçekte bilgi damıtma yaptığı öne sürülüyor. Ajanslara göre milyonlarca sorgu üzerinden milyarlarca token çekildi; yöntem olarak da sahte hesaplar, toplu premium abonelikler ve vekil yönlendirme servisleri kullanıldı. Adı geçen şirketlerden konuya ilişkin bir açıklama gelmedi.
[SPIKER] İstanbul'da ise GITEX Ai Türkiye bugün kapılarını açtı. İstanbul Fuar Merkezi'ndeki iki günlük etkinlikte 350'nin üzerinde şirket ve girişim ürünlerini sergiliyor; katılımcılar arasında Google Cloud, NVIDIA, AWS, Huawei, Dell Technologies ve SAP gibi isimler var. Etkinliğin ana gündemi altyapı: Türkiye, yapay zeka, bulut bilişim ve veri merkezi alanında özel sektörden en az 10 milyar dolarlık yatırım çekmeyi, 2030'a kadar da veri merkezi kurulu kapasitesini 1 GW seviyesine taşımayı hedefliyor.
[SPIKER] Bilim tarafında dikkat çeken bir açıklama Google DeepMind'dan geldi. Şirket, insan genomundaki yaklaşık 9 milyar olası tek harflik DNA değişiminin moleküler etkilerini önceden hesaplayan AlphaGenome Atlas'ı dün araştırmacıların ücretsiz erişimine açtı. 1 petabaytı aşan veri tabanı, AlphaFold veri tabanının yaklaşık 30 katı büyüklüğünde ve her varyant için ortalama 27 bin dolayında tahmin barındırıyor. Broad Institute'taki ilk kullanıcılar nadir bir hastalıkla ilişkili bir varyantı bu yolla işaretledi.
[SPIKER] Sektörün en büyük satın almalarından biri de takvimdeki yerini aldı. NVIDIA'nın açık kaynak model ve veri seti platformu Hugging Face'i 12,93 milyar dolara devralma anlaşması, 3 Eylül'de kesinleşti. Anlaşmanın yaklaşık 11,9 milyar doları nakit; kapanışın önümüzdeki yılın ilk yarısında, düzenleyici onaylar sonrasında gerçekleşmesi bekleniyor. NVIDIA, platformun çok bulutlu ve farklı donanımları destekleyen yapısını koruyacağını duyurdu.
[SPIKER] Barış, bugünün tablosunda hem cihaz hem altyapı hem de güvenlik var. Sen ne dersin, nereden bakmalı?
[YORUMCU] Bence bugünün asıl hikâyesi telefonlar değil, telefonların altındaki katman. NVIDIA'nın Hugging Face hamlesi, çipten modelin paylaşıldığı vitrine kadar uzanan dikey bir zincir kuruyor; bu da rekabet otoritelerinin önümüzdeki aylarda üzerine eğileceği bir konu olacak. Amerikan istihbarat kurumlarının bildirisi de aynı madalyonun diğer yüzü: yapay zeka artık bir ürün rekabeti olmaktan çıkıp ulusal güvenlik dosyası hâline geldi, dolayısıyla erişim ve doğrulama kuralları sıkılaşacak. Türkiye açısından bakınca GITEX'te konuşulan 1 GW hedefi tam da bu ortamda anlamlı; çünkü model geliştirmenin de veri egemenliğinin de ön koşulu enerji ve veri merkezi kapasitesi. DeepMind'ın atlası ise madalyonun umut veren tarafı, temel bilimde yılları kısaltacak bir kamu malı üretilmiş oluyor. Kısacası bugün üç ayrı başlık gibi görünen haberler, aslında tek bir soruyu soruyor: bu altyapıyı kim kuracak, kim denetleyecek?
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafına geçiyoruz; bugün gündemi belirleyen tek bir başlık vardı, o da petrol. Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 100 doları aşarak 100,19 dolara kadar çıktı, günlük artış yüzde 2,3'ü buldu. Bu, 26 Mayıs'tan bu yana görülen en yüksek seviye. Yükselişin arkasında Orta Doğu'daki gerginlik, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik ve Çin kaynaklı güçlü talep var; piyasalarda sevkiyatların kesintiye uğrayabileceği endişesi fiyatlamayı belirliyor.
[SPIKER] Petroldeki bu tablo doğrudan pompaya yansıyor. Akaryakıtta bugün yeni bir fiyat değişikliği olmadı; ancak 4 Eylül'de motorinin litresine 7,72 lira, benzine ise 2,48 lira zam gelmişti. İstanbul Avrupa Yakası'nda benzin 76,92 lira, motorin 88,88 liradan satılıyor, Ankara'da motorin 90 lira sınırına dayanmış durumda. Sektör temsilcileri, ham petroldeki bu seyir sürerse yeni bir artışın gündeme gelebileceğini söylüyor.
[SPIKER] Borsa İstanbul'a bakalım. BIST 100 endeksi güne yüzde 0,17 düşüşle başladıktan sonra toparlandı ve günü yüzde 0,78 artışla 14.518 puandan tamamladı. Dün bankacılık hisselerinin öncülüğünde yüzde 1,79 yükselen endekste bugün sanayi tarafı öne çıktı. Gösterge tahvilin bileşik faizi ise yüzde 39,58 seviyesinde bulunuyor.
[SPIKER] Döviz ve altın cephesinde de hareket sürüyor. Dolar kuru serbest piyasada 48,77 lira, euro 56,38 lira seviyesinde işlem gördü. Gram altın gün içinde 6.860 liraya kadar yükseldi; ons altın ise 4.390 dolar bandında, yaklaşık 10 haftanın en yüksek seviyesinde. Yatırımcının gözü şimdi 16-17 Eylül'de yapılacak Fed, yani ABD Merkez Bankası toplantısında.
[SPIKER] İç tarafta gıda enflasyonuna dönük bir başlık öne çıktı. 2027-2029 Orta Vadeli Program'dan derlenen bilgilere göre, gıda fiyatlarındaki oynaklığı azaltmak amacıyla tarımsal üretimde maliyet düşürücü adımlar atılacak. Gübre, bitki koruma ürünleri ve aşı gibi temel girdilerde yerli üretim kapasitesi artırılacak, dijitalleşme ve hassas tarım uygulamaları yaygınlaştırılacak. Hatırlatalım, ağustosta yıllık tüketici enflasyonu yüzde 31,51 olarak açıklanmıştı; geçen hafta duyurulan programda 2027 hedefi yüzde 21, 2029 hedefi ise yüzde 9 olarak belirlendi.
[SPIKER] Bir de para politikası beklentisi var. Uluslararası yatırım bankalarından Citi'nin araştırma birimi, Merkez Bankası'nın eylül ayı toplantısında politika faizini sabit tutmasını bekliyor; yıl sonu için öngörüleri ise yüzde 35 seviyesi. Barış, bu tabloda sen en çok neyin altını çizersin?
[YORUMCU] Bence bugünün asıl hikâyesi petrol, gerisi büyük ölçüde onun gölgesinde şekilleniyor. Türkiye enerjide net ithalatçı olduğu için varilde 100 dolar, hem cari dengeye hem de ulaştırma ve gıda kanalıyla manşet enflasyona doğrudan basınç yapıyor; yani dezenflasyon patikasını zorlaştıran dışsal bir şoktan bahsediyoruz. Altındaki yükselişi de aynı denklemin parçası olarak okumak lazım, jeopolitik risk arttıkça yatırımcı güvenli limana yöneliyor ve ons tarafındaki hareket gram fiyatına anında yansıyor. Borsanın buna rağmen günü artıda kapatması, bilançolarda ve iç talepte hâlâ bir direnç olduğunu gösteriyor ama bu görünümün bankacılık dışı sektörlerde ne kadar sürdürülebilir olduğunu önümüzdeki haftalarda göreceğiz. Gıdada maliyet odaklı adımlar doğru yönde, ancak bunlar sonuçları orta vadede alınacak yapısal politikalar; kısa vadede market etiketini belirleyecek olan hâlâ enerji fiyatı ve kur. Kısacası önümüzdeki iki hafta, hem Merkez Bankası'nın hem de ABD Merkez Bankası'nın vereceği mesajlar bakımından epey kritik.
[SPIKER] Gelelim yurt içindeki başlıklara; Türkiye gündemi bugün hem siyasette hem ekonomide oldukça hareketliydi. Cumhuriyet Halk Partisi bugün 103. kuruluş yıl dönümünü kutladı. Mayıs ayında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin verdiği mutlak butlan kararının ardından genel başkanlık görevini yürüten Kemal Kılıçdaroğlu, beraberindeki heyetle Anıtkabir'i ziyaret ederek Atatürk'ün mozolesine çelenk bıraktı. Kılıçdaroğlu, Anıtkabir Özel Defteri'ne 9 Eylül'ün bağımsızlık ve kuruluş ruhuna vurgu yapan bir mesaj yazdı, ardından İsmet İnönü'nün mozolesine de çelenk sundu. Ziyarette Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ve Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar da Kılıçdaroğlu'na eşlik etti. Gün boyunca Ankara'da düzenlenen programda gençlik buluşması ve akşam bir resepsiyon da yer aldı.
[SPIKER] Temmuz ayında Cumhuriyet Halk Partisi'nden ayrılarak YENİ Parti'yi kuran Özgür Özel ise bugün İzmir'in kurtuluşunun 104. yıl dönümü için bir mesaj yayımladı. Özel, 9 Eylül'ü işgale boyun eğmeyen bir milletin zafer tarihi olarak nitelendirdi ve Millî Mücadele'nin kahramanlarını andığını belirtti. Aynı gün toplanan YENİ Parti Merkez Yönetim Kurulu, 12 Eylül Cumartesi günü İstanbul Üsküdar'da bir miting düzenleme kararı aldı. Ankara kulislerinde ise Özel ile tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu arasındaki ilişkinin seyri tartışılıyor; bu iddialar bugün köşe yazılarına da yansıdı.
[SPIKER] Yargı cephesinde takvim yoğun. Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2023 yılında yapılan 38. Olağan Kurultayı'ndaki iddialara ilişkin ceza davası, Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülüyor. Aralarında Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu 12 sanığın yargılandığı, Kemal Kılıçdaroğlu'nun ise müşteki sıfatıyla yer aldığı dosyada 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası isteniyor. Mahkeme, bazı tanıkların dinlenmesine ve kurultayın iptaline ilişkin gerekçeli kararın dosyaya getirtilmesine hükmederek duruşmayı 16 Eylül'e bıraktı. Öte yandan 414 sanıklı İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmasına ilişkin davada 77. duruşma tamamlandı; İmamoğlu'nun Tuzla dosyasındaki duruşmasının ise 11 Eylül Cuma günü Marmara Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü içindeki salonda görülmesine karar verildi.
[SPIKER] Ekonomide bütün gözler yarına çevrildi. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, 10 Eylül Perşembe günü toplanacak ve faiz kararı saat 14.00'te açıklanacak. Politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı şu anda yüzde 37 seviyesinde; ekonomistlerin önemli bir bölümü kararın bu seviyede sabit kalabileceğini öngörüyor. Piyasalarda bugün dolar-Türk lirası kuru 48,48 seviyesinde işlem gördü. Serbest piyasada gram altının satış fiyatı 6.830 lira, çeyrek altın 11.152 lira, Cumhuriyet altını ise 44.399 lira seviyelerinden alıcı buldu. Uluslararası tarafta ons altın 4.379 dolar civarındaydı; Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim nedeniyle Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı ve bu, enerji ithalatçısı Türkiye açısından yakından izlenen bir başlık.
[SPIKER] Türkiye İstatistik Kurumu bugün temmuz ayına ilişkin inşaat maliyet endeksini açıkladı. Endeks, bir önceki aya göre yüzde 1,15, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 28,33 arttı. Alt kalemlere bakıldığında yıllık bazda malzeme maliyetleri yüzde 27,13, işçilik maliyetleri yüzde 30,51 yükseldi. Bina inşaatı maliyet endeksindeki yıllık artış yüzde 28,37, bina dışı yapılarda ise yüzde 28,19 olarak kaydedildi. Bu veriler, konut arzı ve fiyatlar tartışmasının merkezindeki maliyet baskısının sürdüğünü gösteriyor.
[SPIKER] Konut demişken, önceki gün toplanan Kabine sonrasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan sosyal konut takvimine ilişkin ayrıntıları paylaşmıştı. Yarısı Bizden projesinin süresi 2027 sonuna kadar uzatıldı; 81 ilde yürütülen 500 bin sosyal konut projesinde anahtar teslimlerinin Mart 2027'de başlaması planlanıyor. İstanbul'da yapılacak 15 bin kiralık konut için başvuruların 14 Eylül'de alınacağı, ekim ayında ilk bin kişi için kura çekileceği bildirildi. Erdoğan ayrıca ağustos ayında mal ihracatının geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Girne açıklarındaki gemi kazasına ilişkin de 239 kişinin kurtarıldığı, 14 kişinin hayatını kaybettiği, 14 kişinin aramalarının sürdüğü bilgisini verdi.
[SPIKER] Günün yurt haberlerinde iki de dikkat çeken olay var. Gürcistan'ın Batum kentinden havalanan ve Ordu-Giresun Havalimanı'na gitmekte olan iki kişilik özel bir uçak, motor arızası nedeniyle Rize açıklarında denize acil iniş yaptı. Aerospool WT-9 Dynamic tipindeki uçak, Rize-Artvin Havalimanı'nın yaklaşık 4 deniz mili kuzeybatısında, Pazar ilçesi açıklarına indi. Arama kurtarma ekipleri kısa sürede bölgeye ulaştı; Belçika vatandaşı olan pilot ve yolcu sağlıklı şekilde kurtarılarak hastaneye götürüldü. Şanlıurfa'nın Bozova ilçesinde ise taziye dönüşü meydana gelen kazada hafif ticari araç önündeki kamyona arkadan çarptı; aynı aileden 4 kişi hayatını kaybetti, 2 kişi ağır yaralandı. Kamyon sürücüsü gözaltına alındı, soruşturma sürüyor.
[SPIKER] Barış, bu tabloda hem siyasi takvim hem de ekonomi bir arada duruyor; sen ne dersin?
[YORUMCU] Bence bugünün en anlamlı yanı, siyasetin sembolik takvimiyle hukuki takvimin aynı güne düşmesi. Bir yanda 103. kuruluş yıl dönümü ve Anıtkabir ziyareti gibi kurumsal hafızayı hatırlatan görüntüler var, diğer yanda kurultay dosyasının 16 Eylül'e, Tuzla duruşmasının 11 Eylül'e, İstanbul Büyükşehir dosyasının ise 77. duruşmaya uzanan bir yargı süreci; yani ana muhalefet alanındaki belirsizlik hukuki sonuçlar netleşmeden dağılacak gibi görünmüyor. Özgür Özel'in kurduğu partinin 12 Eylül'de Üsküdar'da yapacağı miting, bu yeni yapının sahadaki karşılığını ölçmek açısından ilk somut gösterge olacak. Ekonomi tarafında ise yarınki faiz kararı, tek başına bir rakamdan ibaret değil; yüzde 37'lik politika faizi korunur ya da değişirse, kurdaki 48,48 seviyesi, altındaki tarihi yüksek fiyatlar ve inşaatta yüzde 28'i aşan yıllık maliyet artışı üzerinden hane halkına doğrudan yansıyacak. Brent petrolün 100 doları aşması da ithalat faturasını ve enflasyon patikasını zorlaştıran dışsal bir baskı; dolayısıyla önümüzdeki birkaç gün, hem siyasetin hem piyasaların yönü açısından bu bültenin en çok konuşulacak başlıkları olacak.
[SPIKER] Şimdi günün spor gündemine geçiyoruz, akşam saatlerine damga vuracak başlıklarla.
[SPIKER] Avrupa'nın en büyük kulüp organizasyonu UEFA Champions League, yani Şampiyonlar Ligi'nde yeni sezonun lig aşaması dün akşam start aldı. Açılış gecesinde Real Madrid sahasında Inter'i 2-1 yenerken, Manchester City Porto deplasmanından 2-0'lık galibiyetle döndü. Borussia Dortmund Villarreal'i 3-2, Aston Villa da Club Brugge'ü yine 3-2 mağlup ederek ilk 3 puanlarını hesaplarına yazdırdı.
[SPIKER] Türk futbolu açısından kritik gece ise bu akşam yaşanıyor. Galatasaray, Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk sınavına Sporting Lizbon deplasmanında çıkıyor. Sarı kırmızılılarda Osimhen ve Lemina'nın forma giyemeyecek olması teknik heyetin planlarını zorluyor. Mücadele Türkiye saatiyle 22.00'de başlayacak. Fenerbahçe ise lig aşamasındaki ilk maçında yarın Roma'yı konuk edecek. Sarı lacivertlilerde cezalı Guendouzi'nin yokluğunda orta sahanın Kante, İsmail ve Bartuğ üçlüsüyle kurulması bekleniyor.
[SPIKER] Voleybolda Filenin Efeleri bugün sahneye çıkıyor. A Milli Erkek Voleybol Takımı, 2026 Avrupa Şampiyonası'ndaki ilk maçında Romanya'nın Cluj-Napoca kentinde Almanya ile karşı karşıya gelecek. Mücadele Türkiye saatiyle 20.00'de başlayacak. Turnuva bu yıl İtalya, Bulgaristan, Finlandiya ve Romanya'nın ortak ev sahipliğinde düzenleniyor ve 26 Eylül'e kadar sürecek. Milliler, elemelerden çıkardıkları performansın ardından gruptan çıkmayı hedefliyor.
[SPIKER] Basketbolda ise buruk bir tablo var. A Milli Kadın Basketbol Takımı, Berlin'de düzenlenen FIBA Kadınlar Dünya Kupası'na grup aşamasında veda etti. Potanın Perileri, C Grubu'ndaki son maçında Porto Riko'ya 75-71 mağlup oldu ve 3 maçının tamamını kaybederek grubu son sırada tamamladı. Turnuvada eleme turları ve çeyrek final eşleşmeleri bu hafta devam ediyor.
[SPIKER] Tenis kortlarında da dün gece sürprizler vardı. US Open, yani ABD Açık'ta çeyrek finaller oynandı. Kadınlarda Qinwen Zheng, dünya bir numarası Iga Swiatek'i saf dışı bırakarak onun sert zeminlerdeki 28 maçlık galibiyet serisini sonlandırdı. Emma Navarro, Anna Kalinskaya'yı 6-3 ve 7-5'lik setlerle geçerek kariyerinin ikinci Grand Slam yarı finaline yükseldi. Erkeklerde ise Francisco Cerundolo, Alexander Blockx karşısında 6-2, 6-4 ve 6-4'lük setlerle kazanarak ilk kez bir Grand Slam yarı finaline adını yazdırdı. ABD Açık'ta yarı final eşleşmeleri önümüzdeki günlerde tamamlanacak.
[SPIKER] Kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bu akşam sergilerden arkeolojiye uzanan yoğun bir başlık listesi var.
[SPIKER] İstanbul Modern'in onuncu koleksiyon sergisi "Aynı Mavinin Altında" dün kapılarını açtı. Sergi, Türkiye'de modern ve çağdaş sanatın 1940'lardan bugüne uzanan dönüşümünü izliyor ve müzenin koleksiyonundan yaklaşık 232 yapıtı bir araya getiriyor. Bu yapıtların 40'tan fazlası ilk kez izleyici karşısına çıkıyor; küratörlüğü Çelenk Bafra ve Deniz Pehlivaner üstlendi. Seçki yalnızca koleksiyon salonuyla sınırlı kalmıyor, fuayelere ve kütüphaneye kadar yayılıyor.
[SPIKER] Kastamonu'dan arkeoloji haberi geldi. Paflagonya bölgesinin Roma dönemindeki önemli merkezlerinden Pompeiopolis Antik Kenti'ndeki kazılarda, bazilikanın orta nefinde yaklaşık 105 metrekarelik bir taban mozaiği gün ışığına çıkarıldı. Milattan sonra 4. yüzyıla tarihlenen mozaiğin yanı sıra, 2. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Eros başı da bulundu. Bazilikadaki kazılar ilk kez geçen yıl başlamıştı; ekipler mozaik zeminin henüz tamamının açığa çıkarılmadığını belirtiyor.
[SPIKER] Sahne sanatlarında ise uluslararası bir yapım İstanbul'a geliyor. Whitney Houston ve Kevin Costner'ın başrolünü paylaştığı 1992 yapımı filmden uyarlanan The Bodyguard, yani Koruma Görevlisi müzikali, 11 ile 20 Eylül arasında ilk kez Türkiye'de sahnelenecek. Zorlu PSM'de perde açacak yapım, dünya turnesindeki orijinal kadrosuyla İngilizce oynanacak, Türkçe üst yazı desteği sunulacak. Müzikal bugüne dek 15 ülkede 3,9 milyondan fazla izleyiciye ulaştı.
[SPIKER] Türkiye Kültür Yolu Festivali de eylül rotasında ilerliyor. Çanakkale ayağı geçtiğimiz pazar tamamlandı, Kayseri ayağı ise 5 Eylül'de başladı ve 13 Eylül'e kadar sürecek. Festival bu ay Kahramanmaraş, Ankara ve İstanbul'la devam edecek; etkinliklerin tamamı ücretsiz izlenebiliyor. Ayrıca Macar sanatçı Tibor Iski Kocsis'in Türkiye'deki ilk kişisel sergisi "Işığın Sessizliği", bugünden itibaren 10 Ekim'e kadar Liszt Enstitüsü'nde ziyarete açık.
[SPIKER] Gelelim akşam saatlerinde ve önümüzdeki günlerde masamızda kalmaya devam edecek başlıklara.
[SPIKER] Bu akşamın en yakından izlenen konusu enerji fiyatları. Brent petrolün varili bugün 100 doların üzerine çıktı; gün içinde %2,9 artışla 100,78 dolara kadar yükseldi. Batı Teksas türü ham petrol de %3,1 artışla 95,90 dolar seviyesinde işlem gördü. Yükselişin arkasında Hürmüz Boğazı çevresindeki arz endişeleri var. Sektör kaynakları yarın için kesinleşmiş bir zam bilgisi vermiyor; ancak petrol bu bantta kalırsa pompa fiyatlarında hareketin gündeme gelebileceği konuşuluyor. İstasyonlardaki tabelaları gece boyunca takip ediyoruz.
[SPIKER] Yarın gözler Ankara'da olacak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu 10 Eylül Perşembe günü toplanıyor; faiz kararı saat 14.00'te açıklanacak. Aynı gün Türkiye İstatistik Kurumu sanayi üretim endeksi verilerini paylaşacak. Piyasalar bu iki başlığı, yükselen petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki olası etkisiyle birlikte okuyacak. Eylül ayı içinde kamuoyuna açıklanması beklenen Orta Vadeli Program da ekonomi gündeminin üst sıralarında yer alıyor.
[SPIKER] Dış politikada iki dosya masamızda duruyor. Birincisi, ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim; Hürmüz hattındaki askeri hareketlilik ve Washington'un yeni yaptırım adımları izleniyor. İkincisi Gazze. Ateşkes resmen sürüyor, ancak sahadan ihlal bildirimleri gelmeye devam ediyor. Filistin Sağlık Bakanlığı, son 24 saatte 2 sivilin hayatını kaybettiğini, 25 kişinin yaralandığını duyurdu. Önümüzdeki hafta bu iki başlıkta atılacak diplomatik adımlar belirleyici olacak.
[SPIKER] Küresel piyasalar açısından haftanın asıl işareti ise Atlantik'in öte yakasından gelecek. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Fed, 15 ve 16 Eylül'de toplanıyor; karar 16 Eylül Çarşamba günü Türkiye saatiyle 21.00'de duyurulacak. Petroldeki sıçramanın Fed'in faiz patikasına nasıl yansıyacağı şimdiden tartışılıyor.
[SPIKER] Yurt içinde ise Rize'de denize zorunlu iniş yapan uçakla ilgili kurtarma çalışmalarının son durumunu bülten boyunca aktarmaya devam edeceğiz.
[SPIKER] Sporda Şampiyonlar Ligi'nde yeni sezon başlıyor. Galatasaray bu akşam 21.00'de deplasmanda Sporting Lizbon'a konuk oluyor; Fenerbahçe yarın akşam sahasında AS Roma'yı, yani Roma'yı ağırlayacak. İki karşılaşma da TRT 1'den ekrana gelecek. Eylül'ün son haftasında da A Milli Takım gündemimize giriyor; Uluslar Ligi'nde 25 Eylül'de Kocaeli'de Fransa, 28 Eylül'de Bursa'da İtalya karşımızda olacak. Dört maçın da başlama saati 21.45 olarak açıklandı.
[SPIKER] Gelelim hava durumuna; akşam saatlerine girerken Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün bugün paylaştığı tahminler, yaz havasının henüz veda etmediğini gösteriyor.
[SPIKER] İstanbul bugünü parçalı ve az bulutlu bir gökyüzüyle, 28 derece civarında geçirdi; yağış görülmedi.
[SPIKER] Ankara'da da tablo benzerdi; başkentte hava parçalı bulutluydu ve termometreler 28 dereceyi gösterdi.
[SPIKER] İzmir ise günün en sıcak büyükşehriydi; az bulutlu ve açık havada sıcaklık 32 dereceye kadar çıktı, yağış kaydedilmedi.
[SPIKER] Yarına baktığımızda İstanbul'da güneşli havanın süreceği ve sıcaklığın yine 28 derece dolayında seyredeceği bekleniyor.
[SPIKER] Ankara'da yarın gökyüzü açık olacak, sıcaklık 26 ile 28 derece arasında ölçülecek.
[SPIKER] İzmir'de ise sıcaklık bir miktar daha artarak 34 dereceye ulaşabilir; Ege kıyılarında yağış öngörülmüyor.
[SPIKER] Meteoroloji, Türkiye genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğini, yağışın yalnızca Karadeniz kıyı şeridi ve Doğu Anadolu'nun kuzeyinde yerel sağanaklar biçiminde etkili olacağını bildirdi.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.